Την Κυριακή, εκπρόσωπος της εκδοτικής εταιρείας, η οποία ανήκει στη holding Exor του John Elkann, εγγονό της δυναστείας των Agnelli (Stellantis/Fiat, Ferrari, Juventus, αεροδιαστημικές επιχειρήσεις) επιβεβαίωσε τις πληροφορίες ανακοινώνοντας πως βρίσκεται σε εξέλιξη αποκλειστική διαπραγμάτευση με τον Όμιλο Antenna. Όπως έγραψε η ίδια η Repubblica, αυτή η δήλωση αποσκοπούσε στο να διαψεύσει, λόγω της αποκλειστικότητας με την Antenna, τις φήμες για παράλληλη διαπραγμάτευση με την Lmdv, τη holding του Leonardo Maria Del Vecchio, που σύμφωνα με άλλες εφημερίδες, είχε κινηθεί στο πλαίσιο της προσπάθειας του Δημοκρατικού Κόμματος να παραμείνει η εφημερίδα σε κάποιον φιλικό επιχειρηματία.

Με την επιβεβαίωση της είδησης, πρώτα ήρθε η απεργία στην ιστορική εφημερίδα της οικογένειας La Stampa (οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε διαρκή συνέλευση) και σήμερα, Πέμπτη, η έντονη αντίδραση από το προσωπικό της Repubblica. Το θέμα ήρθε πλέον στο προσκήνιο, με εντονότατες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης -και αιχμές κατά της κυβέρνησης Meloni για εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις- τις οποίες ακολούθησε ανακοίνωση παρέμβασης της κυβέρνησης καθώς μάλιστα το πρακτορείο Bloomberg αποκάλυψε ότι ο Όμιλος Antenna αξιολογεί τουλάχιστον τρεις στόχους στην Ιταλία. Είδηση που συνδέεται με δημοσιεύματα αρκετών μηνών, για τα οποία δεν υπάρχουν δημόσιες επιβεβαιώσεις, που συνδέουν τον Όμιλο Antenna με τον Mohammed bin Salman, τον πρίγκιπα που υποδέχτηκε πρόσφατα ο Trump στο Λευκό Οίκο. Τα δημοσιεύματα υποστηρίζουν πως ο Antenna έχει ενισχυθεί με κεφάλαια από την MBC Group, πλειοψηφικό μερίδιο της οποίας φέρεται να έχει εξαγοραστεί από το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας (PIF). Αυτά τα δημοσιεύματα αναφέρονται σε επενδυτικό ενδιαφέρον του MbS για τη Stellantis και τον ενεργειακό τομέα.

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ: ΔΙΑΚΥΒΕΥΕΤΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Η ανακοίνωση της συνέλευσης των δημοσιογράφων της εφημερίδας Repubblica, “μαζί με τις εργαζόμενες και τους εργαζόμενους των άλλων τομέων, λαμβάνει γνώση με βαθιά απογοήτευση της ανακοίνωσης της ιδιοκτησίας για την εκποίηση όσων έχουν απομείνει από τον εκδοτικό μας όμιλο, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει αποδομηθεί κομμάτι-κομμάτι από τον σημερινό εκδότη, τον John Elkann.

Η συνέλευση κηρύσσει κατάσταση μόνιμης κινητοποίησης με άμεση αναστολή της συμμετοχής σε όλες τις ειδικές εκδοτικές πρωτοβουλίες και παραδίδει στην Επιτροπή Σύνταξης και στην Εκτελεστική Επιτροπή Συνδικάτου ένα πρώτο πακέτο πέντε ημερών απεργίας. Είμαστε έτοιμοι για μια περίοδο σκληρού αγώνα για την προάσπιση του συνόλου των εργαζομένων και της ταυτότητας της εφημερίδας μας απέναντι στην παραχώρηση σε έναν ξένο όμιλο, ο οποίος δεν διαθέτει καμία εμπειρία στο ήδη δύσκολο ιταλικό εκδοτικό τοπίο και του οποίου το βιομηχανικό σχέδιο είναι προς το παρόν άγνωστο.

Γι’ αυτό, η συνέλευση θεωρεί καταρχάς απαραίτητο η ηγεσία της Gedi να θέσει αμέσως στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον αγοραστή εγγυήσεις για τη διατήρηση των επιπέδων απασχόλησης και τη διαφύλαξη της πολιτικο-πολιτιστικής ταυτότητας μιας εφημερίδας όπως η Repubblica, η οποία από την ίδρυσή της, πριν από 50 χρόνια, αποτελεί μέρος της εθνικής ιστορίας και πολιτικής.

Δεσμευόμαστε από σήμερα να αγωνιστούμε με κάθε μέσο που έχουμε στη διάθεσή μας για την υπεράσπιση αυτών των θεμελιωδών δημοκρατικών εγγυήσεων για ολόκληρη τη χώρα. Δεν διακυβεύεται ένα απλό εμπορικό σήμα, αλλά η ίδια η επιβίωση της κριτικής σκέψης.

Για τον λόγο αυτό, θα απευθύνουμε έκκληση σε όλες τις κοινωνικές, πολιτικές, συνδικαλιστικές και θεσμικές δυνάμεις, καθώς και στην κοινότητα των αναγνωστών, για να έχουμε τη στήριξή τους στη μάχη που μας περιμένει”.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΥΓΚΑΛΕΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΕΠΙΧΑΙΡΕΙ Ο SALVINI

Το θέμα έφτασε στη Βουλή, όπου η αντιπολίτευση αντέδρασε έντονα ζητώντας ενημέρωση από την κυβέρνηση με αποτέλεσμα ο υφυπουργός Προεδρίας Alberto Barachini να ανακοινώσει πως συγκαλεί την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου τη διοίκηση της Gedi και τις επιτροπές σύνταξης των εφημερίδων La Stampa και La Repubblica σε σχέση με τη διαφαινόμενη πώληση των δύο τίτλων του ομίλου. Παρέμβαση σημειώθηκε και από τον υπουργό Δημόσιας Διοίκησης Paolo Zangrillo, που χαρακτήρισε τη Stampa και τη Repubblica “ιστορικό κεφάλαιο της ενημέρωσης και του πολιτισμού της χώρας μας. Παρακολουθώ με μεγάλη προσοχή τις νέες πιθανές δομές της Gedi, το μέλλον των δημοσιογράφων της και όλων των εργαζομένων του ομίλου. Ο Τύπος πρέπει να συνεχίσει να έχει διαφανείς και σταθερές ιδιοκτησίες, ικανές να διασφαλίσουν την ελευθερία της πληροφόρησης που είναι ιστορικά ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της Δημοκρατίας μας. Γι’ αυτό θεωρώ απαραίτητο, σε περίπτωση αλλαγής ιδιοκτησίας, να παρουσιαστεί το βιομηχανικό σχέδιο και οι επακόλουθες εγγυήσεις απασχόλησης”, συμπλήρωσε.

Διατεθειμένος να μεσολαβήσει εμφανίστηκε ο πρόεδρος της Γερουσίας, Ignazio La Russa (ιδρυτικό στέλεχος των Fratelli D’Italia/FdI) δηλώνοντας στους κοινοβουλευτικούς συντάκτες πως “οι ιδιοκτησίες έχουν το δικαίωμα να αλλάζουν, να πωλούν, να παραχωρούν, αλλά δεν έχουν το δικαίωμα να επιβάλλουν μονοσήμαντες γραμμές συμπεριφοράς στη σύνταξη. Κατανοώ τις ανησυχίες σας και είμαι στη διάθεσή σας και ως μεσολαβητής για να λάβετε ικανοποιητικές απαντήσεις που αναμένετε”. Πιο πολεμικός, υπαινικτικά, έναντι της Repubblica, ο Paolo Pulciani, βουλευτής των FdI: “Είναι σημαντικό, στην ενδεχόμενη παραχώρηση του ομίλου, να διασφαλιστεί η προστασία των εργαζομένων και ο πλουραλισμός. Ταυτόχρονα, θα μπορούσε να αποδειχθεί μια σημαντική ευκαιρία για να έχουμε ξανά δύο έγκυρους τίτλους που θα ασχολούνται με τις δυναμικές του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας στην Ιταλία, της Stellantis, των παραγωγικών της μονάδων... μετά από χρόνια όπου παρατηρήθηκε μια ορισμένη δειλία και μια εμφανής αμηχανία στην αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων”.

Επιχαίρει η Lega του Salvini, που ήταν σε διαρκή και σκληρή αντιπαράθεση με τη Repubblica: “Η διαπραγμάτευση για την παραχώρηση του πρώην Ομίλου Espresso είναι μια ευκαιρία που πρέπει να αρπάξουμε για να ανοίξει επιτέλους μια περίοδος μεγαλύτερου πλουραλισμού και ανταγωνισμού, αλλά μπορεί επίσης να είναι το σημάδι της οριστικής μετακόμισης των Elkann από την Ιταλία με όλες τις συνέπειες που συνεπάγεται”, σχολίασε ο γερουσιαστής της Lega, υφυπουργός Προεδρίας Alessandro Morelli.

SCHLEIN: “ΔΙΑΚΥΒΕΥΕΤΑΙ ΕΝΑ ΠΡΟΠΥΡΓΙΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ”

Έντονη ανησυχία εξέφρασε η γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος (Pd), Elly Schlein υιοθετώντας τις ανησυχίες των εργαζομένων “Μετά από χρόνια οικονομικών επιλογών που σταδιακά αποδυνάμωσαν την εταιρεία, φτάνουμε σήμερα στην παραχώρηση σε έναν ξένο φορέα που δεν προσφέρει εγγυήσεις για την απασχόληση, τις μελλοντικές προοπτικές, την ποιότητα και τον πλουραλισμό της ενημέρωσης”, τόνισε και ανεβάζοντας τους τόνους συμπλήρωσε: “Είμαστε εξαιρετικά ανήσυχοι για τους κινδύνους αποδυνάμωσης ή ακόμη και αποδόμησης ενός θεμελιώδους προπυργίου της δημοκρατίας, που βασίζεται σε τίτλους οι οποίοι έχουν σημαδέψει την ιστορία της ιταλικής δημοσιογραφίας και αποτελούν μοναδικό κεφάλαιο, ακόμη και λόγω της εδαφικής τους ρίζας”. “Δεν είναι δυνατόν να παραμείνουμε σιωπηλοί μπροστά σε όλα αυτά”, πρόσθεσε σημειώνοντας πως “δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα σχετικά με τις προθέσεις του πιθανού αγοραστή. Τα αιτήματα των συντακτικών ομάδων δεν έχουν απαντηθεί: απαιτούνται εγγυήσεις απασχόλησης για το μέλλον των εργαζομένων του ομίλου και πρέπει να διασφαλιστούν οι συνταγματικές αρχές του πλουραλισμού της ενημέρωσης και της ελευθερίας του Τύπου. Αυτές είναι βασικές αρχές της δημοκρατίας μας. Γι’ αυτό στεκόμαστε στο πλευρό των δημοσιογράφων και θα υποστηρίξουμε κάθε πρωτοβουλία που στοχεύει στη διατήρηση της προσοχής και στην απόκτηση διευκρινίσεων για ένα ζήτημα που αγγίζει άμεσα την υγεία του δημοκρατικού συστήματος. Δεν διακυβεύεται μόνο ένας εκδοτικός όμιλος, αλλά ένα ιστορικό και πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας”.

Παρέμβαση και από τον πρόεδρο των γερουσιαστών του Pd, Francesco Boccia: “η ιταλική κυβέρνηση δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλή και αδρανής. Το Palazzo Chigi (σ.σ. το ιταλικό Μαξίμου) πρέπει να αναλάβει άμεση πρωτοβουλία μπροστά σε αυτό που μοιάζει με μια πραγματική εκποίηση ενός κεφαλαίου της ιταλικής δημοκρατίας, ενός εκδοτικού ομίλου που έχει σημαδέψει την ιστορία της δημοσιογραφίας μας και αντιπροσωπεύει έναν ουσιαστικό προμαχώνα του πλουραλισμού”. Σε αυτό το πλαίσιο ο Boccia τόνισε πως “πρέπει να αναρωτηθούμε αν, μπροστά σε μία από τις μεγαλύτερες ιταλικές εκδοτικές εταιρείες, η οποία κινδυνεύει να παραχωρηθεί χωρίς εγγυήσεις σε έναν ξένο φορέα με εταίρους διαφόρων μεγεθών και προελεύσεων, δεν είναι αναγκαίο να αξιολογηθεί σοβαρά το εργαλείο του Golden Power, επαληθεύοντας αυστηρά την πλήρη νομική του συνέπεια”.

ΑΙΧΜΕΣ M5S ΓΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ MELONI-ΚΥΡΙΑΚΟΥ

Σε αντίστοιχη γραμμή και το Κίνημα 5 Αστέρων (M5S), με τη βουλευτή Chiara Appendino να ζητά διαφάνεια (“αλληλεγγύη στην κοινότητα του ομίλου που διανύει μια δύσκολη στιγμή. Ζητούμε διαφάνεια, είμαστε ανήσυχοι”, είπε) ενώ τα στελέχη του M5S στην επιτροπή πολιτισμού άφησαν αιχμές κατά της πρωθυπουργού: “Απαιτούνται συγκεκριμένες και άμεσες εγγυήσεις και η κυβέρνηση δεν μπορεί να απέχει, ακόμη και υπό το πρίσμα των παρασκηνιακών πληροφοριών που εμπλέκουν την Giorgia Meloni και τις ‘προσεγγίσεις’ της με τον εκδότη Κυριακού. Η χώρα χρειάζεται ένα εκδοτικό σύστημα συμπαγές, αυτόνομο και ικανό να κοιτάξει το μέλλον, όχι ένα πεδίο συναλλαγών μεταξύ επενδυτών και οικονομικών ομίλων”.

AVS: “ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ Ο ΠΛΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ”

Ο Angelo Bonelli του Avs (Συμμαχία Πράσινων και Αριστεράς) επιτίθεται: “Η πώληση των La Repubblica, La Stampa, Huffington, των ραδιοφωνικών σταθμών και των συνδεδεμένων ιστοσελίδων στον έλληνα εφοπλιστή Κυριακού είναι ένα γεγονός που προκαλεί βαθιά ανησυχία και για την ποιότητα της δημοκρατίας μας”, είπε. Στο θέμα παρενέβη και ο Nicola Fratoianni: “Σε λίγα χρόνια ο όμιλος Gedi απογυμνώθηκε και διαμελίστηκε στο όνομα χρηματοοικονομικών πράξεων: και τα αποτελέσματα, όσον αφορά, για παράδειγμα, τον τομέα των τοπικών εφημερίδων, είναι ορατά σε όλους. Τώρα η ιδιοκτησία Elkann προχωρά στη ρευστοποίηση των τελευταίων περιουσιακών στοιχείων αξίας σε έναν ξένο όμιλο, του οποίου οι προθέσεις είναι άγνωστες, χωρίς εγγυήσεις για την προστασία της απασχόλησης, ούτε για τη διασφάλιση ελεύθερης και ποιοτικής ενημέρωσης”. Στο ίδιο κλίμα η Elisabetta Piccolotti του Avs: “Είναι αδιανόητο να μην υπάρχει συζήτηση στο Κοινοβούλιο με στόχο τη διασαφήνιση της ποιότητας και των προθέσεων του ενδεχόμενου Έλληνα αγοραστή”.

ΑΙΧΜΕΣ ΚΑΤΑ MELONI ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ MAGI

Άμεση ενημέρωση από την κυβέρνηση ζήτησε και ο γραμματέας του + Europa, Riccardo Magi αφήνοντας αιχμές για εμπλοκή της στις διαπραγματεύσεις: “Η πώληση των Repubblica και La Stampa και των υπόλοιπων τίτλων του ομίλου Gedi δεν είναι απλώς μια βιομηχανική κρίση των εκδόσεων, αλλά αφορά άμεσα το συνταγματικό δικαίωμα της ελευθερίας του Τύπου, του πλουραλισμού της ενημέρωσης και το δικαίωμα των πολιτών να ενημερώνονται. Στους δημοσιογράφους και στους εργαζομένους των τίτλων του Ομίλου Gedi εκφράζουμε την αλληλεγγύη και τη στήριξή μας σε έναν αγώνα που αφορά όχι μόνο την προστασία των θέσεων εργασίας, αλλά και την υπεράσπιση ενός δημοκρατικού προμαχώνα που είναι σήμερα πιο σημαντικός από ποτέ. Δεδομένου ότι η κυβέρνηση φαίνεται να εμπλέκεται άμεσα σε αυτή τη διαπραγμάτευση, είναι απαραίτητο να έρθει στην αίθουσα για να ενημερώσει μέσω του υφυπουργού Barachini”.

CALENDA KATA ELKANN

Η Azione (Δράση) θα καταθέσει ερώτηση προς την υπουργό Εργασίας Calderone. ζητώντας να δοθεί ιδιαίτεργη προσοχή στην προστασία των επιπέδων απασχόλησης των τίτλων του ομίλου, στην υπεράσπιση των τοπικών συντακτικών ομάδων και στις προοπτικές του βιομηχανικού σχεδίου του ενδεχόμενου αγοραστή. Ο ίδιος ο επικεφαλής της Azione, Carlo Calenda, με ανάρτηση στο Χ προχώρησε σε γενικότερη επίθεση κατά του John Elkann: “Το είχα προβλέψει και δηλώσει πριν από χρόνια. Και δεν χρειαζόταν και μεγάλη προσπάθεια για να προβλέψει κανείς ότι, μόλις πωλούνταν όλα τα βιομηχανικά περιουσιακά στοιχεία, οι εφημερίδες δεν θα είχαν πλέον αξία για να κρατήσουν ικανοποιημένη την πολιτική και το συνδικάτο. Ορίστε, λοιπόν. Προβλέφθηκε και συνέβη. Μετά τις εκλογές του ‘27 θα κλείσουν και τα (ημι-άδεια) εργοστάσια της Stellantis. Ο John Elkann κατάφερε να καταστρέψει σε μία γενιά αυτό που είχε χτιστεί σε 125 χρόνια, με μια ισχυρή συμβολή από το ιταλικό κράτος. Συγχαρητήρια. Λείπουν η Juventus και η Ferrari, αλλά και εκεί οι εξελίξεις είναι αρκετά προχωρημένες”, έγραψε.

Από τις πολιτικές δυνάμεις, το Δημοκρατικό Κόμμα επέκρινε δριμύτατα και άμεσα το δόγμα Trump καθώς και τη Meloni, που “συμμερίστηκε εν μέρει” τις αμερικανικές θέσεις, όπως και τον Salvini, που τις είχε προαναγγείλει, όχι όμως και τον Tajani, που εμφανίστηκε πιο ευρωπαϊστής.

Η MELONI ΣΥΜΜΕΡΙΖΕΤΑΙ ΤΟΝ TRUMP

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνέντευξη της αδερφής της πρωθυπουργού και στενότατης συνεργάτιδός της, Arianna Meloni στην “Il Messaggero”: “Τις επικρίσεις που έκανε με έναν τόσο ζωηρό τρόπο [ο Trump] τις κάναμε εμείς πολύ πριν από αυτόν. Γι’ αυτό εργαζόμαστε για να αλλάξουμε την Ευρώπη, να τη διορθώσουμε, παρεμβαίνοντας για παράδειγμα στις μεταναστευτικές πολιτικές”.

“Δεν βλέπω καμία ρωγμή στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης. Αυτό που υπάρχει, πέρα από τους εμφατικούς τόνους, είναι κρίσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή πολιτική, τις οποίες εν μέρει συμμερίζομαι και οι οποίες υποδεικνύουν κάτι που στη συζήτηση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό, αυτό που μερικοί από εμάς είχαμε το θάρρος να ορίσουμε ως μια αναπόφευκτη ιστορική πορεία εδώ και πολύ καιρό. Δηλαδή, ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να σηκώσουν τα μανίκια τους στο θέμα της άμυνας”, είπε, ελάχιστα πιο “θεσμικά”, στο La7 την Παρασκευή η ίδια η Giorgia Meloni. Ενόψει της επίσκεψης Zelensky την Τρίτη 9 Νοεμβρίου στη Ρώμη, η ένοικος του Palazzo Chigi επιβεβαίωσε την υποστήριξή της στις πρωτοβουλίες Trump και επιχείρησε να υποβαθμίσει τις διαφορετικές τάσεις εντός της κυβέρνησής της σχετικά με την Ουκρανία: “Η γραμμή της κυβέρνησης πρέπει να παραμείνει η ίδια για να οικοδομήσουμε μια πορεία προς την ειρήνη” είπε και προσπέρασε τους δημοσιογραφικούς υπαινιγμούς περί φιλορώσων και φιλοαμερικανών δηλώνοντας: “Είμαστε όλοι φιλο-Ιταλοί”… Όσον αφορά στην ευρωπαϊκή άμυνα υποστήριξε πως “η άμυνα έχει ένα οικονομικό κόστος και παράγει πολιτική ελευθερία”.

TAJANI: ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΗ

Εκτιμώντας πως “η Αμερική παραμένει αναγκαστικά ο κύριος σύμμαχός μας” (και ότι δεν πρέπει να σκεφτόμαστε πως είμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία), ο υπουργός Εξωτερικών και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Antonio Tajani ζήτησε από όλους, με συνέντευξη στην “Corriere della Sera”, “πράξεις θάρρους, ή τώρα ή ποτέ”. Και επομένως όχι “λιγότερη Ευρώπη, αλλά μια Ευρώπη που ανανεώνεται και γίνεται πρωταγωνίστρια και επίσης αυτόνομη”. Σε αυτό το πλαίσιο, είπε πως “είναι καιρός να καταργήσουμε το δικαίωμα βέτο τουλάχιστον για πολλά θέματα, θα το συζητήσω με τους συμμάχους μου. Επιπλέον, να ενοποιήσουμε τον ρόλο του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με αυτόν του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο οποίος θα εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες. Και να ενισχύσουμε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο δεν έχει ακόμη νομοθετική πρωτοβουλία. Όλα αυτά για να έχουμε μια Ευρώπη πιο πολιτική και λιγότερο γραφειοκρατική”. Σύμφωνα με τον Tajani, γραμματέα της Forza Italia/FI και μέλους του ΕΛΚ, χρειάζεται “η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς” με "την τραπεζική ένωση, την ενιαία αγορά ενέργειας, την αγορά κεφαλαίων, τους νόμους για τον ανταγωνισμό, την φορολογική εναρμόνιση που εμποδίζει τη δημιουργία φορολογικών παραδείσων”. “Χρειάζεται ένας κοινός στρατός ως τελικός στόχος, αλλά εν τω μεταξύ είναι απαραίτητος ένας συντονισμός για μια κοινή άμυνα, ακόμη και μέσω μιας στενής βιομηχανικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ και τις άλλες χώρες του ΝΑΤΟ και της G7”, συμπλήρωσε.

PD: ΔΟΥΡΕΙΟΙ ΙΠΠΟΙ ΤΟΥ TRUMP, ΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

Τον κίνδυνο Meloni και Salvini να “χρησιμοποιηθούν ως Δούρειοι Ίπποι του Trump για να διαλύσουν την Ευρώπη εκ των έσω” επισήμανε ο πρώην πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος/PD, επικεφαλής της ευρωκοινοβουλευτικής του ομάδας, Nicola Zingaretti υπογραμμίζοντας, στην Repubblica την “ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη και αλληλέγγυα Ευρώπη”. “Είναι επείγον να αναθερμανθεί το σχέδιο της Ένωσης: ακριβώς αυτό που οι εθνικιστές της δεξιάς δεν θέλουν”, συμπλήρωσε.

“Άνευ προηγουμένου επίθεση κατά της Ευρώπης” χαρακτήρισε τη “‘Δοξασία Trump’, όπως προέκυψε από τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας” ο Peppe Provenzano, υπεύθυνος εξωτερικής πολιτικής του κόμματος, που επισήμανε πως ο σύμμαχος του Salvini, Geert Wilders έσπευσε να στηρίξει την προτροπή Musk να καταργηθεί η ΕΕ. “Στην πρώτη γραμμή των υποστηρικτών του Trump, δυστυχώς, βρίσκεται η ιταλική κυβέρνηση. Τι γνώμη έχει όμως για τις απαράδεκτες απειλές παρεμβάσεων στις ευρωπαϊκές πολιτικές υποθέσεις; Στη ‘Δοξασία Τραμπ’ γίνεται λόγος ακόμη και για υποστήριξη της αμερικανικής διοίκησης στην υποτιθέμενη ‘αντίσταση’ των εθνικιστικών δυνάμεων. Αυτό είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό γεγονός, στο οποίο πρέπει να αντιδράσουμε με αξιοπρέπεια όλοι μαζί”, ρωτώντας ρητορικά τι λέει “η πατριώτισσα Giorgia Meloni“;… ΕΕ και Ιταλία, συμπλήρωσε, “χρειάζονται μια ισχυρή αντίδραση, αντάξια της πρόκλησης, μια στροφή προς την ολοκλήρωση, στην κοινή άμυνα, στην εξωτερική πολιτική, στην ενίσχυση της οικονομίας μας, του κοινωνικού μας μοντέλου και της κοινής αγοράς. Και αντιθέτως, ένα μέρος των ευρωπαϊκών πολιτικών ελίτ δίνει δίκιο στον Trump, ποντάροντας στους εθνικούς επανεξοπλισμούς μπροστά στην αποδέσμευση της Αμερικής από την ευρωπαϊκή και ουκρανική ασφάλεια, ή συμμεριζόμενο την ιδέα ότι η διάβρωση του ευρωπαϊκού πολιτισμού αντιπροσωπεύεται από τους μετανάστες”.

H Συμμαχία Πράσινοι Αριστερά/Avs κατηγόρησε τη Meloni ότι “μετατρέπει την Ιταλία σε 51η Πολιτεία των ΗΠΑ”, έντονες οι αντιδράσεις του Carlo Calenda (Azione), που ανάρτησε στο Χ τη σημαία της ΕΕ γράφοντας: “Αυτή είναι η σημαία μου. Συμβολίζει την ενότητα, την ελευθερία, την ειρήνη, τη δημοκρατία, την ισότητα, τον πολιτισμό, την ποικιλομορφία, το κράτος δικαίου, την επιστήμη, την ομορφιά και τη δύναμη”.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ GENTILONI-MONTI

Θυμίζοντας πως “το μανιφέστο που συντάχθηκε από το Heritage Foundation και τιτλοφορείται ‘Project 2025’ είχε μεταξύ των στόχων του τη διάλυση της ΕΕ, καθώς θεωρείται το μοναδικό ανάχωμα στους εθνικισμούς” ο κεντροαριστερός πρώην πρωθυπουργός και πρώην επίτροπος της ΕΕ Paolo Gentiloni έκανε λόγο, στην κυριακάτικη “La Stampa”, για “έναν επιτάφιο για τις διατλαντικές σχέσεις και μια δικαστική απόφαση διαζυγίου από την Ευρώπη”. Ταυτόχρονα εκτίμησε πως στο Λευκό Οίκο έχουν την αξίωση “να ασκήσουν κυριαρχία σε οικονομικό επίπεδο μέσω της υπεροχής της αμερικανικής τεχνολογίας και των κανόνων, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι το κβαντικό υπολογισμό. Σαν να λέμε: από τις κανονιοφόρους στους αλγορίθμους. Η αντίδραση στο ευρωπαϊκό πρόστιμο κατά του X του Έλον Μασκ κινείται προς αυτή την κατεύθυνση”. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Gentiloni κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες “να ωριμάσουν” ώστε η Ευρώπη να απαντήσει στην πρόκληση με μεγαλύτερη ενότητα και αποφασιστικότητα, ιδίως στην υποστήριξη της Ουκρανίας και στην ανάπτυξη της δικής της αυτονομίας.

Όσον αφορά τη θέση της Ιταλίας, αφού σημείωσε πως “ευτυχώς η Meloni δεν είναι ο Gianni Infantino” (σ.σ. ο πρόεδρος της FIFA που απένειμε βραβείο ειρήνης στον Trump), χαρακτήρισε “μυωπικό” η Ιταλίδα πρωθυπουργός “να υποβαθμίζει τη σημασία της κατάστασης” και της απέδωσε “αμφισημία” στη “στρατηγική της θέση μεταξύ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και των συμπαθειών προς φυσιογνωμίες όπως ο Trump”.

Επισημαίνοντας πως “η Ευρώπη είναι το μόνο μέρος του κόσμου που η «Στρατηγική για την Εθνική Ασφάλεια» αντιμετωπίζει με περιφρόνηση και εκφοβισμό” ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην επίτροπος Mario Monti, με άρθρο του στην “Corriere della Sera” (“Οι εχθροί των δικαιωμάτων”) σημειώνει πως οι Ευρωπαίοι “δεν μπορούν πλέον να αποφύγουν καθαρές και ξεκάθαρες επιλογές”.

“Από την εξαγωγή της δημοκρατίας ακόμη και με τη βία, ένας στόχος που εγκαταλείφθηκε σοφά, περνάμε στην προώθηση των απολυταρχιών. Εκεί όπου υπάρχουν, μπορούν να κοιμούνται ήσυχα, καθώς είναι σύμφωνες με τη νέα Αμερική· ενώ οι φιλελεύθερες δημοκρατίες, ειδικά αυτές που έχουν εξαπλωθεί επικίνδυνα στην Ευρώπη, θα πρέπει να μετατραπούν σε μαχητικές απολυταρχίες, έτοιμες να συνδράμουν τις Ηνωμένες Πολιτείες στην εχθρότητά τους προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και ενθαρρυμένες να καταπνίξουν τις συμπάθειές τους για την Ουκρανία, διευκολύνοντας έτσι την εγκαθίδρυση της «ρωσο-αμερικανικής απολυταρχικής ειρήνης» στην ευρωπαϊκή ήπειρο”, επισημαίνει. Παράλληλα εκτιμά πως γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο γιατί ο Trump δεν ανέχεται την ΕΕ: “Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν παραμείνει ίσως το μοναδικό μέρος στον κόσμο όπου ο Πρόεδρος Τραμπ δεν μπορεί να διαπραγματευτεί αναμιγνύοντας το δημόσιο συμφέρον με το προσωπικό: το δικό του, των μελών της οικογένειάς του, των συνεργατών του σε ακίνητα, των ολιγαρχών της Big Tech ή της χρηματοδότησης, όπως αντιθέτως είναι περήφανος που καταφέρνει να κάνει, ειδικά στις ολιγαρχίες”.

“Σήμερα εισερχόμαστε σε μια φάση όπου δύο απολυταρχικές και ολιγαρχικές δυνάμεις, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, αναπτύσσουν τις συγγένειές τους, δυνητικά με σκοπό να εμποδίσουν, αν όχι να καταστρέψουν, την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση” έγραψε ο Monti καλώντας τη Meloni να αποσαφηνίσει τη θέση της με δεδομένη την “διορατικότητα”, όπως αναφέρει σκωπτικά, του αντιπροέδρου Salvini “της ταυτόχρονης εγγύτητας στον Trump και τον Putin, αρωματισμένη με μίσος για την ΕΕ”.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Στο πλαίσιο της συζήτησης για το μανιφέστο Trump-Vance, χρήσιμο ανάγνωσμα είναι η παρέμβαση του νομπελίστα Paul Krugman, που επισημαίνει πως ο Trump, το κίνημα MAGA και οι “tech bros’” μισούν την Ευρώπη “επειδή εξακολουθεί να τιμά τα ιδανικά που εκείνοι εγκαταλείπουν στην Αμερική”:

Paul Krugman

Is This The End of the Free World?

When America stood for freedom…

Read more

7 months ago · 546 likes · 159 comments · Paul Krugman

Επίσης, για τους ιταλομαθείς (και όσους μπουν στον κόπο να χρησιμοποιήσουν μια από τις εφαρμογές μετάφρασης) αφήνω εδώ το άρθρο του καθηγητή Οικονομίας στο πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης, Fabio Sabatini για τον Elon Musk:

Fabio Sabatini

Non è censura, ma difesa della democrazia

Da quando, il 5 dicembre, la Commissione Europea ha multato X per 120 milioni di euro, Musk, Vance e gli oligarchi russi gridano alla censura. Ma la realtà è completamente diversa. L’UE non ha colpito opinioni o contenuti: ha colpito tre pratiche che erodono la trasparenza delle piattaforme digitali e che oggi costituiscono uno degli strumenti principal…

Read more

7 months ago · 61 likes · 9 comments · Fabio Sabatini

Το άρθρο εξηγεί αναλυτικά -αξίζει να διαβαστεί- γιατί το πρόστιμο στο Χ δεν συνιστά λογοκρισία αφού:

• Το μπλε σήμα επαλήθευσης του Χ πωλείται στον οποιονδήποτε, χωρίς πραγματικούς ελέγχους, και γίνεται ο κινητήρας των bot farm. Επομένως, το πρόστιμο της ΕΕ δεν λογοκρίνει τίποτα, πλήττει έναν δομικό μηχανισμό χειραγώγησης της δημόσιας συζήτησης

• Το X (πρώην Twitter) αγνόησε πλήρως την υποχρέωση για διαφάνεια στις πολιτικές διαφημίσεις, που απαιτείται από τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act): οι χρήστες πρέπει να γνωρίζουν ποιος πληρώνει, τι προωθεί και σε ποιους στοχεύει μια εκστρατεία

• Το X εισήγαγε τεχνικούς φραγμούς για να παρεμποδίσει την ανεξάρτητη έρευνα, προσέγγιση που δεν εξυπηρετεί την προστασία της ιδιωτικότητας, αλλά μόνο τη διατήρηση της αδιαφάνειας της πλατφόρμας

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Sabatini, “o DSA (Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες) δεν λογοκρίνει κανέναν, ζητάει διαφάνεια. Το σχέδιο MAGA, αντίθετα, θέλει να εξαλείψει τη διαφάνεια, διότι χωρίς αυτήν είναι ευκολότερο να υπονομευθεί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, να προωθηθούν οι εξτρεμισμοί και να χειραγωγηθούν οι εκλογές, αποδυναμώνοντας την Ευρώπη εκ των έσω”.

Για όλον αυτό τον μηχανισμό, θεωρώ χρήσιμο ανάγνωσμα το βιβλίο του Giuliano Da Empoli, “Οι μηχανικοί του χάους. Η άνοδος του λαϊκισμού την εποχή του αλγόριθμου και των κοινωνικών δικτύων”, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κέδρος.

Πώς και γιατί θυμήθηκα τον “Νονό”; Επειδή, στις αρχές της βδομάδας η Εθνική Αρχή Καταπολέμησης της Διαφθοράς έδωσε στη δημοσιότητα μια έκθεση η οποία αναφέρει πως τα τελευταία 34 χρόνια επικυρώθηκαν 402 αποφάσεις διάλυσης 288 δήμων -κατά μέσο όρο ένας το μήνα- και 6 δημόσιων επαρχιακών υγειονομικών μονάδων. Ένας δήμος στην περιοχή της Napoli διαλύθηκε πέντε φορές! Συνολικά 83 Τοπικές Αρχές έχουν υποστεί δύο ή περισσότερες διαλύσεις από το 1991 έως σήμερα. 22 τοπικοί φορείς διαλύθηκαν 3 φορές, 60 διαλύθηκαν, τέθηκαν υπό επιτροπεία, δηλαδή, από δύο φορές και 211 μία φορά…

Το 89% των διαλύσεων σημειώθηκε στην Calabria, την Campania και τη Σικελία, το δε ποσοστό ανεβαίνει στο 96% αν συνυπολογίσουμε και την Puglia. Οι υπόλοιπες διαλύσεις δήμων, που ουσιαστικά τέθηκαν υπό επιτροπεία, έλαβαν χώρα στο κέντρο και στον Βορρά: 5 στο Lazio, την περιφέρεια με πρωτεύουσα τη Ρώμη, 3 στο Piemonte, την περιφέρεια με πρωτεύουσα το Torino, 3 τη Liguria, την περιφέρεια με πρωτεύουσα τη Genova, 2 τη Basilicata, ένας δήμους διαλύθηκε στην περιφέρεια με πρωτεύουσα το Milano, τη Lombardia, ένας στην Emiglia-Romagna, την περιφέρεια με πρωτεύουσα τη Bologna και ένας δήμος διαλύθηκε στην Κοιλάδα της Aosta, στα σύνορα με τη Γαλλία. Στη Sardegna και το Veneto οι έλεγχοι ολοκληρώθηκαν με αρχειοθέτηση…

Πάμε πίσω στην παρουσίαση από την οποία κρατάω δυο-τρία σημεία. Την διαπίστωση του Roberto Montà εκ μέρους του “Avviso Pubblico”, οργανισμού που συνδέει 613 τοπικές αρχές, περιφέρειες, δήμους, επαρχίες ενάντια στις μαφίες και τη διαφθορά, ότι η έκθεση “αποκαλύπτει τη συνεχιζόμενη ύπαρξη συνενοχής και συμπαιγνίας μεταξύ του εγκληματικού, πολιτικού και διοικητικού κόσμου”

Την διαπίστωση του αναπληρωτή εισαγγελέα κατά της μαφίας, Salvatore Dolce πως η σημερινή μαφία, “ειδικότερα η ‘ndrangheta είναι πολύ διαφορετική από εκείνη του 1991”. Οι εισαγγελικές έρευνες της τελευταίας δεκαετίας, εξήγησε, έδειξαν “ότι σήμερα οι μαφίες τείνουν όλο και περισσότερο να εγκαταλείπουν τη μέθοδο της βίας και του εκφοβισμού και να προτιμούν τον δρόμο της σύμπραξης, της διαφθοράς”.

“Αυτό που προκαλεί τον μεγαλύτερο συναγερμό, συμπλήρωσε ο πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Καταπολέμησης της Διαφθοράς, Giuseppe Busia, είναι η αυξανόμενη επιχειρηματική ικανότητα των μαφιόζικων οργανώσεων, στις οποίες, συχνά, η ανάθεση συμβάσεων και η διαχείριση δημόσιων υπηρεσιών επιτρέπει την επανεπένδυση των παράνομων εσόδων”.

Ο Coppola είχε πιάσει το νόημα. Να θυμίσω μια άλλη σκηνή του “Νονού”, εκείνη όπου ο πολιτικός, ενορχηστρωτής του τριγώνου Μαφίας-πολιτικής-Εκκλησίας, Licio Lucchesi εξηγεί στον επόμενο Νονό, Vincente Corleone (τον Andy Garcia του φιλμ), πως “η οικονομία είναι ένα όπλο. Πολιτική είναι να ξέρεις πότε να πατήσεις τη σκανδάλη”…

Ακόμα πιο αποκαλυπτική είναι η ετήσια έκθεση της ιταλικής DIA, της Διεύθυνσης Διερεύνησης κατά της Μαφίας (Direzione Investigativa Antimafia), που κατατέθηκε στη Βουλή τον Μάιο. Αυτή η έκθεση (πλήρης εδώ, σύνοψη εδώ), στις 423 σελίδες της χαρτογράφησε αναλυτικότατα τη διείσδυση των εγκληματικών οργανώσεων σε όλη τη χώρα, ανά περιφέρεια, πόλη, γειτονιά. Πού καταλήγει;

• Ότι οι πάνω από 50.000 Αναφορές Ύποπτων Συναλλαγών (Segnalazioni di Operazioni Sospette/SOS) υποκρύπτουν “μια ροή που ξεπερνά τις 1,3 εκατομμύρια ύποπτες χρηματοοικονομικές πράξεις, που αφορούν κινήσεις χρημάτων ύψους 49,2 δισεκατομμυρίων ευρώ”. Ναι, δισεκατομμυρίων!

• Ότι οι μαφιόζικες οργανώσεις συνεργάζονται -η έκθεση μιλά για… “καρτέλ”- και συνάπτουν “συμφωνίες χρηστικής σκοπιμότητας”, για το ξέπλυμα χρήματος, διεισδύοντας στον παραγωγικό ιστό της κάθε περιοχής καθώς και στις διοικητικές δομές, ιδίως της αυτοδιοίκησης

• Ότι, ειδικά η καλαβρέζικη ‘Ndrangheta «διασώζει» συστηματικά επιχειρηματίες που αντιμετωπίζουν κρίση ρευστότητας, αναλαμβάνει την ιδιοκτησία κι έτσι ξεπλένει χρήμα και ελέγχει τμήμα της αγοράς. Ειδικά στον Βορρά -στον Βορρά, επαναλαμβάνω- οι έρευνες έχουν αναδείξει προσπάθειες διείσδυσης, και από τη σικελίκή Μαφία, στους εξής τομείς: Τουριστικός-ξενοδοχειακός, κατασκευαστικός, εστίασης, τοπικών οδικών μεταφορών, εμπορίας πετρελαιοειδών, τεχνολογικών προϊόντων, πλαστικών υλών και, φυσικά, στον τομέα των αποβλήτων. Εννοείται ότι συνεχίζονται οι παραδοσιακές δραστηριότητες: ναρκωτικά, εκβιασμοί, τυχερά παιχνίδια

• Ότι οι μαφίες προσανατολίζονται στην παροχή υπηρεσιών, εκμεταλλευόμενες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (αναφέρεται, ως παράδειγμα, η σοβαρή έλλειψη νερού που πλήττει τη Σικελία). Μάλιστα, μεταξύ των Αναφορών Ύποπτων Συναλλαγών (SOS) με πιθανά προφίλ σύνδεσης με το οργανωμένο έγκλημα, 789 αναφέρονται σε “ανωμαλίες σχετιζόμενες με την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

• Ότι ο κυβερνοχώρος (cyberspace) είναι σήμερα ο θεμελιώδης οργανωτικός πυρήνας τόσο του οργανωμένου εγκλήματος όσο και της τρομοκρατίας: “στο εσωτερικό των εγκληματικών δικτύων αναπτύσσονται τομείς αυθεντικής υπηρεσίας πληροφοριών (intelligence)”, λέει χαρακτηριστικά ο εθνικός εισαγγελέας Καταπολέμησης της Μαφίας και Αντιτρομοκρατίας, Giovanni Melillo.

Φυσικά, η έκθεση επιβεβαιώνει την ύπαρξη των λεγόμενων “δεσμών-γέφυρες” με πολιτικούς, τοπικούς διοικητές, επιχειρηματίες. Η πολιτικο-μαφιόζικη εκλογική ανταλλαγή αποτελεί εργαλείο που χρησιμοποιείται ευρύτερα, με τη στήριξη υποψηφίων από διαφορετικά στρατόπεδα...

Όλα αυτά τα έχουμε δει, ενδεικτικά

• με τη σύλληψη του Matteo Messina Denaro το 2023 (είχα γράψει στην «Αυγή της Κυριακής») όταν ήρθε στην επιφάνεια αυτή που εισαγγελείς χαρακτήρισαν «μαφιόζικη μπουρζουαζία», που του επέτρεψε να κρύβεται για σχεδόν 30 χρόνια αναπτύσσοντας παράλληλα την επιχειρηματική δράση της οργάνωσης στον αγροδιατροφικό τομέα, στον τουρισμό, τα σούπερ μάρκετ, τα αιολικά. Και αναπτύσσοντας τη σχέση με τη Λατινική Αμερική και τη Νότια Αφρική, όπου λέγεται πως βρίσκεται το θησαυροφυλάκιο της οργάνωσης

• με τις συνεχιζόμενες συλλήψεις πολιτικών. Μόλις αυτές της μέρες τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό ο γραμματέας της νέας Χριστιανικής Δημοκρατίας, που είχε χρηματίσει γερουσιαστής, περιφερειάρχης Σικελίας από το 2001 έως το 2008 οπότε καταδικάστηκε για διευκόλυνση ατόμων που ανήκουν στην Cosa Nostra, έκανε 5 χρόνια φυλακή, βγήκε, επανενεργοποιήθηκε και τώρα κατηγορείται ότι επηρέασε δημόσιες συμβάσεις, διαγωνισμούς, διοικητικές διαδικασίες και προσλήψεις με σκοπό να αναθέτει σε δημόσιους διευθυντές και λειτουργούς της εμπιστοσύνης του ορισμένες σημαντικές αρμοδιότητες στη διαχείριση της υγείας και των υδατικών υποδομών.

Για όλα αυτά είχε προειδοποιήσει, χρόνια πριν, η Ένωση των τραπεζών όταν έκρουε τον κώδωνα επισημαίνοντας πως η φορολογική αμνηστία για την επαναφορά κεφαλαίων από το εξωτερικό, επέτρεπε στις μαφίες του νότου να διεισδύσουν σε καθαρές επιχειρήσεις του βορρά για να ξεπλύνουν τα λεφτά τους, να συμμετάσχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς, να μπουν στην κανονική οικονομική ζωή της χώρας.

Το φαινόμενο, φυσικά, δεν είναι μόνον ιταλικό. Μας το περιέγραψε με ιδιαίτερη ενάργεια από το 2008 ο Misha Glenny, δημοσιογράφος, στο εξαιρετικά τεκμηριωμένο του “McMafia Έγκλημα χωρίς σύνορα”, έργο ερευνητικής δημοσιογραφίας, που κυκλοφορεί εδώ και μια δεκαπενταετία και στα ελληνικά.

Κλείνω με άλλη μια σκηνή του “Νονού”., εκεί όπου ένας από τους δικηγόρους της Famiglia δηλώνει αφοπλιστικά: “Δεν διαφέρουμε από τις μεγάλες εταιρείες. Βάζουμε λίγα, ελέγχουμε πολλά. Ελαχιστοποιούμε τους φόρους. Χωρίς κυβερνητικούς ελέγχους”…

Καλή νύχτα και καλή τύχη, κατά πως έλεγε μια άλλη, επίσης επίκαιρη ταινία…

Η παρέμβαση Draghi απο το 56:50

Μνημονεύοντας τις θετικές επιπτώσεις των τεχνολογικών επαναστάσεων του παρελθόντος και προβάλλοντας την εκτίμηση πως η τεχνολογία παραμένει η κύρια κινητήρια δύναμη της ευημερίας, ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας χαρακτήρισε “γοητευτική αυταπάτη” τη θέση ότι “η οικονομική ανάπτυξη θα ήταν λιγότερο απαραίτητη μόλις επιτευχθεί ένα υψηλό επίπεδο ανάπτυξης· η μείωση του πληθυσμού θα μπορούσε να επιτρέψει μια αύξηση της ευημερίας ακόμη κι αν η οικονομία παραμένει στάσιμη. Όμως αυτό δεν ισχύει γενικά, και ιδίως για τις χώρες που κουβαλούν υψηλά επίπεδα χρέους. Εκείνο που μετρά για τη βιωσιμότητα του χρέους είναι το συνολικό μέγεθος της οικονομίας”, είπε. “Αν η οικονομία σταματήσει να αναπτύσσεται ενώ οι τόκοι συνεχίζουν να συσσωρεύονται, ο λόγος χρέους προς προϊόν θα αυξάνεται μέχρι να γίνει μη βιώσιμος. Τότε οι κυβερνήσεις αναγκάζονται σε επώδυνες επιλογές ανάμεσα στις θεμελιώδεις φιλοδοξίες τους: ανάμεσα στις συντάξεις και την άμυνα, ανάμεσα στη διατήρηση του κοινωνικού μοντέλου και τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης. Επιπλέον, η ανάπτυξη είναι ουσιώδης για την αντιμετώπιση των νέων κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών αναγκών και αναγκών ασφάλειας, που παρουσιάζονται συνεχώς σε ένα κράτος”. Αναφερόμενος στη συνέχεια στη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, σημείωσε πως “μένει ανοιχτό το ερώτημα αν οι σημερινές καινοτομίες θα ισοφαρίσουν τη μετασχηματιστική δύναμη εκείνων του παρελθόντος. Όμως αυτό που καθορίζει την ταχύτητα του οικονομικού τους αντίκτυπου είναι ο ρυθμός με τον οποίο διαδίδονται μέσα στην κοινωνία -και σε αυτή τη διάσταση ο κόσμος έχει εισέλθει σε αχαρτογράφητη περιοχή”, συμπλήρωσε και αφού θύμισε πως η βιομηχανική επανάσταση ξετυλίχθηκε σε μια περιόδο οκτώ δεκαετιών, ενώ το Chat GPT ξεκίνησε το 2022 και μέσα σε λίγα χρόνια οδηγεί σε επενδύσεις υποδομών ύψους χιλιάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Σε αυτό το πλαίσιο ο Mario Draghi υποστήριξε πως “η απόκλιση μεταξύ των χωρών που αγκαλιάζουν την καινοτομία και εκείνων που διστάζουν θα διευρυνθεί σημαντικά στα επόμενα χρόνια και γι’ αυτόν τον λόγο η Ευρώπη ζει σήμερα μια στιγμή αλήθειας: τα τελευταία είκοσι χρόνια περάσαμε από το να είμαστε μια ήπειρος που υποδεχόταν τις νέες τεχνολογίες μειώνοντας το χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μία που έθεσε σταδιακά ένα εμπόδιο στην καινοτομία και στην υιοθέτησή της. Το είδαμε ήδη στην πρώτη φάση της ψηφιακής επανάστασης, όταν ο ρυθμός αύξησης της ευρωπαϊκής παραγωγικότητας έπεσε περίπου στο μισό του αμερικανικού ρυθμού και σχεδόν όλη η απόκλιση προέκυψε από τον τεχνολογικό τομέα. Τώρα, προειδοποίησε, αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται με την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρήγαγαν 40 μεγάλα θεμελιώδη μοντέλα, η Κίνα 15, η Ευρωπαϊκή Ένωση μόλις τρία, και το ίδιο μοτίβο παρατηρείται σε πολλές άλλες τεχνολογίες αιχμής, από τη βιοτεχνολογία στα προηγμένα υλικά μέχρι την πυρηνική σύντηξη” όπου σημαντικές καινοτομίες και επενδύσεις γίνονται εκτός Ευρώπης. “Αν δεν καλύψουμε αυτό το χάσμα, η Ευρώπη κινδυνεύει ένα μέλλον στασιμότητας με όλες τις επιπτώσεις”, τόνισε.

“Για να αποφασίσουμε πώς να αντιδράσουμε, πρέπει να έχουμε μια καθαρή εικόνα του τι προσφέρει πραγματικά αυτό το τεχνολογικό κύμα, ιδιαίτερα η Τεχνητή Νοημοσύνη. Το να βρίσκεται κανείς στο χείλος μιας νέας τεχνολογικής επανάστασης συνεπάγεται αναπόφευκτα μεγάλες αβεβαιότητες. Μια νηφάλια αξιολόγηση της Τεχνητής Νοημοσύνης πρέπει να αναγνωρίζει τόσο τους βάσιμους κινδύνους όσο και τα σημαντικά δυνητικά οφέλη”, είπε για να συμπληρώσει πως με βάση τεκμηριωμένες αναλύσεις, η εφαρμογή των τεχνολογιών που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη “θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την ανάπτυξη των προηγμένων οικονομιών: εάν κινούνταν στην ίδια γραμμή με την προηγούμενη ψηφιακή ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα μπορούσε να υπάρξει ώθηση λίγο λιγότερο από 0,8 τοις εκατό ετησίως, ενώ αν ήταν στα επίπεδα της ηλεκτροδότησης τη δεκαετία του ‘20 του περασμένου αιώνα, η ανάπτυξη θα μπορούσε να είναι άνω του 1% ετησίως”. Ακόμα και με τις χαμηλότερες προσδοκίες, κατά τον Draghi, αυτό θα αποτελούσε την “πιο σημαντική επιτάχυνση που έχει δει η Ευρώπη εδώ και δεκαετίες”.

“Αλλά απέναντι σε αυτό το δυναμική υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος, η υποκατάσταση της εργασίας, η αύξηση των ανισοτήτων και άλλες βλάβες για την κοινωνία, όπως απάτες και παραβιάσεις της ιδιωτικότητας” αναγνώρισε για να θυμίσει πως “η οικονομική ιστορία δείχνει ότι η μαζική ανεργία δεν είναι το πιο πιθανό αποτέλεσμα”, “με την πάροδο του χρόνου γεννήθηκαν νέα επαγγέλματα, βιομηχανίες και πηγές ζήτησης. Όμως η μετάβαση σπάνια είναι γραμμική. Η ασυνέχεια επηρεάζει άνισα”, σημείωσε για να αναγνωρίσει πως “αν η τεχνητή νοημοσύνη ενίσχυε δυναμικές της αγοράς τύπου «ο νικητής καρπώνεται το μεγαλύτερο μέρος των οφελών» (The winner takes most), η κατανομή των κερδών θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο άνιση“. Σε αυτό το σημείο υπογράμμισε πως “η ταχύτητα και το εύρος της αντικατάστασης της εργασίας δεν καθορίζονται μόνο από τις τεχνολογίες, αλλά και από τις πολιτικές που εφαρμόζουν οι κυβερνήσεις· από τις επιλογές τους θα εξαρτηθεί αν η ευημερία που δημιουργείται από την Τεχνητή Νοημοσύνη θα μοιραστεί σε όλους τους εργαζομένους ή, όπως συμβαίνει σήμερα, θα κατευθυνθεί μόνο σε ορισμένους“.

“Ο κίνδυνος υποκατάστασης, εξήγησε, είναι ανάλογος με την ταχύτητα με την οποία οι επιχειρήσεις μπορούν να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες, ένας παράγοντας που με τη σειρά του επηρεάζεται από την πολιτική, τη ρύθμιση, τη ψηφιακή συνδεσιμότητα, το κόστος της ενέργειας και την ευελιξία της αγοράς εργασίας. Παράλληλα, η ικανότητα των εργαζομένων να μετακινηθούν σε νέους ρόλους εξαρτάται από τα εκπαιδευτικά συστήματα, τα προγράμματα κατάρτισης και από την ικανότητα των εταιρειών να επανακαταρτίζουν γρήγορα το εργατικό δυναμικό”, είπε.

Ο Draghi αναφέρθηκε εκτενώς στη συμβολή των τεχνολογιών, της ΤΝ, στη μείωση ορισμένων από τις ανισότητες που επηρεάζουν περισσότερο την καθημερινή ζωή (υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση), για να επανέλθει στις πολιτικές επιλογές που θα καθοδηγήσουν τη διάδοση της ΤΝ.

“Το να αξιολογήσει και να ρυθμίσει κανείς εκ των προτέρων την ΤΝ απαιτείται να σταθμίσει ένα ευρύ φάσμα πιθανών οικονομικών, κοινωνικών και ηθικών αποτελεσμάτων, σε μια κατάσταση όπου η ίδια η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτητα. Αν υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής στις δυσκολίες της Ευρώπης να συμβαδίσει με τον τεχνολογικό μετασχηματισμό, αυτός είναι η αδυναμία μας να διαχειριστούμε αυτό το είδος ριζικής αβεβαιότητας. Για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους, η Ευρώπη έχει συχνά υιοθετήσει μια προσέγγιση πρωτίστως προσανατολισμένη στην προσοχή, ριζωμένη στην αρχή της προφύλαξης: την ιδέα ότι, όταν οι κίνδυνοι μιας νέας τεχνολογίας είναι αβέβαιοι, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να επιβραδυνθεί ή να περιοριστεί η υιοθέτησή της. Αυτή η μέθοδος, σημείωσε, μπορεί να είναι κατάλληλη σε σαφώς καθορισμένους τομείς, όπως ορισμένοι κλάδοι της περιβαλλοντικής προστασίας, αλλά είναι ανεπαρκής για ψηφιακές τεχνολογίες γενικής χρήσης όπως η ΤΝ, όπου το εύρος και η μεταβλητότητα των πιθανών αποτελεσμάτων είναι ασύγκριτα μεγαλύτερα. Σε τέτοια πλαίσια, οι ρυθμιστικές αρχές αναγκάζονται αναπόφευκτα να διαμορφώσουν κρίσεις εκ των προτέρων, αποδίδοντας βάρη σε κινδύνους και οφέλη πριν τα γεγονότα γίνουν πλήρως γνωστά”.

“Το να αφήσουμε απλώς τις νέες τεχνολογίες να διαδοθούν χωρίς κανέναν έλεγχο -όπως συνέβη για παράδειγμα με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- δεν αποτελεί υπεύθυνη επιλογή. Αλλά και το να μπλοκάρουμε το θετικό τους δυναμικό προτού καν αρχίσει να εκδηλώνεται είναι εξίσου λανθασμένο. Μια αποτελεσματική πολιτική σε συνθήκες αβεβαιότητας απαιτεί προσαρμοστικότητα: την ικανότητα να αναθεωρούνται οι υποθέσεις, να επανασταθμίζονται τα δεδομένα, να προσαρμόζονται γρήγορα οι κανόνες καθώς προκύπτουν απτές ενδείξεις για τους κινδύνους και τα οφέλη”, υπέδειξε.

“Σε αυτό ακριβώς το σημείο η Ευρώπη έχει κολλήσει”, συμπλήρωσε. “Έχουμε αντιμετωπίσει αρχικές και προσωρινές αξιολογήσεις σαν να ήταν εδραιωμένο δόγμα, ενσωματώνοντάς τες σε νόμους εξαιρετικά δύσκολους να τροποποιηθούν όταν ο κόσμος αλλάζει», συνέχισε ο Draghi και αναφέρθηκε ειδικότερα στο GDPR για την προστασία των προσωπικών δεδομένων σημειώνοντας πως “έχει αποδώσει πολύ μεγάλο βάρος στην προστασία της ιδιωτικότητας σε σχέση με την καινοτομία. Όμως η ισορροπία που καθορίστηκε το 2016 εξακολουθεί να μας δεσμεύει και το 2025, παρότι τα τεχνολογικά όρια έχουν προχωρήσει πολύ ταχύτερα από το ρυθμιστικό πλαίσιο και το οικονομικό κόστος αυτής της προσέγγισης γίνεται ολοένα πιο εμφανές. Μελέτες δείχνουν ότι αυτός ο κανονισμός έχει πλήξει κυρίως τις μικρές ευρωπαϊκές τεχνολογικές επιχειρήσεις -που είναι ουσιαστικά οι δικές μας επιχειρήσεις, καθώς δεν διαθέτουμε κολοσσούς τύπου Google ή Amazon- μειώνοντας τα κέρδη τους, αυξάνοντας το κόστος των δεδομένων κατά περίπου 20% σε σχέση με τους αμερικανούς ανταγωνιστές και περιορίζοντας τις επενδύσεις σε venture capital στον ευρωπαϊκό τεχνολογικό τομέα κατά περίπου ένα τέταρτο. Είναι σαν, με το πρώτο ηλεκτρικό σοκ, οι πρόγονοί μας να αποφάσιζαν να περιορίσουν την ίδια την ηλεκτρική ενέργεια αντί να σχεδιάσουν συστήματα και πρότυπα ασφαλείας που θα επέτρεπαν στην κοινωνία να αξιοποιήσει το μεταμορφωτικό της δυναμικό”, πρόσθεσε.

“Κι όμως, παρά αυτές τις συνθήκες, η καινοτομία δεν έχει εξαφανιστεί από την Ευρώπη. Σύμφωνα με πολλούς δείκτες επιστημονικής παραγωγής, τα ευρωπαϊκά ερευνητικά ιδρύματα συνολικά ισοφαρίζουν -και σε ορισμένους τομείς υπερβαίνουν- τον όγκο της αμερικανικής έρευνας. Στις διεθνείς αιτήσεις πατεντών, η Ευρώπη αντιπροσωπεύει το ένα πέμπτο των διεθνών αιτήσεων, λίγο περισσότερο από τη Βόρεια Αμερική, αν και παραμένει πολύ πίσω από την Ασία”, υπογράμμισε.

Υπενθυμίζοντας στη συνέχεια πως το Πολυτεχνείο του Milano, όπου μιλούσε, παράγει περισσότερη δραστηριότητα σχετική με πατέντες από οποιοδήποτε άλλο στην Ιταλία, ο Draghi επανήλθε στο ζήτημα ορισμένων κανόνων “που έχουμε θεσπίσει (και) εμποδίζουν το επόμενο στάδιο της καινοτομίας, ιδιαίτερα για τις νεοφυείς επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για να αντιμετωπίσουν την νομική πολυπλοκότητα και τον κατακερματισμό των αγορών των 27 κρατών-μελών. Οι Ευρωπαίοι που θέλουν να κινηθούν γρήγορα και κατανοούν την εξαιρετική ταχύτητα των σημερινών κύκλων καινοτομίας, πηγαίνουν λοιπόν στο εξωτερικό για να μπορέσουν να αναπτυχθούν. Σήμερα σχεδόν τα δύο τρίτα των ευρωπαϊκών startups επεκτείνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες ήδη στη φάση πριν την εκκίνηση και στην αρχική τους φάση, έναντι περίπου του ενός τρίτου πριν από πέντε χρόνια, και η ροή των επιχειρήσεων που μεταφέρονται στις ΗΠΑ αυξάνεται”.

“Το πρώτο βήμα για να επιστρέψει η Ευρώπη στον δρόμο της καινοτομίας, υπέδειξε, είναι λοιπόν να αλλάξει αυτή την κουλτούρα της υπερβολικής προφύλαξης, να μειώσει το βάρος της απόδειξης που επιβάλλουμε στις νέες τεχνολογίες και να αποδώσει στο δυναμικό της τεχνητής νοημοσύνης το ίδιο βάρος που αποδίδουμε στους κινδύνους της. Αλλά πάνω από όλα χρειάζεται ευελιξία, η ικανότητα να αναγνωρίζεται πότε η ρύθμιση έχει καταστεί παρωχημένη λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης και να αλλάζει γρήγορα. Τα καλά νέα, συνέχισε, είναι ότι αυτή η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει. Η Έκθεση για την Ευρωπαϊκή Ανταγωνιστικότητα, που δημοσιεύθηκε πέρυσι, ανέλυσε σε βάθος τα δομικά εμπόδια που εμποδίζουν την καινοτομία να ριζώσει στην Ευρώπη, επισημαίνοντας τις αιτίες της απώλειας θέσης μας στους βασικούς τεχνολογικούς τομείς. Σήμερα πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες συμμερίζονται αυτή τη διάγνωση· αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι, πολύ μακριά από το να θέσουμε ένα «χρυσό παγκόσμιο πρότυπο» στη ρύθμιση της τεχνολογίας, έχουμε ωθήσει την καινοτομία αλλού και έχουμε ενισχύσει την εξάρτησή μας από όσους ηγούνται της ανάπτυξης. Ως συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αρχίσει να επανεξετάζει ορισμένες από τις πιο αμφιλεγόμενες ρυθμίσεις, με στόχο την αποκατάσταση μιας καλύτερης ισορροπίας. Για παράδειγμα, με το επερχόμενο πακέτο Digital Omnibus προτείνει έναν πιο ευέλικτο ορισμό των προσωπικών δεδομένων για την εκπαίδευση των μοντέλων και έχει αναβάλει ορισμένες από τις αυστηρότερες διατάξεις που αφορούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου. Αλλά αυτό είναι μόνο η αρχή. Ακόμη κι αν η Ευρώπη καταργούσε όλες τις ρυθμίσεις που έχουν επιβραδύνει την καινοτομία, αυτό από μόνο του δεν θα έκλεινε το χάσμα”, τόνισε.

“Το καθοριστικό ερώτημα είναι: τι θα κάνουμε με την ελευθερία που θα ανακτήσουμε; Η έρευνα, απάντησε, δείχνει ότι τα πιο αποτελεσματικά συστήματα καινοτομίας έχουν ορισμένα θεμελιώδη κοινά χαρακτηριστικά. Οι δημόσιοι θεσμοί διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο χρηματοδοτώντας τη βασική έρευνα σε τομείς όπου τα ιδιωτικά κίνητρα είναι αδύναμα, λαμβάνοντας ριψοκίνδυνες και θαρραλέες αποφάσεις· αυτός είναι ο ρόλος του δημόσιου τομέα: να επενδύει σε ιδέες με υψηλό αναπτυξιακό δυναμικό. Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα, με τη σειρά τους, αξιοποιούν αυτή τη χρηματοδότηση για να επιτύχουν επιστημονικές προόδους, μεταφέροντας νέες ιδέες μέχρι το στάδιο της πρακτικής τους εφαρμογής. Στη συνέχεια, ο ιδιωτικός τομέας αναλαμβάνει το τελικό στάδιο: επεκτείνει την εφαρμογή της ιδέας, τη φέρνει στην αγορά και τη μετατρέπει σε παραγωγικά οφέλη”.

Σε αυτό το σημείο ο Draghi ανέφερε πως “συχνά πιστεύεται ότι ο κινητήρας αυτού του κύκλου είναι ο τομέας της άμυνας”, για να προσθέσει αμέσως πως, όμως “στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι οι πολιτικοί επιστημονικοί οργανισμοί, όπως το National Institute of Health και το National Science Foundation, των οποίων οι χρηματοδοτήσεις συνδέονται περισσότερο με τις βελτιώσεις της παραγωγικότητας μεσοπρόθεσμα. Οι πατέντες που συνδέονται με αυτή τη δημόσια χρηματοδότηση αντιστοιχούν μόλις στο 2% του συνόλου, αλλά εξηγούν περίπου το 20% της αύξησης της παραγωγικότητας”.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. “Η Ευρώπη διαθέτει όλο το δυναμικό για να επιτύχει αντίστοιχα αποτελέσματα. Το ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό σύστημα προσφέρει εκπαίδευση υψηλής ποιότητας σε έναν πολύ μεγάλο αριθμό φοιτητών, αλλά δυσκολεύεται να καθιερωθεί ανάμεσα στους παγκόσμιους ηγέτες της έρευνας, όπου κυριαρχούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες”, σημείωσε θυμίζοντας πως στην εξειδικευμένη παγκόσμια κατάταξη των 10 καλύτερων πανεπιστημίων, τα 8 είναι κινέζικα, ένα ευρωπαϊκό, το Max Planck και ένα αμερικάνικο, το Harvard. “Δεν πιστεύω ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε το εκπαιδευτικό μας μοντέλο, αλλά θα πρέπει να κάνουμε μερικές αποτελεσματικές παρεμβάσεις”, τόνισε επιστρέφοντας στο θέμα του καλύτερου πανευρωπαϊκού συντονισμού (“η δημόσια δαπάνη για έρευνα και ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ποσοστό του ΑΕΠ, είναι συγκρίσιμη με εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών, το πρόβλημα είναι ότι μόλις το 10% αυτής της δαπάνης πραγματοποιείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο”, παρατήρησε), διπλασιασμού του προϋπολογισμού για τη βασική έρευνα και θέσπιση κινήτρων για την απορρόφηη ιδιωτικών δωρεών από τα “εξαιρετικά Πολυτεχνεία”. “Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατευθύνει μεγαλύτερο ποσοστό των δημόσιων κονδυλίων για έρευνα και ανάπτυξη προς την εκπαίδευση -56% έναντι 32% στις Ηνωμένες Πολιτείες- ωστόσο τα αμερικανικά πανεπιστήμια διαθέτουν συνολικά πολύ μεγαλύτερους ερευνητικούς προϋπολογισμούς χάρη στον συνδυασμό δημόσιας χρηματοδότησης αλλά και σημαντικών ιδιωτικών και φιλανθρωπικών δωρεών. Στην Ευρώπη ακόμη και τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια έχουν ερευνητικούς προϋπολογισμούς της τάξης μερικών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, ενώ στις ΗΠΑ ορισμένα μεμονωμένα ιδρύματα επενδύουν πάνω από 3 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε έρευνα και ανάπτυξη και περίπου 30 πανεπιστήμια ξεπερνούν το όριο του ενός δισεκατομμυρίου”, σημείωσε.

“Η παροχή μεγαλύτερης αυτονομίας στα πανεπιστήμια τόσο στη συγκέντρωση όσο και στη χρήση των πόρων, η ενίσχυση της ιδιωτικής χρηματοδότησης προς τα πανεπιστήμια και τα δημόσια ερευνητικά κέντρα, καθώς και η συγκέντρωση των διαθέσιμων πόρων ώστε να δημιουργηθούν πραγματικά κέντρα αριστείας, αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις εάν η Ευρώπη θέλει να ανταγωνιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο”, συμπλήρωσε τονίζοντας πως, εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για να τους προσελκύσουμε “η Ευρώπη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε καταφύγιο για Αμερικανούς ερευνητές, οι οποίοι σήμερα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη χρηματοδότηση και στην ακαδημαϊκή ελευθερία”. Ταυτόχρονα υποστήριξε πως υπάρχει τεράστιο περιθώριο βελτίωσης στην εμπορική αξιοποίηση της βασικής έρευνας, αφού μόλις το ένα τρίτο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων φτάνει τελικά στο στάδιο της εμπορικής αξιοποίησης. Σε αυτό το πλαίσιο πρότεινε, ως “κομβική μεταρρύθμιση”, την υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής εκδοχής του αμερικανικού Bayh–Dole Act του 1980, ο οποίος επέτρεψε στα πανεπιστήμια να κατέχουν και να αξιοποιούν με άδειες τις εφευρέσεις που παράγονται μέσω ομοσπονδιακής χρηματοδότησης.

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Draghi απευθύνθηκε στους φοιτητές του Πολυτεχνείου του Milano: “Έχετε την τύχη και το ταλέντο να ξεκινάτε την καριέρα σας στο επίκεντρο μιας τεχνολογικής επανάστασης. Αυτό σας τοποθετεί σε πλεονεκτική θέση για να αντιμετωπίσετε την αβεβαιότητα που αναπόφευκτα τη συνοδεύει, αλλά σας προτρέπω να μην αντιμετωπίζετε την αβεβαιότητα ως κάτι που πρέπει να αποφευχθεί. Σε έναν τέτοιο κόσμο, η πιο ασφαλής διαδρομή δεν είναι η πιο προβλέψιμη· είναι εκείνη –και μόνο εκείνη– που σας καθιστά δημιουργούς ιδεών, που σας δίνει την ελευθερία να προσαρμόζεστε καθώς εξελίσσεται η τεχνολογία”.

“Αυτός ο δρόμος, συμπλήρωσε, περνά επίσης μέσα από την επιχειρηματικότητα. Σας καλώ, ακόμη, να αναλογιστείτε πώς μπορείτε εσείς οι ίδιοι να συμβάλετε ώστε η χώρα σας και η ήπειρός μας να γίνουν τόποι όπου η καινοτομία μπορεί και πάλι να ανθίσει”, τόνισε θυμίζοντας σε όλους ότι βγήκαν μέσα από ένα δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.

ΔΥΟ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ. Σε αυτό το πλαίσιο η οικονομική εφημερίδα Il Sole 24 ore επικαλέστηκε δύο μελέτες ως επιβεβαιωτικές των ανησυχιών του Draghi, την ενδέκατη έκθεση “State of European Tech” της Atomico, σύμφωνα με την οποία “η Γηραιά Ήπειρος βρίσκεται στο παράδοξο ενός ταλαντούχου αθλητή που τρέχει γρήγορα αλλά ποτέ δεν επιταχύνει αρκετά” και την Έκθεση Διάδοσης Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Diffusion Report) της Microsoft.

Οι αριθμοί, σημειώνει η εφημερίδα, περιγράφουν ένα οικοσύστημα που συνεχίζει να επεκτείνεται, με σχεδόν 40.000 χρηματοδοτούμενες τεχνολογικές εταιρείες έναντι δεκατριών χιλιάδων το 2016, και συνολική αξία του τομέα που εκτιμάται στα $4 τρισ., δηλαδή το 15% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Αυξάνονται επίσης οι ενεργοί επενδυτές, οι οποίοι ανέρχονται σήμερα σε 2.850, υπερδιπλάσιοι σε σύγκριση με οκτώ χρόνια πριν. Εντούτοις, στο μέτωπο της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η ήπειρος συνεχίζει να κινείται με αργό ρυθμό, δεδομένου ότι μόνο μία στις πέντε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συνεργάζεται με καινοτόμες startups και μόλις το 9% των δημόσιων συμβάσεων αφορά ψηφιακές τεχνολογίες, ποσοστά πολύ κατώτερα από τα αντίστοιχα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το κεντρικό θέμα της έκθεσης της Atomico παραμένει αυτό της ψηφιακής κυριαρχίας, την οποία ο Tom Wehmeier ορίζει ως την ικανότητα της Ευρώπης να καθοδηγεί το δικό της πεπρωμένο σε μια εποχή που η τεχνολογία και οι αλγόριθμοι αναδιαμορφώνουν τη δημόσια διοίκηση, την άμυνα, τα χρηματοοικονομικά και την υγειονομική περίθαλψη. Ωστόσο, το 70% των ιδρυτών εταιρειών (founder) κρίνει το νομοθετικό πλαίσιο υπερβολικά περιοριστικό και μόλις το 18% το θεωρεί ευνοϊκό. Το αίτημα είναι σαφές: ένα πραγματικά ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις εταιρείες να λειτουργούν και να συγκεντρώνουν κεφάλαια πέρα από τα σύνορα εντός 48 ωρών, ξεπερνώντας τον κατακερματισμό που σήμερα επιβραδύνει την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.

Η έκθεση της Microsoft, που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία, υποστηρίζει η εφημερίδα, σκιαγραφεί μια ήπειρο που ξεκινά από στερεές βάσεις -εκτεταμένες ψηφιακές υποδομές, ένα καλό μέσο επίπεδο δεξιοτήτων, έναν ευρύ συνδεδεμένο πληθυσμό- αλλά που δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτή την κληρονομιά σε πλήρη ηγετική θέση στην οικονομία της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα data center υπάρχουν, και δεν είναι λίγα, αλλά δεν επαρκούν για να υποστηρίξουν την έκρηξη της ζήτησης υπολογιστικής ισχύος που παράγεται από ολοένα και πιο πολύπλοκα μοντέλα. Σε αυτόν τον τομέα κυριαρχούν οι ΗΠΑ, η Κίνα ακολουθεί με μια στρατηγική κάθετης ανάπτυξης που ενσωματώνει τσιπ, cloud και βιομηχανία.

Ακόμη και στο μέτωπο των μοντέλων αιχμής, γράφει, η Ευρώπη πληρώνει μια εμφανή καθυστέρηση. Η καρδιά της έρευνας λειτουργεί, μάλιστα συχνά αριστεύει στις τεχνικές συλλογιστικής και στις πιο προηγμένες μεθοδολογίες, αλλά δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτές τις καινοτομίες σε προϊόντα ικανά να ανταγωνιστούν τα αμερικανικά ή τα κινεζικά. Πρόκειται για έναν περιορισμό που δεν πηγάζει από την έλλειψη “μυαλών”, αλλά από τη χρόνια ανεπάρκεια κεφαλαίων και υπολογιστικής ισχύος. Το πλαίσιο που προκύπτει, συμπεραίνει η εφημερίδα, είναι πως η Ευρώπη βρίσκεται σε μια ενδιάμεση ζώνη όπου η ποιότητα των δεξιοτήτων δεν είναι πλέον αρκετή και η υποδομή δεν είναι ακόμη επαρκής.

Για την Ευρώπη, γράφει, αυτό σημαίνει να λάβει σοβαρά υπόψη την ιδέα ότι το πλεονέκτημα δεν βρίσκεται στις προϋποθέσεις, αλλά στην ταχύτητα με την οποία θα καταφέρει να μετατρέψει τις στερεές της βάσεις σε ένα οικοσύστημα ικανό να ανταγωνιστεί πραγματικά στην παγκόσμια τεχνολογική αιχμή. Σε αυτό το πλαίσιο, μάλιστα, εντάσσει τα τελευταία λόγια της ομιλίας του Draghi: “Οι νέοι στην Ιταλία και την Ευρώπη πρέπει να απαιτήσουν να έχουν τις ίδιες συνθήκες που επιτρέπουν στους συνομηλίκους τους να επιτύχουν σε άλλα μέρη του κόσμου και να καταπολεμήσουν τα κατεστημένα συμφέροντα που αντιτίθενται. Οι επιτυχίες τους θα αλλάξουν την πολιτική περισσότερο από οποιαδήποτε ομιλία ή έκθεση και θα αναγκάσουν τους κανόνες και τους θεσμούς να αλλάξουν”.

Όλα ξεκίνησαν το 1949 στο Ιησουιτικό Κολλέγιο του Gallarate. Ο γλωσσομαθής, λατινικά, ελληνικά, εβραϊκά, αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, γερμανικά, 36χρονος π. Roberto Busa, που στη συνέχεια έγινε τακτικός πανεπιστημιακός καθηγητής Οντολογίας, Θεοδικίας και Επιστημονικής Μεθοδολογίας, ταλανιζόταν από το έργο του Άγ. Θωμά του Ακινάτη -”μεγάλο στοχαστή” για τον οποίο επαναλάμβανε τη θέση πως “εναρμόνισε τον Αριστοτέλη με τον Χριστιανισμό“- όπου η έννοια της “εσωτερικότητας” είναι παρούσα στη μορφή “essere in” (το είναι εν)· ωστόσο, οι εμφανίσεις της πρόθεσης “in” δεν ήταν ανιχνεύσιμες σε καμία από τις συμφραστικές αναζητήσεις, που ήταν αφιερωμένες στα έργα του Ακινάτη, ήταν διαθέσιμες εκείνη την εποχή. Καθώς αντιλήφθηκε ότι για να αναδομηθεί η διδασκαλία του, έπρεπε να εξεταστεί η χρήση που έκανε ο Θωμάς της πρόθεσης “in”, καταλογράφησε σε 10.000 χειρόγραφες κάρτες κάθε εμφάνιση της πρόθεσης, οπότε συνειδητοποίησε πως θα χρειαζόταν 55 χρόνια καθημερινής οκτάωρης δουλειάς για το σύνολο του έργου.

Όμως, αυτό που ήθελε ήταν να καταλάβει, όχι να μετρήσει. Αν οι μηχανές μπορούσαν να κάνουν αυτή τη δουλειά για μας; -αναρωτήθηκε και κίνησε για τις ΗΠΑ. Harvard, Columbia, Princeton, Yale. Αδύνατον, του απαντούσαν παντού, καθώς έδειχνε τις 10.000 διάτρητες κάρτες του και εξηγούσε τη μεθοδολογία του.

“Πάτερ,” του λέει κάποια στιγμή ένας νεαρός τεχνικός, “αυτό που κάνετε είναι ουσιαστικά η κωδικοποίηση πληροφοριών κειμένου σε αριθμητική μορφή. Οι μηχανές μας επεξεργάζονται ήδη αριθμητικούς κώδικες -ίσως αυτή είναι η έμπνευση που έλειπε. Η γλώσσα δεν διαφέρει από τους αριθμούς, αν μπορεί να μεταφραστεί σε έναν κώδικα που μπορούν να επεξεργαστούν οι μηχανές”.

Ο Busa γνώρισε τον Thomas Watson Sr., επικεφαλής της IBM. Τον έπεισε. Επέστρεψε στο Gallarate και το μετέτρεψε σε ένα εργαστήριο όπου καθημερινά 70 γυναίκες μετέτρεπαν εκατομμύρια λατινικές λέξεις σε διάτρητες κάρτες, μια γλώσσα που μπορούσαν να καταλάβουν οι μηχανές. Όταν είχε φτάσει στα μισά της εργασίας του, εμφανίστηκαν οι μαγνητικές ταινίες και αμέσως στράφηκε εκεί. Έτσι, το 1951 οι πρώτες μηχανές, που προσαρμόστηκαν για το έργο, τυπώσαν την πρώτη αυτόματη συμφραστική αναζήτηση (concordance) της ιστορίας. Όχι μόνο μετρούσαν τις λέξεις, αλλά τις λημματοποιούσαν, δηλαδή τις επανέφεραν στη βασική τους μορφή, αυτή που βρίσκεται στο λεξικό -για παράδειγμα, libretto, libricino, βασική μορφή, libro (βιβλίο). Και δημιουργούσαν συμφραστικές αναζητήσεις quick, k-word in context, λίστες στις οποίες κάθε λέξη εμφανίζεται μαζί με το τμήμα της φράσης όπου βρίσκεται, μέσα στο αρχικό της πλαίσιο. Οι τεχνικοί έμειναν άφωνοι. “Δημιουργήσαμε κάτι εντελώς νέο”…

Όπως συμβαίνει συνήθως με την καινοτομία, η υποδοχή δεν ήταν ενθουσιώδης από όλους. Παράλληλα με την ανησυχία εκδοτών και βιβλιοθηκονόμων, ότι οι υπολογιστές θα τους έπαιρναν τη δουλειά, όπως θυμάται ο ιστορικός Stephen E. Jones αντέδρασαν φιλόλογοι και θεολόγοι, κάποιοι μάλιστα έφτασαν να μιλήσουν για “μηχανική αίρεση”. Κάποιοι αδελφοί Ιησουίτες, όπως βεβαιώνουν οι αλληλογραφίες που φυλάσσονται στο Archivum Romanum Societatis Jesu, εξέφρασαν το φόβο πως το έργο απογύμνωνε τη λέξη από το πνεύμα, ανάγοντας το θείο μάθημα σε καθαρή στατιστική.

Ωστόσο υπήρξαν και υποστηρικτές, όπως ο καρδινάλιος Giovanni Battista Montini, μελλοντικός Πάπας Παύλος ΣΤ’, που δέχθηκε τον Busa σε ιδιωτική ακρόαση το 1954, επαινώντας την ευφυΐα που θέτει την επιστήμη στην υπηρεσία της πίστης. Το 1955, το περιοδικό La Civiltà Cattolica αφιέρωσε ένα κύριο άρθρο στον ηλεκτρονικό υπολογιστή στην υπηρεσία της ιερής διδασκαλίας.

Οι μηχανικοί που εργάζονταν με τον Busa στα πρώτα πειράματα επεξεργασίας κειμένου δεν είχαν τέτοια προβλήματα. “Δεν αντικαθιστούμε την ανθρώπινη έρευνα, την πολλαπλασιάζουμε. Προηγουμένως ένας μοναχός μπορούσε να διαβάσει μερικές εκατοντάδες κείμενα στη ζωή του, τώρα μπορεί να αναλύσει χιλιάδες και να επικεντρωθεί σε αυτό που μετράει: να ερμηνεύει, να συνδέει, να κατανοεί”, τόνιζαν καθώς έκαναν τα πρώτα βήματα προς έναν κόσμο όπου οι υπολογιστές θα μπορούσαν να υποβοηθούν την ανθρώπινη νοημοσύνη.

Ο Busa άρχισε να υλοποιεί ένα διαχειρίσμο από μηχανή καρτελολόγιο κι έπειτα, με τους υπολογιστές γεννήθηκε ο μνημειώδης Index Thomisticus, το πρωτότυπο όλων των μηχανογραφημένων ευρετηρίων, που παραμένει ανυπέρβλητος λόγω των διαστάσεών του (56 μεγάλοι τόμοι, ο τελευταίος δημοσιεύτηκε το 1980) λόγω του όγκου των επεξεργασμένων κειμένων (περίπου δέκα εκατομμύρια λέξεις) και λόγω της μεθοδολογικής αυστηρότητας που ακολουθήθηκε. Το 1990 παρουσιάστηκε ο Άγιος Θωμάς σε CD-Rom και αργότερα σε DVD.

“Σε μένα έπεσε ο κλήρος, αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε χάρισμα, να καταλάβω ότι η μηχανογράφηση καθιστά δυνατό να εφαρμοστούν στη γλωσσική έρευνα μεθοδολογίες έρευνας του τύπου -αν και όχι εξ ολοκλήρου- των φυσικομαθηματικών”, έχει γράψει ο ίδιος ο Busa.

Με την υλοποίηση του Index Thomisticus, ο Busa θεωρείται πως επέφερε μια πραγματική επανάσταση στην ιστορία της φιλολογίας και της φιλοσοφικής ιστοριογραφίας, που δεν περιορίζεται στην εφαρμογή του υπολογιστή στη μελέτη των κειμένων, αλλά συνίσταται κυρίως στην προσέγγιση του κόσμου των κειμένων με έναν νέο τρόπο, από τον οποίο πηγάζει τόσο μια νέα μέθοδος φιλολογικής και φιλοσοφικής διερεύνησης όσο και ένας νέος τύπος προσέγγισης στη μεσαιωνική σκέψη γενικά. Στα βήματα του Index Thomisticus υπάρχουν πλέον ευρετήρια και ηλεκτρονικές συμφραστικές αναζητήσεις της Vulgata, της Ελληνικής Καινής Διαθήκης και της Πολύγλωττης Βίβλου.

Υπερβαίνοντας τη συντηρητική παράδοση και προσέγγιση της πίστης -και όχι μόνον…- ο Busa απέδειξε πως και οι λέξεις μπορούσαν να τύχουν επεξεργασίας από τους υπολογιστές, πρόσφερε σε όλους ό,τι ως τότε ήταν προνόμιο ελαχίστων και έγινε πρόδρομος κατά μερικές δεκαετίες της χρήσης γλωσσικών αλγορίθμων. Δεν φοβόταν τις μηχανές, τις έβλεπε ως ενισχυτές της ανθρώπινης νοημοσύνης, όπως λένε και οι συντελεστές του podcast που ακολουθεί και στο οποίο στηρίχθηκα σε μεγάλο βαθμό γι’ αυτό το σημείωμα. Χρήσιμη υπόμνηση, τώρα που φουντώνει η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Η αντιμετώπιση του ελέγχου της από μια δράκα τεχνο-ολιγαρχών και αυταρχικών καθεστώτων είναι όντως κομβικό και επείγον πολιτικό και οικονομικό ζήτημα, που δεν πρέπει να συμπαρασύρει τη σχέση μας με την επιστήμη, την τεχνολογία, τον ορθό λόγο. Η ιστορία έχει δείξει πως την αλλαγή, οφείλουμε να την αλλάζουμε εμείς. Ανοιχτό μυαλό, που κρίνει, αμφισβητεί, αναρωτιέται πέρα από βεβαιότητες για να έχουμε ανοιχτούς ορίζοντας.

Ο Busa συνέχισε το επιστημονικό του έργο ως το τέλος (πέθανε 98 ετών, το 2011). Ίδρυσε και διηύθυνε την CAEL (Ένωση για τη Μηχανοργάνωση των Ερμηνευτικών και Λεξικολογικών Αναλύσεων), δίδαξε και δημοσίευσε πάνω από διακόσιες επιστημονικές εργασίες διαφόρων ειδών. Όποιος ενδιαφέρεται περισσότερο για τη μεθοδολογία του, μπορεί να διαβάσει εδώ, στα ιταλικά ένα 38σελιδο σημείωμα του Andrea Di Maio, έκτακτου καθηγητή στο Γρηγοριανό Πανεπιστήμιο, που ειδικεύτηκε στη Θωμιστική Λεξικογραφία υπό την επίβλεψη του Roberto Busa.

Οι θριαμβευτικές νίκες της κεντροαριστεράς σε Campania και Puglia και η νίκη της κεντροδεξιάς στο Veneto, με υψηλότερα του αναμενόμενου ποσοστά της κεντροαριστεράς (2) δείχνουν πως, σε εθνικό επίπεδο σήμερα θα είχαμε ισοπαλία ανάμεσα στην κεντροδεξιά και την ευρεία κεντροαριστερή συμμαχία (campo largo/ευρύ μέτωπο), που κατάφερε να συγκροτήσει η Schlein. Η Meloni είδε την εβδομαδιαία δημοσκόπηση της Swg για το La7 να ξαναδίνει στους Fratelli d’Italia το υψηλότερο ποσοστό τους με 31,6%, ωστόσο τα αποτελέσματα της κάλπης στις περιφερειακές, όπου ψήφισαν 19 εκατομμύρια Ιταλοί, έδειξαν πτώση των FdI σε όφελος των συμμάχων τους (η Lega κράτησε την πρώτη θέση στο Veneto, στην Campania οι FdI βρέθηκαν μόλις 1% πάνω από την Forza Italia). Επιπλέον, με βάση τις προβολές, οι μονοεδρικές (το 34% του συνόλου) θα έδιναν προβάδισμα στην κεντροαριστερά, από τη Ρώμη και κάτω η κεντροδεξιά κινδυνεύει να εκλέξει ελάχιστους γερουσιαστές και να βρεθεί να χάνει τη Γερουσία, ακόμα και σε περίπτωση νίκης.

Αυτό οδήγησε τον υπεύθυνο οργανωτικού των FdI, Giovanni Donzelli να επικαλεστεί την ανάγκη αλλαγής του εκλογικού νόμου ώστε να διασφαλιστεί η κυβερνητική σταθερότητα. Βέβαια, η σπουδή της Meloni δημιουργεί συνθήκες διαπραγμάτευσης στους κυβερνητικούς της εταίρους. Στην άλλη όχθη, η Schlein δήλωσε πως “αυτή τη στιγμή δεν μας ενδιαφέρει να συζητήσουμε τις προτεραιότητες της Meloni, αλλά τις προτεραιότητες των Ιταλών”. “Αν η δεξιά κάνει μια πρόταση, εμείς θα την αξιολογήσουμε, αλλά ξεκινά από λανθασμένες προϋποθέσεις”, επανέλαβε. “Ξεκινά από τον φόβο της ήττας, γιατί κατάλαβαν ότι με αυτόν τον εκλογικό νόμο εμείς θα κερδίζαμε τις επόμενες πολιτικές εκλογές. Και η άλλη προϋπόθεση είναι η άμεση εκλογή του πρωθυπουργού (premierato), μια μεταρρύθμιση στην οποία αντιταχθήκαμε σθεναρά”, συμπλήρωσε.

Η μεταρρύθμιση του εκλογικού νόμου, που μελετά η Meloni, βρίσκεται σε αναλογική κατεύθυνση, με κατάργηση των μονοεδρικών, όπου το ευρύ μέτωπο της κεντροαριστεράς δείχνει πλέον ιδιαίτερα ανταγωνιστικό, ειδικά στον Νότο. Παράλληλα μελετά τη θέσπιση ενός πριμ πλειοψηφίας για τον μεγαλύτερο συνασπισμό. Είναι χαρακτηριστικό πως η προαναφερόμενη δημοσκόπηση της Swg δίνει στην κεντροδεξιά λίγο περισσότερο από 48% και στο ευρύ μέτωπο, αλλά χωρίς τον Calenda, λίγο περισσότερο από 45%, με τον Calenda θα ήταν ισόπαλοι. Δεν θεωρείται συμπτωματικό πως στους FdI σκέφτονται να μειώσουν το όριο εισόδου για κόμματα που δεν συμμετέχουν σε συνασπισμό από το 8% στο 3%, ώστε να ενθαρρυνθεί η Azione του Carlo Calenda να κατέβει αυτόνομα. Η Azione, που καταγράφεται στο 3,3%, κινείται στο χώρο του προοδευτικού φιλελευθερισμού, αλλά μένει αποστασιοποιημένη από το ευρύ μέτωπο προβάλλοντας κατηγορηματικά την αδυναμία συνύπαρξης σε μια συμμαχία με το M5S του Conte λόγω της ριζικής διαφωνίας τους στο ουκρανικό, ο Calenda καταδικάζει σθεναρά τον Putin.

Οι διαφορές με το M5S στο θέμα της Ουκρανίας, αποτελούν ζήτημα και για τους μεταρρυθμιστές του Δημοκρατικού Κόμματος/PD. “Στην εξωτερική πολιτική και την Ουκρανία είναι δύσκολο να είμαστε πιο διχασμένοι από όσο είναι η σημερινή κυβέρνηση” απαντά η Schlein μνημονεύοντας τις διαρκείς διαφοροποιήσεις του Salvini που μόλις τις προάλλες αντιτάχθηκε σε κάθε βοήθεια στην Ουκρανία μιλώντας απαξιωτικά για μίζες που πάνε στις πουτάνες και σε βίλες στο εξωτερικό. Πάντως, η μεταρρυθμιστική πτέρυγα επισημαίνει πως η ηγεσία του PD απέφυγε να εμφανιστεί στη συγκέντρωση υπέρ της Ουκρανίας, την Κυριακή, παραμονή των εκλογών.

ΚΕΝΤΡΟΑΡΙΣΤΕΡΑ. Μετά τη θριαμβευτική νίκη της κεντροαριστεράς επί του υφυπουργού Εξωτερικών της Meloni, Cirielli στην περιφέρεια της Napoli (Campania), η Elly Schlein απάντησε με τον διάσημο στίχο του ναπολετάνου τραγουδοποιού Pino Daniele, “l’aria s’addà cagnà” (“ο αέρας πρέπει να αλλάξει”) στον προεκλογικό χορό Meloni (και Tajani) στους ρυθμούς του “όποιος δεν χοροπηδάει, κομμουνιστής είναι”από την Puglia.

“Η κυβέρνηση είναι διεκδικήσιμη, αυτό είναι το μήνυμα”, δήλωσε η Schlein σε συνέντευξη τύπου την επόμενη των εκλογών της 23ης και 24ης Νοεμβρίου. “Διπλασιάσαμε τις δυνάμεις της, το PD μεγαλώνει ακόμα και εκεί που δεν κερδίσαμε”, είπε σημειώνοντας πως στις δεκατρείς Περιφέρειες όπου στήθηκαν κάλπες το 2024-25 (με τελικό απολογισμό 7-6 υπέρ της κεντροδεξιάς, από 9-4), το PD είναι το πρώτο κόμμα με 3,2 εκατομμύρια ψήφους, ενώ οι FdI πήραν 2,6 εκατομμύρια ψήφους ενώ επί προεδρίας της δυο περιφέρειες, Σαρδηνία και Umbria “κοκκίνησαν”.

Η Meloni είναι η “πραγματική ηττημένη αυτών των εκλογών”, τόνισε, ενώ εν θερμώ είχε διαμηνύσει ήδη από τη Napoli: “Ενωμένοι δεν κερδίζουμε απλώς, κερδίζουμε συντριπτικά, η λύτρωση ξεκινά από το Νότο”. “Η εναλλακτική υπάρχει και είναι ανταγωνιστική”, συμπλήρωσε με συνέντευξη στην Repubblica και, ενισχυμένη από την επιβράβευση της γραμμής της υπέρ της ενότητας, έστειλε ένα μήνυμα στον Conte, αλλά και στους μεταρρυθμιστές του κόμματός της που την αμφισβητούσαν: “Πιστεύω ότι από αυτή τη συμμαχία δεν μπορούμε πλέον να κάνουμε πίσω. Πιστεύω πως όλοι έχουμε πλέον συνειδητοποιήσει ότι το να είμαστε μαζί, γύρω από ένα κοινό πρόγραμμα, είναι μια συνθήκη όχι επαρκής αλλά αναγκαία για να νικήσουμε τη δεξιά” είπε.

Επικαλούμενος την εκλογή ενός δεύτερου περιφερειάρχη μετά τη Σαρδηνία, του Roberto Fico στην Campania, νικητής εμφανίζεται και ο Giuseppe Conte. Είναι ένας τρόπος να κρύψει τα πενιχρά αποτελέσματα του κόμματός του, κάτω από το 10% ακόμα και στην Campania, μονοψήφια ποσοστά σε πόλεις και περιφέρειες, ενώ και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η ψαλίδα ανοίγει υπέρ του PD, που καταγράφει 22,3% (+0,3), ενώ το M5S πέφτει στο 12,5% (-0,3). Ο Conte εξακολουθεί να δίνει σήμα για επεξεργασία του προγράμματος του κόμματός του δείχνοντας πως η συμμαχία τον αφορά με τον ίδιο πρωθυπουργίσιμο. Σε αυτό το πλαίσιο επαναφέρει το κόμμα του σε θέσεις πιο κοντά στις πολιτικές, που προώθησε κατά τη διάρκεια της κυβενρητικής συμμαχίας με τον Salvini, σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης. Αποφεύγοντας την αντιπαράθεση, η Schlein μνημονεύει τις κοινές κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες των δύο κομμάτων, “ας ξεκινήσουμε από όσα συμμεριζόμαστε”. (Update) “Τη συμμαχία για τις εθνικές εκλογές, μόνο μετά το καλοκαίρι”, ήρθε η απάντηση του Conte με συνέντευξη στην Repubblica της Τετάρτης 26 Νοεμβρίου.

Όσον αφορά το κομβικό ζήτημα της ηγεσίας του συνασπισμού, του πρωθυπουργίσιμου αν κερδηθούν οι εκλογές, η Schlein παραπέμπει σε διάλογο εν καιρώ, “δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα βρούμε συμφωνία”, δήλωσε προσθέτοντας πως οι επιλογές “δεν είναι πολλές. Ή με αυτόν τον εκλογικό νόμο, συμφωνούμε όπως κάνει η δεξιά, και λέμε ότι όποιος πάρει μια ψήφο παραπάνω εκφράζει την ηγεσία του συνασπισμού, ή υπάρχουν άλλες μέθοδοι, για τις οποίες έχω ήδη δηλώσει περισσότερο από ανοιχτή για να τρέξω, όπως οι προκριματικές εκλογές του συνασπισμού”, συμπλήρωσε δεδομένου ότι στις σκέψεις της Meloni για την αλλαγή του εκλογικού νόμου είναι να δηλώνεται από πριν ποιος θα είναι ο πρωθυπουργός αν κερδίσει ένας συνασπισμός.

ΚΕΝΤΡΟΔΕΞΙΑ. Η Meloni ζει τη χειρότερη εκλογική της στιγμή από το 2022. Με τα προεκλογικά δώρα στην Campania (νομιμοποίηση πολεοδομικών αυθαιρεσιών) και την προσωπική της κάθοδο στην προεκλογική καμπάνια, ευελπιστούσε πως ο υφυπουργός Εξωτερικών της, αν δεν κέρδιζε θα πήγαινε καλύτερα -έχασε καταφέρνοντας να βρεθεί μόλις 1% πάνω από τη Forza Italia (11,93% έναντι 10,72%). Ακόμα πιο οδυνηρό το αποτέλεσμα στο Veneto, όπου οι FdI ήταν πρώτο κόμμα στις εθνικές και στις ευρωπαϊκές εκλογές και τώρα είδε τη Lega να παίρνει τις διπλάσιες ψήφους από το κόμμα της: Lega 36,28% έναντι FdI 18,69%. Προφανώς δεν την παρηγορεί το γεγονός ότι ο Salvini δεν μπορεί να πανηγυρίζει, όπως ωστόσο κάνει (“με θεωρούσαν τελειωμένο”, λέει), αφού η νίκη του πιστού του Alberto Stefani, ενός 33χρονου που δεν πολιτεύεται με τους οξείς λαϊκιστικούς τόνους του Salvini, οφείλεται στον επί τρεις θητείες περιφερειάρχη Luca Zaia, του επιλεγόμενου “Δόγη”, που έλαβε 203.000 σταυρούς προτίμησης συμπαρασύροντας το κόμμα στην πρώτη θέση.

Μαζί με τον περιφερειάρχη Λομβαρδίας, Fontana, ο Zaia, που σύμφωνα με το νόμο δεν μπορούσε να είναι ξανά υποψήφιος, όπως επιθυμούσε, αντιπροσωπεύει την “κυβερνητική” πλευρά της Lega, σε αντίθεση με τη ρατσιστική, που εκφράζει ο Salvini και ο υπαρχηγός του, απολογητής του φασισμού, στρατηγός Vannacci τον οποίο ο Zaia έχει καταγγείλει ανοιχτά. Ωστόσο, η νίκη της Lega στο Veneto αυξάνει τη διαπραγματευτική της ισχύ έναντι των FdI, που διεκδικού(σα)ν τον υποψήφιο περιφερειάρχη στη Lombardia (Milano). Το ζήτημα είναι ποιά Lega θα επιβάλλει τη γραμμή της.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ MATTARELLA

Μιλώντας στο συνέδριο των επαρχιών, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Sergio Mattarella θύμισε την ανάγκη ενίσχυσής τους, σύμφωνα με το σύνταγμα, το νόμο και το σχετικό δημοψήφισμα και ταυτόχρονα αναφέρθηκε με νόημα στην “Δημοκρατία (Repubblica), μία και αδιαίρετη, (που) αναγνωρίζει και προωθεί τις τοπικές αυτονομίες” για να τονίσει, την ώρα που επανέρχονται σενάρια αυτονομίας, “και με δημοκρατικό πνεύμα ενότητας, συνεργασίας μεταξύ των θεσμών και, ελπίζω, μεταξύ των πολιτικών παρατάξεων”.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών στο Veneto ψήφισε το 44,65%, στην Campania το 44,10%, στην Puglia το 41,83%, η αύξηση της αποχής σε σχέση με τις αντίστοιχες εκλογές του 2020 κινείται μεταξύ 4,06% και 5,61%, κατ’ αναλογία με ό,τι καταγράφηκε και στις προηγούμενες περιφερειακές εκλογές. Στις εθνικές εκλογές του 2022 είχε καταγραφεί ιστορικά χαμηλό ποσοστό συμμετοχής, 63,91%, 9% λιγότερο από το 2018, μία από τις μεγαλύτερες πτώσεις συμμετοχής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο, στις ευρωεκλογές του 2024 σημειώθηκε νέο αρνητικό ρεκόρ, 49,67%, πρώτη φορά που ψήφισαν λιγότεροι από τους μισούς.

2. Στην Campania (πρωτεύουσα η Napoli) κέρδισε η κεντροαριστερά με τον πρώην πρόεδρο της Βουλής, Roberto Fico, ιστορικό στέλεχος του M5S: 60,61% έναντι 35,74% του υποψηφίου της κεντροδεξιάς Edmondo Cirielli, υφυπουργού Εξωτερικών και κορυφαίου στελέχους των FdI. Στην Puglia νίκη της κεντροαριστεράς με τον πρώην δήμαρχο Bari, Antonio Decaro: 63,97% έναντι 35,13% του υποψηφίου της κεντροδεξιάς Luigi Lobuono. Στο Veneto κέρδισε η κεντροδεξιά με τον Alberto Stefani (Lega): 64,39% έναντι 28,88% του υποψηφίου της κεντροαριστεράς Giovanni Manildo, πρώην δημάρχου του Partito Democratico/PD στο Treviso.

ΝΕΑ ΕΠΙΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

Υποτίθεται πως η αντιπαράθεση κυβέρνησης-Προεδρίας είχε κλείσει, αλλά ο πρόεδρος της Γερουσίας, ιδρυτικό στέλεχος των FdI, ιστορικό στέλεχος του MSI, Ignazio Benito Maria La Russa φρόντισε να δείξει πως η υπόθεση, εκτός από παρελθόν έχει και μέλλον. “Πιστεύω πως ίσως είναι καλύτερα αυτόν τον ρόλο να τον αφήσει σε κάποιον άλλον”, είπε αναφερόμενος στα καθήκοντα υπεύθυνου για θέματα άμυνας του προεδρικού συμβούλου Francesco Saverio Garofani, σε βάρος του οποίου μεθοδεύτηκε μια ολόκληρη μηντιακή επιχείρηση με στόχο την απαξίωση του Προέδρου Sergio Mattarella. Βέβαια, λίγο μετά το γραφείο τύπου του προέδρου της Γερουσίας διευκρίνισε πως δεν ήθελε να ζητήσει την παραίτηση του Garofani, αλλά το μήνυμα είχε ξανασταλεί. “Ο Garofani ίσως να είναι αμήχανος στην εκτέλεση των καθηκόντων του” συμπλήρωσε, άλλωστε, ο La Russa…

STOP ΑΠΟ ΤΗ LEGA ΣΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΑΣΜΟ

Την ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, η Βουλή ψήφισε τη θέσπιση της γυναικοκτονίας, ενώ στη Γερουσία η Lega έβαλε τρικλοποδιά στη συμφωνία Meloni-Schlein (έγραφα εδώ) να ψηφιστεί πως χωρίς ρητή συναίνεση έχουμε βιασμό, με αποτέλεσμα η αντιπολίτευση να αποχωρήσει διαμαρτυρόμενη. Η ίδια η Meloni είχε προαναγγείλει τη ψήφιση της ρύθμισης στη Γερουσία με συνέντευξη δύο ώρες νωρίτερα, αλλά η πρόεδρος της Επιτροπής Δικαιοσύνης, Giulia Bongiorno (Lega) ζήτησε διορθώσεις και έναν νέο κύκλο ακροάσεων… Για “προδομένη συμφωνία” έκανε λόγο η κεντροαριστερά.

Η κεντροαριστερή Repubblica με ρεπορτάζ του Lorenzo De Cicco και η δεξιά Il Giornale αποκάλυψαν πως το δημοσίευμα στο οποίο στηρίχθηκε η επίθεση κατά του Προέδρου, έφτασε το μεσημέρι της Κυριακής 16/11 στις 13:24 στις δεξιές εφημερίδες μέσω email (stefanomarini@usa.com), το υπέγραφε ένας άγνωστος Mario Rossi και δημοσιεύθηκε -ακριβώς όπως στάλθηκε- τελικά μόνον από τη Verità, εφημερίδα φιλική στον Putin, no vax και no euro, με χρήση ψευδώνυμου και ένα οκτάστηλο πρωτοσέλιδο άρθρο που υπέγραφε ο διευθυντής της εφημερίδας, Maurizio Belpietro. Μετά τις αποκαλύψεις ο υποδιευθυντης της Verità , Massimo De Manzoni, ισχυρίστηκε πως έχουν δικό τους ρεπορτάζ και ότι το ψευδώνυμο Ignazio Mangrano χρησιμοποιήθηκε για να μην αποκαλυφθεί η πηγή που τους αποκάλυψε όσα είπε ο (καθολικός κεντροαριστερός) προεδρικός σύμβουλος στην παρέα του για το πολιτικό σκηνικό, συλλογισμούς που στην πραγματικότητα περισσότερο αφορούν την ασταθή θέση της Elly Schlein στην κεντροαριστερά, και είναι ευρέως γνωστά (έγραφα αναλυτικά εδώ), παρά την κυβέρνηση.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος των Fratelli d’Italia χρησιμοποίησε αυτό το δημοσίευμα για να επιτεθεί στην Προεδρία, ακριβώς την ώρα που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως παραμένει εξαιρετικά υψηλή και διακομματική η αποδοχή του Sergio Mattarella.

Η εκτίμηση των πολιτικών αναλυτών είναι πως η επίθεση μπορεί να προδίδει το ενδιαφέρον της Meloni για την Προεδρία, όταν λήξει η θητεία του Mattarella το 2029, και πάντως σίγουρα εξυπηρετεί ένα σχέδιο απαξίωσης του Προέδρου ώστε οι όποιες μελλοντικές του παρεμβάσεις να παρουσιάζονται στο εκλογικό σώμα, ιδίως της Δεξιάς, ως αντιρρήσεις του ανώτατου πολιτειακού παράγοντα υπαγορευμένες από πολιτική προκατάληψη. Άλλωστε κανείς δεν παραβλέπει πως, ενώ η Meloni εμφανίζεται όλο και σαφέστερα ως εκπρόσωπος του Trump και των εθνολαϊκιστών, ο Mattarella είναι σταθερά ευρωπαϊστής και εγγυητής των δημοκρατικών δικαιωμάτων.

ΕΝΔΟΚΟΜΜΑΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Υπάρχει όμως και ένα σενάριο, που αναφέρει η πολιτική συντάκτρια που καλύπτει την Προεδρία της Δημοκρατίας από την Corriere della Sera, Monica Guerzoni και αφορά το εσωτερικό των Fratelli d’Italia (FdI). Σύμφωνα με ορισμένες κοινοβουλευτικές φωνές, γράφει, το πρωθυπουργικό γραφείο μπορεί να ανησύχησε με την πρόταση του υπουργού Άμυνας Guido Crosetto για την αντιμετώπιση των ρωσικών υβριδικών επιθέσεων η οποία -σημειώνω- έτυχε διεθνούς προβολής (δες το Politico, εδώ) καθώς ζητά τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Αντιμετώπιση του Υβριδικού Πολέμου (ολόκληρη η πρόταση, 120 σελίδων, εδώ). Επισημαίνω πως εκτενής αναφορά στους κινδύνους του υβριδικού πολέμου από τη Ρωσία υπήρχε στο ανακοινωθέν του Ανώτατου Συμβουλίου Άμυνας, που είχε συγκαλέσει ο Mattarella μια μέρα πριν το δημοσίευμα-επίθεση, με τη σημείωση πως “αξίζουν προσεκτική εξέταση και από το ΝΑΤΟ” καθώς συνιστούν “μια σύνθετη πρόκληση για την ασφάλεια της Ευρώπης και της Ιταλίας, καθώς και για την ακεραιότητα των δημοκρατικών διαδικασιών”.

Ίσως να είναι απλώς πολιτική φαντασία, σημειώνει η δημοσιογράφος, αλλά οι κοινοβουλευτικές φωνές, που επικαλείται, πιστεύουν ότι πίσω από τη σύγκρουση για τον Garofani, που ως σύμβουλος Άμυνας του Προέδρου φέρεται να έχει χτίσει μια σταθερή σχέση με τον υπουργό Άμυνας, μπορεί να κρύβεται η “μονομαχία” μεταξύ Meloni και Crosetto. Και οι δύο, αναφέρει, έχουν πιθανότητες να προσεγγίσουν το προεδρικό αξίωμα. Η Meloni χάρη στις ψήφους της κεντροδεξιάς, εφόσον κερδίσει στις πολιτικές εκλογές του 2027 -όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, σημειώνω, που τη δείχνουν να προηγείται σταθερά, αν και 6 στους 10 Ιταλούς είναι δυσαρεστημένοι-, ενώ ο Crosetto θα μπορούσε να φτάσει, γράφει η δημοσιογράφος, χάρη στις ψήφους ενός διακομματικού μετώπου…

ΜΗΝΥΜΑΤΑ MATTARELLA ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Δικαιωμάτων του Παιδιού και της Εφηβείας, ο Sergio Mattarella εξέδωσε ένα μήνυμα με διεθνή και εσωτερικά μηνύματα. Επισημαίνοντας, συγκεκριμένα, πως “καθώς οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται, οι ανθρωπιστικές κρίσεις και οι ανισότητες επιδεινώνονται, είναι οι πιο μικροί που πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα”, τόνισε πως τα παιδιά “είναι θύματα βίας, εμπορίας (trafficking) και εκμετάλλευσης, συχνά ανάγονται σε συνθήκες δουλείας, αποτελούν αντικείμενο διώξεων και απαγωγών για να γίνουν παιδιά-στρατιώτες”, μια αναφορά που σχετίζεται από τον Putin και τις μαζικές απαγωγές παιδιών από την Ουκρανία έως το Σουδάν και τους πολέμους στην Αφρική.

Στη συνέχεια, όμως, το προεδρικό διάγγελμα στρέφεται στην Ιταλία, όπου σχεδόν καθημερινά εκδηλώνονται φαινόμενα ακραίας βίας, κυρίως μαχαιρώματα, από με θύτες και θύματα εφήβους. “Ακόμη και στη χώρα μας επιμένουν καταστάσεις εγκατάλειψης και περιθωριοποίησης που δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να συμβαίνουν εν μέσω σιωπής και αδιαφορίας”, τονίζει για να υποδείξει πως “είναι απαραίτητη μια συγκεκριμένη, καθημερινή και κοινή δέσμευση για να επιστρέψουμε στους νέους την εμπιστοσύνη, την προστασία και τις πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης, καθιστώντας αποτελεσματικές τις συνταγματικές αρχές που προστατεύουν την παιδική ηλικία και προωθούν την ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξή της”.

Δημοσιογραφικές αναλύσεις, ακόμα και παραδοσιακών κεντροδεξιών Μέσων, επισημαίνουν τις χρονικές συμπτώσεις του χρόνου εκδήλωσης της επίθεσης

1. ήρθε αμέσως μετά τη σύγκληση του Ανωτάτου Συμβουλίου Άμυνας από τον Πρόεδρο για ουκρανικό και παλαιστινιακό, ακριβώς ενόσω ο Salvini εναντιωνόταν στην αποστολή βοήθειας και όπλων στην Ουκρανία, “δεν θα ήθελα με αυτά τα χρήματα των εργαζομένων, των Ιταλών συνταξιούχων, να τροφοδοτηθεί περαιτέρω διαφθορά”, είπε με τον ατλαντιστή υπουργό Άμυνας Guido Crosetto (FdI) να του απαντά πως “δεν κρίνουμε από δύο διεφθαρμένους. Οι ΗΠΑ μάς βοήθησαν παρά τη mafia”, ενώ ταυτόχρονα ανέβαλε το ταξίδι του στις ΗΠΑ…

2. ήρθε ενόψει των περιφερειακών εκλογών σε Veneto, Campania, Puglia την Κυριακή και Δευτέρα 23 και 24 Νοεμβρίου η κυβερνητική συμμαχία ήθελε να αποφύγει να αποτελέσει κεντρικό προεκλογικό θέμα το ζήτημα της βοήθειας στην Ουκρανία, καθώς τμήμα του εκλογικού της ακροατηρίου δεν είναι θετικό. Σε αυτό αποδίδεται το γεγονός ότι ο Zelensky δεν επισκέφθηκε τη Ρώμη

3. ήρθε αμέσως μετά τις αρνητικές Φθινοπωρινές Οικονομικές Προβλέψεις 2025 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που προβλέπει σχεδόν μηδενική ανάπτυξη του ιταλικού ΑΕΠ, 0,4% έναντι 0,7%, που προβλεπόταν στις Εαρινές Οικονομικές Προβλέψεις. Οι προβλέψεις αυτές κατατάσσουν την Ιταλία στις χώρες με την χαμηλότερη ανάπτυξη στην Ευρώπη για την τριετία

4. εκδηλώθηκε μετά τις διαρκείς επιθέσεις στα δικαστήρια, σε δημοσιογράφους και ανεξάρτητες αρχές και ενώ η Meloni επανέλαβε κατά την προεκλογική της εμφάνιση στο Veneto, περιοχή που διεκδικεί η Lega, τη θέση της να ενισχυθούν συνταγματικά οι πρωθυπουργικές αρμοδιότητες (σε βάρος των προεδρικών).

5. έδειξε την υπόγεια αντιπαράθεση με την Προεδρία, ο Mattarella δεν έχει μπλοκάρει κανένα νόμο, αλλά προχωρά σε μη αρεστές υποδείξεις, εμφανίζεται υπερασπιστής των θεσμών, ενώ παρεμβαίνει πολύ καθαρά στα διεθνή θέματα, με θέσεις που υπερβαίνουν αυτές της κυβέρνησης

Μόλις την Κυριακή, μιλώντας στη Bundestag ο Mattarella είχε μνημονεύσει την εξαιρετική ταινία του Stanley Kubrick λέγοντας πως “νέοι Dr. Strangelove εμφανίζονται στον ορίζοντα, με την αξίωση ότι πρέπει κανείς να «αγαπήσει τη βόμβα»”, για να υπερασπιστεί εμφατικά το διεθνές δίκαιο, τον ΟΗΕ, την αξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και να αναφερθεί στους πολέμους σε Ουκρανία και Γάζα, όπου κύριος στόχος γίνονται οι άμαχοι, ώστε να διαμηνύσει πως “αυτό δεν μπορεί να αγνοείται και να παραμείνει ατιμώρητο” -όλες αναφορές με τις οποίες έβαλε εμμέσως πλην σαφέστατα κατά των εθνολαϊκιστών και του τραμπισμού, υπενθυμίζοντας χαρακτηριστικά “την αξία της ζωής κάθε ατόμου, σε αντίθεση με την αλαζονεία εκείνων που θα ήθελαν να επικρατήσει η λογική μιας ασύδοτης υποτιθέμενης Λογικής του Κράτους, ξεχνώντας ότι η λαϊκή κυριαρχία ανήκει, ακριβώς, στους πολίτες. Η κυριαρχία ανήκει στους πολίτες και δεν ανήκει σε έναν απρόσωπο Μολώχ που διεκδικεί να καθορίζει τις τύχες τους”

Σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο και με δεδομένες τις προαναφερθείσες αντιδράσεις Salvini, ο Mattarella συγκάλεσε -όπως είναι αρμοδιότητά του βάσει του συντάγματος- τη Δευτέρα το Ανώτατο Συμβούλιο Άμυνας, με τη συμμετοχή της πρωθυπουργού, των υπουργών Εξωτερικών, Antonio Tajani, Εσωτερικών, Matteo Piantedosi, Άμυνας, Guido Crosetto, Οικονομίας και Οικονομικών, Giancarlo Giorgetti, Επιχειρήσεων και made in Italy, Adolfo Urso και του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, στρατηγού Luciano Portolano, το οποίο επιβεβαίωσε με ανακοινωθέν του την πλήρη ιταλική υποστήριξη της Ουκρανίας, το δωδέκατο διάταγμα στρατιωτικής βοήθειας, τη θεμελιώδη συμμετοχή στις πρωτοβουλίες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ για τη στήριξη του Κιέβου, καθώς και το έργο για τη μελλοντική ανοικοδόμηση της χώρας. Στοι ίδιο ανακοινωθέν υπάρχει αναλυτική αναφορά στο παλαιστινιακό, με στήριξη του σχεδίου Trump, λήξη της ισραηλινής κατοχής και την επισήμανση πως μια διαρκής ειρήνη περνά μέσα από την υλοποίηση της λύσης των δύο κρατών -υπενθυμίζεται πως η ιταλική κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει στην αναγνώριση της Παλαιστίνης.

ΕΠΙΘΕΣΗ ΜΕΣΩ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ

Ακριβώς την επόμενη μέρα, την Τρίτη, ανασύρθηκε ένα σενάριο που κυκλοφορούσε στο εσωτερικό της πλειοψηφίας, η ακραιφνώς φιλοκυβερνητική εφημερίδα La Verità (Η Αλήθεια) κυκλοφόρησε με οκτάστηλο άρθρο του διευθυντή της “Το σχέδιο του Προεδρικού Μεγάρου για να σταματήσει τη Meloni” όπου ο ιστορικός σύμβουλος του Sergio Mattarella σε θέματα Άμυνας, Francesco Saverio Garofani εμφανίζεται να λέει κατά τη διάρκεια δείπνου με φίλους του πως:

• στο χώρο της κεντροαριστεράς δεν υπάρχει κανένας κατάλληλος, “ελπίζω να αλλάξει κάτι πριν τις επόμενες εκλογές, εγώ πιστεύω στη (θεία) πρόνοια. Θα αρκούσε μια ευρεία ανεξάρτητη λίστα προσωπικοτήτων”, είναι η φράση που αποδίδεται στον Garofani, τρεις φορές βουλευτή του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) προερχόμενο από τη Democrazia Cristiana (DC). Σημειωτέον πως το δημοσίευμα αναφέρεται σε ένα προνοητικό ταρακούνημα, που γράφει πως θα μπορούσε να είναι το δημοψήφισμα για τον διαχωρισμό των σταδιοδρομιών δικαστών και εισαγγελέων, αλλά αυτή η φράση είναι του δημοσιογράφου και όχι του συμβούλου

• ο Garofani, κατά το δημοσίευμα, αναφέρθηκε στην ανάγκη δημιουργίας μιας νέας Ελιάς (Ulivo), όπου είπε πως θα ήταν χρήσιμος αλλά όχι επαρκής ο Ernesto Ruffini. Υποστήριξε μάλιστα πως, αν δεν είχε πεθάνει, πρωθυπουργός θα γινόταν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως το θάνατό του, David Sassoli, ενώ ταυτόχρονα είπε πωςαπαιτείται μια ισχυρότερη παρέμβαση του Romano Prodi

Ο διευθυντής της Verità, Maurizio Belpietro, επανέφερε μάλιστα τις αναφορές που τροφοδοτούν εδώ και 30 χρόνια το συνωμοσιολογικό συλλογικό υποσυνείδητο της ιταλικής Δεξιάς, μνημονεύοντας τις θεωρούμενες συνωμοσίες i. του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Scalfaro για την ανατροπή της κυβέρνησης Berlusconi το 1994, ii. του τότε Προέδρου Giorgio Napolitano για την ανατροπή της κυβέρνησης Berlusconi το 2011 και την αντικατάστασή της από την κυβέρνηση Monti και iii. του Mattarella που οδήγησε στην κυβέρνηση Draghi. Όλα αυτά το άρθρο τα συνδέει με μια επιχείρηση που θα προκαλέσει ρήξη στην κεντροδεξιά κυβερνητική συμμαχία, την οποία δεν τεκμηριώνει παραπέρα.

Ο αρθρογράφος της Corriere della Sera, Massimo Franco εκτιμά πως όλα “δείχνουν μια επίθεση εν ψυχρώ. Επικαλείται αντι-κυβερνητικές συνωμοσίες, αλλά κυρίως σηματοδοτεί τον νευρικότητα μιας πλειοψηφίας που νιώθει πανίσχυρη· και πιθανώς είναι σε σχέση με τις διχασμένες αντιπολιτεύσεις. Ωστόσο, ίσως φοβάται ότι το τέλος της νομοθετικής περιόδου το 2027 είναι πολύ μακρινό σε σύγκριση με τα αμφιλεγόμενα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι τώρα. Και φέρνει στην επιφάνεια τις παρορμήσεις μειοψηφικών τμημάτων, που ονειρεύονται μια εκλογική επιτάχυνση”…

ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΩΝ FdI, ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ

Το σενάριο της Verità θα είχε περάσει απαρατήρητο αν δεν είχε σπεύσει, αφού επί ώρα το δημοσίευμα κυκλοφορούσε στις chat των Fratelli d’Italia, να το χρησιμοποιήσει ο επικεφαλής της Κ.Ο. του κόμματος, Galeazzo Bignami, γνωστός από μια νεανική του φωτογραφία με στολή των SS, ο οποίος ζήτησε να υπάρξει διάψευση…

Μόλις 26 λεπτά αργότερα έφτασε η πολύ σκληρή ανακοίνωση της Προεδρίας όπου “καταγράφεται έκπληξη για τη δήλωση του επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας στη Βουλή του κόμματος της σχετικής πλειοψηφίας, ο οποίος φαίνεται να δίνει αξία σε μια πολλοστή επίθεση κατά της Προεδρίας της Δημοκρατίας, η οποία στήθηκε υπερβαίνοντας τα όρια του γελοίου”.

Λίγο μετά, πάντα την Τρίτη, ο Bignami επιχείρησε να μετριάσει τις εντυπώσεις, ισχυριζόμενος πως ζητούσε μια διάψευση από τον σύμβουλο, που αναφέρεται στο δημοσίευμα και όχι από την Προεδρία… Ακολούθησε παρέμβαση του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Giovanbattista Fazzolari, που επιχείρησε να μπαλώσει την κατάσταση: “Ούτε οι FdI ούτε, πολύ περισσότερο, το Palazzo Chigi (σ.σ. πρωθυπουργικό μέγαρο) αμφέβαλαν ποτέ για τη θεσμική εντιμότητα του Προέδρου Mattarella, με τον οποίο η κυβέρνηση ανέκαθεν συνομιλούσε με πνεύμα πλήρους συνεργασίας”, δήλωσε για να υποδείξει και αυτός πως “θα ήταν σκόπιμη μια διάψευση από τον σύμβουλο Garofani”, θέση που κάλυψε στη συνέχεια η Meloni και στο μεταξύ είχε υποστηρίξει ο διευθυντής της Verità, επανερχόμενος για να υπερασπιστεί το δημοσίευμά του δίνοντας του άλλη, πιο μετρημένη, διάσταση.

“ΜΕ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΤΕΘΟΥΝ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ”

Ο σύμβουλος του Sergio Mattarella και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Άμυνας Francesco Saverio Garofani απάντησε με αποκλειστική δήλωση στην Corriere della Sera στις 6 το απόγευμα: “Είμαι πολύ πικραμένος, για μένα και για τα μέλη της οικογένειάς μου. Αλλά αυτό που κυρίως πονάει είναι η αίσθηση ότι χρησιμοποιήθηκα για να επιτεθούν στον Πρόεδρο”, είπε προσθέτοντας πως ο Mattarella τον καθησύχασε αμέσως: “Ήταν πολύ στοργικός, μου είπε «να είσαι ήρεμος, μην το βάζεις στην καρδιά σου”». Αλλά είναι δύσκολο, για κάποιον που είναι πεπεισμένος ότι «έχει αποδείξει με πράξεις τον απόλυτο σεβασμό του προς τους θεσμούς, σε όλους τους ρόλους που έχει υπηρετήσει»”, συμπλήρωσε.

Όσον αφορά στις εκτιμήσεις κάποιων από την αριστερά, ότι θα μπορούσε να ήταν πιο προσεκτικός, αποφεύγοντας να επεκταθεί σε δημόσιο χώρο όσον αφορά στις στρατηγικές που πρέπει να υιοθετήσει η κεντροαριστερά για να νικήσει τη Meloni, εξήγησε: “Ήταν μια ελεύθερη συζήτηση μεταξύ φίλων”, είπε πεπεισμένος ότι “ποτέ δεν έκανε δηλώσεις εκτός τόπου, ποτέ δεν έκανε επίδειξη πρωταγωνισμού”. Σημείωσε μάλιστα πως “διάβασε και ξαναδιάβασε τον Belpietro, χωρίς να καταλάβει σε τι συνίσταται η συνωμοσία” και διαβεβαίωσε πως η “πυξίδα” του είναι η αφοσίωση: “Από τότε που ο πρόεδρος μού έκανε την τιμή να με καλέσει να συνεργαστώ μαζί του, ήμουν πάντα πεπεισμένα στην υπηρεσία του, στην υπηρεσία του θεσμού”.

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ MELONI 24 ΩΡΕΣ ΜΕΤΑ

Ένα 24ωρο μετά την επίθεση και αφού δεν είχε προηγηθεί ούτε ένα τηλεφώνημα, επιστρέφοντας στη Ρώμη από την προεκλογική της εμφάνιση στο Veneto, η Meloni τηλεφώνησε στον Mattarella και πήγε για 20 λεπτά στο Προεδρικό. “Δεν υφίσταται καμία θεσμική σύγκρουση”, ανέφεραν πηγές της πρωθυπουργίας (Palazzo Chigi) μετά το τέλος της συνάντησης, που προτάθηκε από την πρωθυπουργό “για να επιβεβαιωθεί ο θεσμικός συντονισμός που υπάρχει μεταξύ του Palazzo Chigi και του Quirinale (Προεδρία), που ποτέ δεν αμφισβητήθηκε από την εγκατάσταση αυτής της κυβέρνησης και για τον οποίο κανείς δεν αμφέβαλε ποτέ”. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Meloni “εξέφρασε στον αρχηγό του Κράτους τη λύπη της για τις θεσμικά και πολιτικά ανάρμοστες λέξεις που εκφωνήθηκαν σε δημόσιο πλαίσιο από τον σύμβουλο Francesco Saverio Garofani και αναφέρθηκαν χθες” στην Verità. Δεν ζήτησε την παραίτηση του συμβούλου, υποστήριξαν κοινοβουλευτικές πηγές του κόμματός της, αν και θα την ικανοποιούσε κάποιο βήμα υπαναχώρησης…

Πηγές του κόμματος Meloni, κάλυψαν την παρέμβαση του επικεφαλής της Κ.Ο., που επανήλθε λέγοντας πως ο σύμβουλος του Mattarella επιβεβαίωσε τις δηλώσεις που του αποδόθηκαν. Παράλληλα, τα ρεπορτάζ ανέφεραν πως η Meloni χαρακτήρισε στους συνομιλητές της “λάθος” την ανακοίνωση με την οποία η Προεδρία απάντησε στον εκπρόσωπο του κόμματός της, διευκρινίζοντας πως δεν έχει τίποτε κατά του Προέδρου: “Όλοι έχουμε κάποιον που κάθε τόσο μιλάει ασυλλόγιστα”. Τα ίδια ρεπορτάζ ανέφεραν πως ο διάλογος ήταν γνωστός -λένε μάλιστα πως υπάρχει ηχητικό από το εστιατόριο όπου βρέθηκε- και ότι είχαν υπάρξει επαφές από εκπροσώπους του κόμματος για να είναι πιο συγκρατημένοι κάποιοι σύμβουλοι του ανώτατου άρχοντα, επαφές που διαψεύστηκαν από την Προεδρία.

Πριν τη συνάντηση στο Προεδρικό, η Meloni σχολίασε επίσης στους συνομιλητές της το αίτημα της αντιπολίτευσης να παρουσιαστεί στη Βουλή για να τοποθετηθεί επί του θέματος, λέγοντας πως “έχουν τρελαθεί”.

ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Το Δημοκρατικό Κόμμα τοποθετήθηκε εξαρχής υπέρ του Mattarella: “Κάτω τα χέρια από τον Πρόεδρο”, o Conte (M5S) υποστήριξε πως η κυβέρνηση Meloni έστησε ένα θέμα για να μην δουν οι Ιταλοί τη μηδενική ανάπτυξη που προβλέπει η ΕΕ, ο Renzi αναρωτήθηκε μήπως όλο αυτό το σκηνικό σύγκρουσης υποκρύπτει τη βούληση της Meloni να φτάσει στο Προεδρικό, ενώ ο Calenda απέδωσε το δημοσίευμα σε παρέμβαση της Μόσχας -ο Mattarella έχει υπάρξει στόχος της εκπροσώπου του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Ζαχάροβα.

Από τη συμπολίτευση, τόσο η Forza Italia όσο και η Lega διαμήνυσαν πως δεν θέλουν να εμπλακούν στη σύγκρουση. Ωστόσο, μιλώντας στην προεκλογική ομιλία του στο Veneto, o Antonio Tajani φρόντισε να εκμεταλλευτεί το κλίμα ανεπάρκειας της αντιπολίτευσης που προκύπτει: “Κεντροαριστερά δεν υπάρχει πια, υπάρχει μόνο η αριστερά”, είπε και πρόσθεσε: “Ήρθε η ώρα να πούμε ότι σήμερα υπάρχει ένα κέντρο και αυτό λέγεται Forza Italia”.

Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ GRAMSCI

Τέλος, να αναφερθεί η θέση του πρώην διευθυντή της La Stampa και αρθρογράφου της Repubblica, Massimo Giannini, που μνημονεύει την ανάλυση του Antonio Gramsci για την ανατρεπτική διάθεση (sovversivismo) των κυρίαρχων τάξεων (που) εκδηλώνεται σε ιστορικές φάσεις στις οποίες τα κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία, αδυνατώντας να ασκήσουν ηγεμονία στην κοινωνία, γίνονται ανατρεπτικά, αποδομούν τους κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού, με στόχο να παγιώσουν την αποδοχή, να κλειστούν στο παλάτι και να παραμείνουν επικεφαλής του έθνους. “Σχεδόν έναν αιώνα μετά, οι άμεσοι και έμμεσοι κληρονόμοι του Mussolini υιοθετούν ακριβώς αυτόν τον μηχανισμό εξουσίας”, τόνισε στο podcast του Circo Massimo.

ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΑ ΔΩΡΑ

Ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων σε Veneto, Campania, Puglia στις 23 και 24 Νοεμβρίου, επισημαίνεται πως η κυβέρνηση προχώρησε σε κάποια προεκλογικά δώρα:

• επαναφέρει στο Veneto το ζήτημα μερικής αυτονομίας κάποιβων περιφερειών, ιδίως του Βορρά και μάλιστα σε τομείς πολύ μεγάλης οικονομικής και κοινωνικής σημασίας, όπως η υγεία

• επαναφέρει με τροπολογία την αμνηστία για πολεοδομικές παραβάσεις, ιδίως στην Campania όπου δεν είχε εφαρμοστεί από τον τότε περιφερειάρχη του PD, Antonio Bassolino η ρύθμιση της κυβέρνησης Berlusconi το 2003.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις ελπίζουν να κερδίσουν πόντους στην Campania, να αυξήσουν τα ποσοστά τους στο Veneto, ενώ η Puglia θεωρείται βέβαιο πως θα κερδηθεί από την κεντροαριστερά.

• την αυξανόμενη φτώχεια στην Ιταλία και τον εκπατρισμό, κυρίως των νέων

• την αμφισβήτηση της ηγεσίας Schlein από “σοφούς γέροντες” στο PD και τη συμφωνία με τη Meloni κατά των βιασμών

• την αναζήτηση σορού δικαστή σε στοές παλιάς βίλας του οργανωμένου εγκλήματος και το κόψιμο υποψηφίων από την επιτροπής κατά της Μαφίας

• την αναγνώριση του θανάτου από εργασιακό άγχος ως εργατικό ατύχημα

• τη νέα ταινία με πρωταγωνιστή τον Pierfrancesco Favino

• την έκθεση για τον Hugo Pratt και τον Corto Maltese στο Χολαργό

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΤΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΟΡΟ ΤΗΣ ΕΕ

Μια μέρα αφότου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Sergio Matarrella απευθυνόταν στους δημάρχους τονίζοντας πως “αντιμετωπίζουμε πρωτόγνωρες μορφές κοινωνικής δυσχέρειας και νέες μορφές φτώχειας, καθώς και πιο επιτακτικά αιτήματα, τα οποία δεν μπορούμε να παραμελήσουμε ή να θέσουμε σε παρένθεση”, Έκθεση για τη Δίκαιη και Βιώσιμη Ευημερία (rapporto BES) 2024 της Istat κατέδειξε πως ο κίνδυνος φτώχειας στην Ιταλία, χώρα του G7, είναι υψηλότερος από τον μέσο όρο της ΕΕ (18,9% το 2024 έναντι 16,2% του μέσου όρου της ΕΕ27) όπως επίσης ότι η χώρα παρουσιάζει υψηλότερη εισοδηματική ανισότητα (5,5%) σε σχέση με την ΕΕ (4,7%). Παράλληλα, η Ιταλία βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ όσον αφορά το κόστος στέγασης, ενώ καταγράφει θετικούς δείκτες στην υγεία και την ασφάλεια (αποφεύξιμη θνησιμότητα, προσδόκιμο ζωής, ποσοστό ανθρωποκτονιών).

Οι πραγματικοί μισθοί κινούνται κάτω από τα επίπεδα του 2021, ενώ στο ίδιο διάστημα οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά 24,9%. Δεν είναι να απορεί επομένως κανείς που τα στοιχεία δείχνουν πως η απόλυτη φτώχεια αυξάνεται σταθερά από το 2014. Με δείκτη κινδύνου φτώχειας 28,3%, η Ιταλία συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα επίπεδα, την ξεπερνούν μόνο Ρουμανία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Λετονία, Ουγγαρία, Κροατία και Ισπανία. Το δεδομένο αυτό προκύπτει από φάκελο του Servizio Studi di Montecitorio e Palazzo Madama (Υπηρεσία Μελετών των δύο σωμάτων του Ιταλικού Κοινοβουλίου, της Βουλής και της Γερουσίας), που υπογραμμίζει πώς η φτωχή εργασία και οι χαμηλοί μισθοί συμβάλλουν σημαντικά στον κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Το 2024 εκτιμώνται σε 5,7 εκατομμύρια τα άτομα σε απόλυτη φτώχεια.

ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ. Σε αυτό το πλαίσιο διαβάζεται και η αύξηση κατά 105,44% του αριθμού των Ιταλών που ξενιτεύτηκαν την τελευταία 20ετία, 2006-2005: από 3,1 εκ. έφτασαν τα 6,4 εκ., μεγάλο ποσοστό είναι νέοι και πτυχιούχοι. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της Fondazione Migrantes, το 2024 στην ηλικιακή ομάδα 18-34 ετών παρατηρείται αύξηση κατά +47,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, στην οποία προστίθεται το +38,5% της αμέσως επόμενης ομάδας (35-49 ετών). Συνεπώς, η κατηγορία των νέων και νεαρών ενηλίκων φτάνει συνολικά το 72,2% του συνόλου των εγγραφών για εκπατρισμό (ήταν 68,8% το προηγούμενο έτος). Στην κατάταξη των προορισμών προηγείται η Γερμανία, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία, την Ελβετία και τη Γαλλία. “Το εξωτερικό είναι ο νέος κοινωνικός ανελκυστήρας” σημειώνει η έκθεση.

“Δεν μπορούμε να αρκεστούμε σε μια δημοκρατία χαμηλής έντασης”, προειδοποίησε ο Sergio Matarella από το βήμα της Anci (Associazione Nazionale Comuni Italiani/ Εθνική Ένωση Ιταλικών Δήμων) και χαρακτήρισε “πρόκληση για όσους πιστεύουν στην αξία της δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών” τη μειωμένη προσέλευση στις κάλπες (4 στους 10 ψήφισαν στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές στην Toscana, όπου κέρδισε η κεντροαριστερά). “Το γεφύρωμα του χάσματος και η συμπερίληψη είναι ένα ζήτημα που, στις περιφερειακές του εκφάνσεις και στις επιμέρους πτυχές του, επιβάλλεται σήμερα ως προτεραιότητα”, υπογράμμισε ο πρώτος πολίτης της χώρας απευθυνόμενος σε όλο τον πολιτικό κόσμο.

ΜΕ… BERLINGUER KAI… MELONI ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ

Διαβάζοντας στα ηγετικά κλιμάκια του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) τα ρεπορτάζ του Politico και του βρετανικού τύπου για την αμφισβήτηση του Keir Starmer στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος, θα νιώθουν λιγότερο μόνοι… Λιγότερο μόνοι ένιωσαν, για καλό σκοπό, και στο δείπνο συνεισφοράς για τη συγκέντρωση των αναγκαίων πόρων για την επανάκτηση της έδρας της ιστορικής οργάνωσης του Ponte Milvio όπου ήταν εγγεγραμμένως (και πήγαινε με ευχαρίστηση, όπως λέει η κόρη του Bianca) ο Enrico Berlinguer τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Εμφανώς χαρούμενη, η Elly Schlein χαρακτήρισε τη μεγάλη ανταπόκριση απόδειξη ότι το κόμμα έχει ριζώσει, τακτοποίησε τα οικονομικά του (“μετά από οκτώ χρόνια κατάφερε να βγάλει τους υπαλλήλους του από το πρόγραμμα αναστολής εργασίας/cassa integrazione”) και συνεχίζει να αναπτύσσεται.

ΟΙ “ΣΟΦΟΙ ΓΕΡΟΝΤΕΣ” ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΟΥΝ. Η χαρά, πάντως, δεν σβήνει την ανησυχία από τις δηλώσεις ιστορικών ιδρυτικών στελεχών, όπως του Paolo Gentiloni: “Αν νομίζουμε ότι η εναλλακτική λύση στη Μελόνι υπάρχει ήδη, εντάξει, good luck”, δήλωσε σκωπτικά ο πρώην πρωθυπουργός συμπληρώνοντας πως περιοδεύει σε όλη την Ιταλία “και σας διαβεβαιώνω ότι η δημόσια αίσθηση είναι πως υπάρχει πολλή δουλειά να γίνει για να καταστεί αρκετά ισχυρή μια εναλλακτική πρόταση”. Σε ανάλογο μήκος κύματος και ο Romano Prodi: “Η εναλλακτική στη Meloni δεν υπάρχει”, εκτίμησε υποστηρίζοντας πως “η κεντροαριστερά έχει γυρίσει την πλάτη στην Ιταλία”.

Το όνομα του Gentiloni έχει ήδη ακουστεί για την πρωθυπουργία, εφόσον κερδίσει η όποια συμμαχία της κεντροαριστεράς. Και όχι από τον Conte (M5S), που αμφισβητεί ότι η πρωθυπουργία πρέπει να πάει αυτομάτως στον επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος, αλλά από τον πρώην υπουργό Άμυνας στην κυβέρνηση Prodi, Arturo Parisi, που αφού έγραψε στο Χ πως “είναι η Meloni που διατηρεί τη Schlein”, σε πρόσφατη συνέντευξή του κάλεσε το Δημοκρατικό Κόμμα “να εγκαταλείψει την εξτρεμιστική του πορεία”, αναφορά σχετική με τον οικονομικό λαϊκισμό που αποδίδουν στη γραμματέα οι “σοφοί γέροντες” και οι μεταρρυθμιστές, επικαλούμενοι κυρίως την, έστω αισχυντηλή, επαναφορά της πρότασης ενός φόρου επί της περιουσίας (“με μένα, ποτέ”, λέει η Meloni, σηκώνοντας προπαγανδιστικά ένα γάντι που δεν έχει ριχτεί καν, επισήμως)…

Την αυτόματη ανάδειξη του επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος στην πρωθυπουργία, αμφισβήτησε εμμέσως πλην σαφώς και ο Achille Occhetto, τελευταίος γραμματέας του PCI: “είτε υιοθετείται το κριτήριο που επέλεξε η Δεξιά, σύμφωνα με το οποίο η ηγεσία ανήκει στον αρχηγό του ισχυρότερου κόμματος, είτε κλείνονται οι ηγέτες σε ένα δωμάτιο μέχρι να βγουν με ένα κοινά αποδεκτό όνομα”…

Οι “σοφοί γέροντες” άρχισαν να λένε δημόσια κάποια από αυτά που συζητούνται στο παρασκήνιο, όπου αμφισβητείται η αρχηγική στόφα και η πρωθυπουργισιμότητα της Schlein. Είναι χαρακτηριστικό πως στην κοινοβουλευτική ομάδα παίζουν προ-πο με τα ονόματα του/της επόμενου γραμματέα, ακούγονται από τη νεοεκλεγείσα δήμαρχο της Genova Silvia Salis έως τον ευρωβουλευτή, πρώην δήμαρχο Bari και υποψήφιο περιφερειάρχη της Puglia Antonio Decaro, που περιμένει τα αποτελέσματα της κάλπης στις 23 Νοεμβρίου για να μετρήσει τις δυνάμεις του. Γράφτηκε επίσης το όνομα του Ernesto Maria Ruffini, που υπήρξε επικεφαλής της Φορολογικής Υπηρεσίας και έχει οικογενειακή παράδοση κοντά στην Αγία Έδρα. Το τελευταίο όνομα που γράφτηκε είναι του Stefano Bonaccini, ευρωβουλευτή και, κυρίως αυτό, προέδρου του κόμματος, θέση στην οποία τον πρότεινε η Schlein όταν έκανε την έκπληξη και κέρδισε τον εκπρόσωπο των μεταρρυθμιστών στις εκλογές για την ανάδειξη γραμματέα του PD. Το σενάριο θέλει μια μορφή δυαρχίας, τη Schlein στο κόμμα, τον Bonaccini στην κυβέρνηση…

ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ SCHLEIN. Η Schlein διαμηνύει πως δεν νιώθει να ζει σε κατάσταση πολιορκίας, “το δικό μου πεδίο μάχης είναι ο απαράδεκτος και επιβλαβής προϋπολογισμός και οι περιφερειακές εκλογές. Δική μου αντίπαλος είναι η Giorgia Meloni”. Αυτονόητη και κλασική δήλωση, εν αναμονή των αποτελέσμάτων των περιφερειακών εκλογών σε Campania, Puglia, Veneto στις 23-24 Νοεμβρίου.

Τα στελέχη που βρίσκονται κοντά της (έγραφα για τα εσκομματικά εδώ, στο τεύχος #4) θα συγκεντρωθούν μια βδομάδα μετά, στην πραγματικότητα για να την ελέγξουν και να εδραιώσουν τη θέση του μέσα στο κόμμα, λένε οι “κακές γλώσσες”. Η ίδια η γραμματέας, σύμφωνα με τον ιταλικό τύπο φαίνεται να απομακρύνει την προοπτική ενός συνεδρίου στις αρχές του επόμενου έτους και να προκρίνει τη σύγκληση της Εθνικής Συνέλευσης (Assemblea Nazionale) ή και της κεντρικής επιτροπής μετά τις εκλογές, ανάλογα με το αποτέλεσμα. Στο μεταξύ υφαίνει ένα δίκτυο συμμαχιών, ξεκινώντας από τον Maurizio Landini, γραμματέα του ισχυρού αριστερού συνδικάτου CGIL και προχωρώντας στους αιρετούς του PD στην αυτοδιοίκηση, που συγκεντρώνονται στις 14 και 15 Νοεμβρίου. Θα είναι μια κίνηση για να δείξει πως είναι κοντά στο PD που δρα, κάτι σαν απάντηση-επιβεβαίωση της κατεύθυνσης που κωδικοποίησε ο πρώην βουλευτής Walter Verini: “Ριζοσπάστες στις αρχές, συγκεκριμένοι στις λύσεις, δουλεύοντας μέσα στον κόσμο”. Ταυτόχρονα, ωστόσο, φτιάχνει μια ομάδα νεότερων στελεχών, από τη γραμματέα της νεολαίας έως μια σειρά νέων στελεχών, που αναδείχθηκαν στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Ταυτόχρονα υποδέχτηκε στα γραφεάι του κόμματος τον Massimo d’Alema…

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΕ MELONI ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΒΙΑΣΜΩΝ. Με αυτά και με εκείνα, η αντιπολίτευση δίνει την εικόνα μιας διόλου συμπαγούς συμμαχίας, που επιπλέον δεν έχει ούτε (αδιαμφισβήτητο) ηγέτη… Εκτός αν λάβει κανείς υπόψη τη συμφωνία Schlein-Meloni, που η γραμματέας του PD διαφήμισε με τη φωτογραφία των δύο τους την οποία ανάρτησε στο Instagram, μετά τη συμφωνία που πέτυχαν και οδήγησε στην ομόφωνη έγκριση στην Επιτροπή Δικαιοσύνης της Βουλής, της αρχής της ”ελεύθερης συναίνεσης” στις περιπτώσεις βιασμού: “Χωρίς συναίνεση είναι πάντα βία. Μόνο το ναι είναι ναι! Στην επιτροπή δικαιοσύνης της Βουλής εγκρίναμε ομόφωνα έναν πολύ σημαντικό κανόνα που για πρώτη φορά εισάγει την αρχή της ελεύθερης συναίνεσης: επιτέλους ξεκαθαρίζεται ότι μόνο το ναι είναι ναι, επιτέλους ξεκαθαρίζεται ότι κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση είναι βιασμός”, έγραψε η Schlein χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα “θεμελιώδη πολιτιστική στροφή στην καταπολέμηση της έμφυλης βίας. Είναι ένα βήμα προόδου που απαιτείται και από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και αποδείξαμε ότι σε αυτό το θεμελιώδες ζήτημα μπορεί να βρεθεί κοινό έδαφος μεταξύ πλειοψηφίας και αντιπολίτευσης, ώστε η χώρα να κάνει βήματα μπροστά”.

ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΓΙΑ ΠΤΩΜΑ ΔΙΚΑΣΤΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΜΕΝΟΥ ΤΟ 1994

Με 29 χρόνια καθυστέρηση από τη στιγμή που είχε πρωτοπροταθεί, τότε δεν υπήρχαν οι απαραίτητοι πόροι, από την αυγή της Πέμπτης 13 Νοεμβρίου, οι αρμόδιες αρχές με ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους σκάβουν κάτω από την Casa del Jazz, σημείο αναφοράς της ρωμαϊκής κουλτούρας, το οποίο δημιουργήθηκε στο χώρο μιας βίλας, που είχε κατασχεθεί από το οργανωμένο έγκλημα και συγκεκριμένα από τη Banda della Magliana, εγκληματική οργάνωση μαφιόζικου τύπου η οποία έδρασε στη Ρώμη από τα τέλη της δεκαετίας του ‘70 έως το 1993 και έγινε σειρά στο Netfix με τίτλο Romanzo criminale.

Στόχος της ανασκαφής, το εσωτερικό ορισμένων ανεξερεύνητων στοών, πιθανώς ρωμαϊκής εποχής, που βρέθηκαν θαμμένες πριν από τριάντα χρόνια. Η εκτίμηση είναι πως μπορεί να έχει κρυφτεί κάτι εκεί, όπλα, χρήματα, κοσμήματα αλλά και πτώματα, καθώς υπάρχει και μια καταπακτή πρόσβασης που επέτρεπε την ανάκτηση αντικειμένων. Ο χώρος ανήκε στον καταδικασθέντα (και πεθαμένο από το 2020) Enrico Nicoletti, που οι ανακριτές θεωρούσαν ταμία της Banda della Magliana. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αρχές ψάχνουν το πτώμα του αδιάφθορου 52χρονου δικαστή Paolo Adinolfi, που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς το Σάββατο 2 Ιουλίου 1994.

Ένας μετανοημένος το 1996 είχε ισχυριστεί πως ο δικαστής είχε δολοφονηθεί από μέλη της Banda della Magliana μετά από εντολή των μυστικών υπηρεσιών. Κάποια ρεπορτάζ εκείνων των χρόνων, που επανήλθαν αυτές τις ώρες, συνέδεαν την εξαφάνισή του με τις έρευνες που έκανε για την δόλια πτώχευση της εταιρείας Fiscom η οποία είχε συνδεθεί με επιχειρηματικά συμφέροντας, μυστικές υπηρεσίες, μασόνους και οργανωμένο έγκλημα… Άλλωστε, γενικότερα οι έρευνες του δικαστή αφορούσαν δόλιες χρεοκοπίες επιχειρήσεων του “καλού κόσμου”, που συσχετίζονταν με το οργανωμένο έγκλημα και τα υπόλοιπα σκοτεινά κέντρα.

ΚΟΜΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΦΙΑΣ. Οκτώ υποψήφιοι σύμβουλοι στις επικείμενες περιφερειακές εκλογές στην Campania (περιφέρεια με πρωτεύουσα τη Napoli) και την Puglia (περιφέρεια με πρωτεύουσα το Bari) κρίθηκαν “μη αποδεκτοί” από την Επιτροπή Καταπολέμησης της Μαφίας (commissione Antimafia). Οι περισσότεροι ανήκουν στο χώρο της κεντροδεξιάς, βαρύνονται με κατηγορίες ή και καταδίκες για σειρά αδικημάτων, από διαφθορά και δόλια χρεοκοπία ως ξέπλυμα χρήματος, μια (από το χώρο της κεντροαριστεράς στη Napoli) για απόπειρα εκβίασης κατά δημόσιου λειτουργού.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ

Αναγνωρίζοντας ως εργατικό ατύχημα το θάνατο 61χρονου σιδηροδρομικού τον Οκτώβριο 2022 από έμφραγμα κατά τη διάρκεια έκτακτης νυχτερινής εργασίας, το δικαστήριο εργατικών διαφορών του Taranto αναγνώρισε στη χήρα το δικαίωμα στη σύνταξη λόγω θανάτου από εργασιακό άγχος.

Ο Cosimo Mauceri εργαζόταν επί 37 έτη στο ιταλικό σιδηροδρομικό δίκτυο με εξουθενωτικά ωράρια, απασχολούμενος ακόμη και για 10-12 συνεχόμενες ώρες στο δίκτυο της Puglia και με κλήσεις ακόμη και τη νύχτα, όπως συνέβη τη βραδιά της 12ης Οκτωβρίου. Να σημειωθεί πως δεν είχαν ποτέ εντοπιστεί ανωμαλίες κατά τη διάρκεια των περιοδικών ιατρικών εξετάσεων στις οποίες είχε υποβληθεί, ακόμη και η τελευταία καρδιολογική εξέταση, λίγες ημέρες πριν από τον θάνατο, είχε θετικό αποτέλεσμα.

Ας κρατήσουμε την απόφαση, καθώς στην Ελλάδα η κυβέρνηση έχει θεσμοθετήσει το 13ωρο, στοχεύοντας να μετατρέψει την αγορά εργασίας της χώρας σε μία από τις πιο “ευέλικτες” της Ευρώπης, όπως έγραψε χαρακτηριστικά το Politico.

ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ακόμα και οκτώ ωρών στα τρένα υψηλής ταχύτητας σημειώθηκαν την Πέμπτη 13 Νοεμβρίου στο σταθμό της Ρώμης, ως συνέπεια θανατηφόρου δυστυχήματος στην Calabria το πρωί, όπως τουλάχιστον ανακοίνωσε η εταιρεία.

ΝΕΑ ΤΑΙΝΙΑ ΜΕ ΤΟΝ PIERFRANCESCO FAVINO

Ενώ η Ιταλία ζει στο ρυθμό του ανταγωνισμού του 24χρονου Jannik Sinner με τον 22χρονο Ισπανό Carlos Alcaraz για την πρώτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη του τένις, από τις 13 Νοεμβρίου βγήκε στις αίθουσες ένα φιλμ για το τένις (και τη ζωή), η νέα ταινία του Andrea Di Stefano “Il Maestro” (“Ο δάσκαλος”) με πρωταγωνιστή τον πολυβραβευμένο Pierfrancesco Favino, που δίνει μια εξαιρετικά στιβαρή ερμηνεία, όπως σημειώνει στην, όχι ιδιαίτερα θετική για την ταινία, κριτική του ο Guardian. Ο Adriano Panatta, μεγάλος Ιταλός πρωταθλητής του παρελθόντος, είπε στον Favino πως η ταινία του άρεσε.

“Το τένις είναι σαν τη ζωή, μπαίνεις στο γήπεδο μόνος σου”, λέει κάποια στιγμή ο πρωταγωνιστής Raul Gatti, αποτυχημένος επαγγελματίας, στον 13χρονο μαθητή του, που του τον παρέδωσε ο πατέρας του για να κερδίσει. “Το Il Maestro είναι ένας φόρος τιμής στους ατελείς, πληγωμένους αλλά με γεμάτη την καρδιά μέντορες”, λέει ο σκηνοθέτης, που έγραψε το σενάριο το 2006 βασιζόμενος στη δική του ιστορία. “Μια commedia all’italiana για όποιον εξακολουθεί να πιστεύει ότι ο κόσμος μπορεί να είναι καλύτερος, ένα μάθημα τη φορά”.

Ο δάσκαλος καταφέρνει “να οδηγήσει αυτό το παιδί έξω από το τερέν, κάπου αλλού, ίσως σε ένα σημαντικότερο γήπεδο” συνοψίζει ο πρωταγωνιστής, που αφού αποκαλύπτει πως ο ίδιος ξεκίνησε να παίζει τένις στα 6-7, αλλά έπαιζε κυρίως με τον… τοίχο, κάτω από το σπίτι του, θεωρεί πως ο ήρωας είναι ένας ηττημένος. Η ταινία προσεγγίζει ένα θέμα για το οποίο δεν πολυσυζητάμε, τον φόβο της νίκης, λέει ο Favino και ευχαριστεί τον Andrea Di Stefano γιατί, ενώ σχεδόν πάντα ερμήνευε ρόλους νικητών (έστω και αν έπεφταν, αλλά από ψηλά), του χάρισε έναν χαρακτήρα μέσω του οποίου “ίσως για πρώτη φορά κατάφερα να αφήσω να φανούν κάποια πράγματα που με αφορούν βαθύτατα, τις ευθραυστότητές μου, τις αδυναμίες μου”… Η συνέχεια επί της οθόνης -με την ελπίδα να προβληθεί και στην Ελλάδα.

ΠΑΠΑΣ ΚΑΙ ΣΙΝΕΜΑ. Καθώς το Σάββατο 15 Νοεμβρίου ο Πάπας Λέων ΙΔ’ θα δεχθεί μια σειρά από ανθρώπους του σινεμά, αποκάλυψε τις τέσσερις αγαπημένες του ταινίες (It’s a Wonderful Life, The Sound of Music, Ordinary People και La vita è Bella), όπως είχε κάνει και ο Φραγκίσκος. Στο πολύ καλό (και πολιτικότατο, αναδεικνύει την αντιπαράθεση με τον τραμπισμό) Letters from Leo θα βρείτε λεπτομέρειες και μια φωτογραφία του Prevost του 1982, σε στυλ… Blues Brothers. Διαβάστε το!

Letters from Leo — the American Pope & US Politics

Pope Leo’s Favorite Films Are a Direct Hit on Greed, Fascism, and Cynicism

Thank you for reading! Letters from Leo is a reader-supported publication. If you find value in my work, please consider becoming a paid subscriber or making a one-time donation…

Read more

8 months ago · 163 likes · 10 comments · Christopher Hale

ΑΡΩΜΑ CORTO MALTESE ΣΤΟ ΧΟΛΑΡΓΟ

Από τις 10 Νοεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου (Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00-14:00 και 17:00-20:00) στη Δημοτική Πινακοθήκη Παπάγου-Χολαργού “Αλέκος Φασιανός” (Λεωφ. Περικλέους 55, Χολαργός) πραγματοποιείται η έκθεση “Hugo Pratt: Corto Maltese, Η κληρονομιά, το έργο, η βιογραφία” σε συνεργασία με το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών και την CONG-Hugo Pratt Art Properties, την εταιρεία που ίδρυσε ο δημιουργός το 1983 και η οποία σήμερα διαχειρίζεται το έργο του. Την έκθεση συνοδεύει η έκδοση “Hugo Pratt: Η κληρονομιά του Corto Maltese” με μερικές από τις πιο εντυπωσιακές υδατογραφίες του δημιουργού.

Πρόκειται για ένα σπαρακτικό διάλογο για την οικογένεια και την ιστορία, μπροστά στο φακό με τον μεγάλο απόντα στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής της, τον πατέρα της, φιλόσοφο, θεωρητικό και ιδρυτή του Potere Operaio και της Autonomia Operaia (Εργατική Αυτονομία), οργανώσεων που πρωταγωνίστησαν, αρνητικά, στα σκοτεινά Μολυβένια χρόνια (anni di piombo), που αιματοκύλησαν την Ιταλία. Ο Negri, που δήλωνε πάντα αθώος, απαλλάχθηκε αρχικά από τις κατηγορίες για τρομοκρατική δράση και ένοπλη εξέγερση, για να καταδικαστεί τελικά με τις κατηγορίες της ανατρεπτικής οργάνωσης και ηθικής αυτουργίας σε ληστεία και να φυλακιστεί. “Είναι σαν να φυλάκισαν κι εμάς” λέει στο trailer της ταινίας, που την ξεκίνησε την περίοδο του lockdown με το σκεπτικό πως “θα ήταν κρίμα να χαθεί η μνήμη του” (όπως χάθηκε εκείνη του αντάρτη θείου της) και της έδωσε τη δυνατότητα μιας επαναπροσέγγισης, που δεν είχε υπάρξει ποτέ.

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΣ ΔΙΑΛΥΘΗΚΕ. Η 61χρονη σκηνοθέτης, μιλώντας στην Corriere della Sera, συνοψίζει εκείνα τα χρόνια, από τα 5 της, το 1969, όταν η αστυνομία πρωτομπήκε στο σπίτι τους, έως την καταδίκη του το 1979, με τη φράση “η οικογένειά μας διαλύθηκε. Δεν ξαναχτίστηκε ποτέ. Στην ταινία ήθελα να αφηγηθώ πώς η μεγάλη ιστορία, αυτή με το κεφαλαίο “Ι”, επιδρά στην ιστορία των ατόμων”, για να σημειώσει, στη συνέντευξή της στο Wanted (το βίντεο στο τέλος του κειμένου) πως όταν ξανάδε το υλικό συνειδητοποίησε πως είχε μια δραματουργική αξία.

Όταν έγραψε, το 2009, το αυτοβιογραφικό “Con un piede impigliato nella storia” (“Με ένα πόδι παγιδευμένο στην ιστορία”), η Anna Negri μιλούσε, πάλι στην Corriere della Sera, για εκείνα τα χρόνια: “Υπάρχουν πληγές που δεν επουλώνονται επειδή πέθανε τόσο πολύς κόσμος: πέθαναν παιδιά σε διαδηλώσεις, πέθαναν τα θύματα της τρομοκρατίας, αυτά των βομβών, αλλά πέθαναν και πολλοί αστυνομικοί, και πέθαναν και πολλοί εργάτες, όπως αυτοί που δούλευαν στη Montedison”, έλεγε για να αναφερθεί στη συνέχεια στα “πολλά παιδιά συντρόφων που κατηγορήθηκαν άδικα και που μεγαλώνοντας αρρώστησαν: απόπειρες αυτοκτονίας, ναρκωτικά, καταθλίψεις, και το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για τα παιδιά των θυμάτων. Και τότε συνειδητοποιείς ότι όταν πρόκειται για παιδιά δεν υπάρχουν θύματα ή δήμιοι, είμαστε όλοι τραυματισμένα παιδιά από μια Ιστορία που δεν μας ανήκε και δεν επιλέξαμε”. Μια φίλη της, που ο πατέρας της βρέθηκε στη φυλακή μαζί με τον Negri, της είπε πως της άρεσε η ταινία -που μονταριζόταν επί ένα χρόνο- διότι τη δεκαετία του ‘70 έλεγαν πως υπάρχουν ζωές που ζυγίζουν σαν βουνά και ζωές που ζυγίζουν σαν πούπουλα. “Εσύ έδειξες πως όλες οι ζωές ζηγίζουν σαν βουνά”.

ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Χαρακτηρίζοντας τη δεκαετία του ‘70 ως “ένα μεγάλο εργαστήριο πολιτικής ενέργειας”, που “δεν μπορεί κανείς να τα ταυτίσει και να τα συνθλίψει στην τρομοκρατική εκτροπή, υπήρχε κάτι παραπάνω, όπως αποδεικνύουν οι μεγάλες πολιτικές κατακτήσεις εκείνων των ετών”, η Anna Negri καταδικάζει ανεπιφύλακτα την τρομοκρατία: “Καταδίκη, χωρίς επιφυλάξεις. Η τρομοκρατία πήρε μακριά αυτή την ενέργεια, την φυλάκισε. Στην ταινία μιλώ για τη φωτογραφία των παιδιών που πυροβολούσαν εναντίον της αστυνομίας στη via De Amicis στο Μιλάνο. Πάντα με ενοχλούσε αυτή η εικόνα. Μου φαινόταν σαν το τέλος αυτών των ειλικρινών και γενναιόδωρων ονείρων. Τα πιστόλια και η ηρωίνη εκτέλεσαν αυτή την ανάγκη για ελευθερία. Αλλά η κυνική ταύτιση της ενέργειας εκείνης της δεκαετίας με την τρομοκρατία είναι ένα σοβαρό λάθος. Πέταξαν το μωρό μαζί με τα βρώμικα νερά”.

Η ταινία, “το μεγαλύτερο δώρο που μου έκανε”, αφορά τη σχέση με τον πατέρα που έχασε στα 14 της, όταν με τον 11χρονο αδερφό της βρέθηκαν μόνοι (η μάνα έτρεχε να του συμπαρασταθεί): “Η ζωή του, το επώνυμό του, οι επιλογές του συνέθλιψαν τη δική μου, την καθόρισαν” λέει στην τελευταία της συνέντευξη. “Ήμουν θυμωμένη μαζί του. Ήθελα να μιλήσουμε γι’ αυτό, το είχα ανάγκη. Και ίσως, στα ενενήντα του, να ήταν χρήσιμο και για εκείνον”, εξηγεί. Ο ίδιος, όταν στην ταινία αρπάζεται μαζί του, αναγνωρίζει, “έχασα το καθεστώς του πατέρα”, και προσθέτει: “Έχω πολύ περισσότερο ενδιαφέρον να γνωρίσω εσένα παρά να αναγνωρίσω τον εαυτό μου”…

Η ιστορία μπαινοβγαίνει στη ζωή τους και στην αφήγηση, “έπρεπε να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον, να ξεκαθαρίσουμε, πριν χωρίσουμε”. Ο Negri στην ταινία καταδικάζει τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, αλλά αποκαλεί “αδέλφια” τους τρομοκράτες, παρατηρεί ο Walter Veltroni, ιστορικό στέλεχος του PCI, υπήρξε διευθυντής της Unità και δήμαρχος της Ρώμης, αυτός που της πήρε τη συνέντευξη. “Ο πατέρας μου πίστευε ότι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες είχαν καταστρέψει εκείνο το κοινωνικό κίνημα που θεωρούσε ικανό να δημιουργήσει μια νέα κοινωνία” απαντά η Anna, που τον θυμάται “εξοργισμένο” όταν ανακοινώθηκε ο θάνατος του Moro και αναφέρει πως για δυο χρόνια δεν μπορούσε να βγει από το κελί του επειδή οι Ε.Τ. “ήθελαν να τον σκοτώσουν. Ωστόσο, πίστευε ότι αυτοί οι αγωνιστές ήταν παρ’ όλα αυτά παιδιά αυτής της πρόθεσης για επανάσταση στην κοινωνία, που ήταν πάντα ο λόγος της ύπαρξής του”. Ο Veltroni τη ρωτά αν είχε ποτέ αμφιβολίες για την ενοχή του πατέρα της. “Όχι”, απαντά εκείνη και αναφέρει πως ο Cossiga, ιστορικό και σκοτεινό στέλεχος της Χριστιανοδημοκρατίας (DC), που εξελέγη και πρόεδρος της Δημοκρατίας, όταν το 1998 τον επισκέφθηκε στη φυλακή, του είπε πως μετά τη δολοφονία του Aldo Moro “είχαν ανάγκη να βρουν έναν αποδιοπομπαίο τράγο και διάλεξαν εκείνον. Αυτό πιστεύω κι εγώ”.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ. Ο θυμός επανέρχεται στη συνέντευξη, όπως και στην ταινία: “Πέρασα όλη μου τη ζωή νιώθοντας ότι με κρίνουν για τις επιλογές του. Ίσως και γι’ αυτό ήθελα την αντιπαράθεση μαζί του, μέχρι το τέλος. Μια αντιπαράθεση σκληρή, ειλικρινή, αληθινή”, εξηγεί για να επισημάνει πως ο πατέρας της ήταν “έξυπνος, πολύ. Αλλά όπως όλοι οι άντρες της γενιάς του δεν ήταν εκπαιδευμένος να εκφράζει τα συναισθήματά του. Ίσως, στο λυκόφως της ζωής του, χρειάστηκε να αναμετρηθεί με αυτή τη διάσταση. Και με μένα, την κόρη του“…

“Εκείνος ήταν και είναι πάντα βυθισμένος στην απόλυτα πολιτική διάσταση των πραγμάτων της ζωής, κυνήγησε ένα όνειρο που δεν πραγματοποιήθηκε, τα υπόλοιπα ήταν δευτερεύοντα”, λέει η Anna Negri για τον πατέρα της εκτιμώντας πως δεν ενδιαφερόταν για τα παιδιά του, “όχι από κακία”, αλλά “επειδή πίστευε και έκανε αγώνα για έναν κόσμο στον οποίο τα παιδιά του και τα παιδιά όλων θα ζούσαν καλύτερα, πιο δίκαια. Η δική μου ματιά είναι αντίθετα αυτή που πιστεύει ότι το μέλλον είναι εδώ, είναι τώρα. Είναι μέσα μας. Είναι στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, στην αντίθεση με τις δυναμικές της εξουσίας που διαστρεβλώνουν τους ανθρώπους και επαναλαμβάνεται βαρετά άδικη. Το πολιτικό και το ιδιωτικό, αιώνια χωριστά”.

“Δεν καταλαβαινόμαστε, μιλάμε δύο διαφορετικές γλώσσες, εκείνος αυτήν της πολιτικής κι εγώ εκείνη των συναισθημάτων”, καταλήγει η κόρη και εκείνος θεωρώ πως την δικαιώνει καθώς, την ώρα που η Anna αρπάζεται, “μα, εσείς στ’ αλήθεια πιστεύατε ότι θα κάνατε την επανάσταση στην Ιταλία; ότι ο κομμουνισμός τελικά θα νικήσει”, του φωνάζει για να τον ακούσει να της λέει: “Μα, θησαυρέ μου, δεν ξέρω τι να σου πω, αν εσύ δεν συμφωνείς ότι ο κομμουνισμός θα νικήσει, εμένα απλά με θλίβει”…

• Η μείωση του φόρου εισοδήματος (Irpef) από 35% σε 33% και τα μέτρα του προϋπολογισμού για τη στήριξη των εισοδημάτων δεν συνεπάγονται σημαντικές μεταβολές στην ανισότητα της κατανομής του εισοδήματος, εκτίμησε ο υποδιευθυντής του Τμήματος Οικονομίας και Στατιστικής της Τράπεζας της Ιταλίας, Fabrizio Balassone

• Η πρόεδρος του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής Lillia Cavallari εκτίμησε πως “περίπου το 50% της φορολογικής εξοικονόμησης πηγαίνει στους φορολογούμενους με εισόδημα άνω των 48.000 ευρώ, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 8% του συνόλου”. Σημείωσε μάλιστα πως “το μέσο όφελος είναι 408€ για τα στελέχη, 123€ για τους υπαλλήλους, 23€ για τους εργάτες, 124€ για τους αυτοαπασχολούμενο”

• Ευνοϊκή κατάσταση για τα υψηλότερα εισοδήματα προκύπτει από τις εκτιμήσεις του προέδρου της Istat, Francesco Maria Celli. Κατατάσσοντας τα νοικοκυρία βάσει του διαθέσιμου εισοδήματος και ξεχωρίζοντάς τα σε πέντε γκουπ ίσου μεγέθους, η στατιστική υπηρεσία εκτιμά πως το 85% των πόρων προορίζεται για τα νοικοκυριά των πλουσιότερων πέμπτων της κατανομής του εισοδήματος

• Πάνω από το 44% των πόρων από τη μείωση του φόρου εισοδήματος Irpef αφορά φορολογούμενους με εισόδημα μεταξύ 50.000 και 200.000 €, εκτίμησε ο Mauro Orefice, εκ μέρους του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Ο υπουργός Οικονομικών Giancarlo Giorgetti υπεραμύνθηκε του επιτεύγματός του να συντάξει έναν προϋπολογισμό 18,7 δισ. στο όνομα μιας οικονομικής πολιτικής “προσεκτικής να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του χρέους και σύμφωνης με τους κανόνες διακυβέρνησης της Ε.Ε.”, πρόβαλε τα 10 δισ. -σε τρία χρόνια- που ζητήθηκαν από τις τράπεζες και υποστήριξε ότι η μείωση της φορολογίας εισοδήματος προστατεύει τα μεσαία εισοδήματα…

SCHLEIN: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΦΟΡΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟΥΧΟΥΣ

Την ανάγκη ενός νόμου για τον κατώτατο μισθό “σε μια χώρα που έχει 4 εκατομμύρια εργαζόμενους φτωχούς”, επανέλαβε η γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) Elly Schlein, που μίλησε για “πρύπολογισμό λιτότητας” και χαρακτήρισε “ανίατη πληγή” το στοιχείο που αναδείχθηκε από την Istat, πως “ανέβηκαν στα 5,8 εκατομμύρια οι Ιταλοί που παραιτούνται από τις υγειονομικές παροχές επειδή δεν μπορούν να τις αντέξουν οικονομικά ή λόγω των λιστών αναμονής. Ενάμιση εκατομμύριο περισσότεροι σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, το 10% του πληθυσμού”, είπε και κατηγόρησε την κυβέρνηση Meloni πως δεν ακούει γιατί “θέλει μια υγεία στα μέτρα του πορτοφολιού”. Σε αυτό το πλαίσιο, μάλιστα, μίλησε για ένα τεράστιο δίκτυο συμφερόντων, αναφέροντας πως ο υφυπουργός Gemmato “έχει συμμετοχές σε ιδιωτικές κλινικές”.

Παράλληλα, ερωτηθείσα στην εκδήλωση για το “Αύριο των Γυναικών” αν προκρίνει ένα “φόρο Mamdani στους πλούσιους και στην Ιταλία”, τόνισε πως “εμείς έχουμε ήδη ταχθεί μιας ευρωπαϊκής φορολόγησης όσων έχουν διαθέσιμα εκατομμύρια, των δισεκατομμυριούχων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τόνισε, διότι τα κεφάλαια ταξιδεύουν πολύ πιο γρήγορα από τους ανθρώπους, για τους οποίους αντίθετα χτίζονται τείχη. Σε ιταλικό επίπεδο, πριν φτάσουμε στην ευρωπαϊκή συζήτηση, μπορεί να γίνει ένας διαφορετικός συλλογισμός: Οι φόροι στην εργασία και τις επιχειρήσεις είναι υψηλότεροι από αυτούς επί των προσόδων (εισοδημάτων από κεφάλαιο). Γιατί δεν εργαζόμαστε εκεί [για να το διορθώσουμε];”, συμπλήρωσε.

“Το πνεύμα με το οποίο γεννήθηκε έχει πεθάνει, πρέπει να πετάξουμε το νόμο 224 (καθορίζει όριο 170.000 στελεχών στην Άμυνα) δήλωσε κατά την Ημέρα Εθνικής Ενότητας ο Guido Crosetto. Υποδεικνύοντας την ανάγκη μεταρρύθμισης και ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων στο νέο διεθνές σκηνικό, τόνισε ταυτόχρονα πως “ήρθε η ώρα να κάνουμε πίσω όσον αφορά τις ‘Strade Sicure’. Όταν σκέφτομαι 6.800 στρατιώτες σε όλη την Ιταλία στους δρόμους, σκέφτομαι πως θα πρέπει να αυξήσουμε τις αστυνομικές δυνάμεις για να επαναφέρουμε τους στρατιωτικούς στην αρχική τους δουλειά”.

Αυτή η δήλωση προκάλεσε την αντίδραση του προερχόμενου από το φασιστικό Movimento Sociale (MSI) Ignazio La Russa, που αφού θύμισε στον Crosetto πόσο δημοφιλές είναι το σχέδιο Strade Sicure “στην κοινή γνώμη, και όχι μόνο μεταξύ των ψηφοφόρων της κεντροδεξιάς, οι οποίοι μάλιστα είχαν ενθουσιαστεί”, ζήτησε τη διεύρυνση της επιχείρησης, αποκαθιστώντας τις μεικτές περιπολίες στρατιωτικών και δυνάμεων επιβολής του νόμου, “τις οποίες μόνο κάποιοι νοσταλγοί της γενιάς του ’68 της Αριστεράς είχαν αμφισβητήσει». Με τη θέση του La Russa συντάχθηκε η Lega του Salvini, ενώ ο υπουργός Εσωτερικών Matteo Piantedosi είπε πως η χρηματοδότηση της επιχείρησης είναι ήδη εγγυημένη έως το 2027.

Το σχέδιο Strade Sicure (και το παράλληλο Stazioni Sicure/Ασφαλείς σταθμοί) προβλέπει την απασχόληση 6.800 στρατιωτικών σε ρόλους επιτήρησης και αποτροπής, προς υποστήριξη των αστυνομικών δυνάμεων, σε 58 επαρχίες, κυρίως σε Roma, Milano, Napoli, Torino, Firenze, Palermo, Bologna, Catania και στους αντίστοιχους σιδηροδρομικούς σταθμούς. Οι στρατιωτικοί μπορούν να προχωρούν σε ταυτοποίηση, έλεγχο οχημάτων και άμεση έρευνα προσώπων μέσω φύλαξης “ευαίσθητων στόχων” (πρεσβείες, μνημεία, λιμάνια, αεροδρόμια), περιπολιών στο κέντρο των πόλεων, σε μετρό και σταθμούς. Παράλληλα, το στρατιωτικό προσωπικό εκπαιδεύεται σε τεχνικές διαχείρισης πλήθους, αλλά και παροχής πρώτων βοηθειών. Έχουν κατασχέσει πάνω από 2.000 όπλα, περιπου 17.000 οχήματα, περισσότερους από 2,5 τόνους ναρκωτικών ενώ στην ειδική επιχείριση Terra dei Fuochi (Γη της Φωτιάς), με στόχο τον εντοπισμό και την πρόληψη της παράνομης απόρριψης και καύσης τοξικών αποβλήτων στις περιοχές της Napoli και της Caserta, εντόπισαν πάνω από 8.300 παράνομες χωματερές.

Ο ατλαντιστής, προερχόμενος από τη Χριστιανοδημοκρατία (Democrazia Cristiana/DC) Guido Crosetto προανήγγειλε ότι θεωρεί υποχρέωσή του, αλλιώς δεν κάνω τη δουλειά μου, να εκθέσει στη Βουλή την ανάγκη ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων, είπε μάλιστα πως θα φέρει τους ίδιους τους στρατιωτικούς στα νομοθετικά σώματα να εξηγήσουν τι κάνουν και πώς διακινδυνεύουν. Σε αυτό το πλαίσιο έχει ταχθεί και άλλη φορά κατά της επιχείρησης Strade Aperte θεωρώντας συν τοις άλλοις πως οι στρατιωτικοί χάνουν χρόνο για εκπαίδευση, που δεν αφορά τον πραγματικό τους ρόλο.

Μια πολιτική “λεπτομέρεια” για τον Crosetto: σχολιάζοντας τα φασιστικά τραγούδια από νεολαίους του κόμματος στην Parma (έγραψα εδώ), είπε: “αυτά τα άτομα πρέπει να πάρουμε με τις κλωτσιές και να τα διώξουμε”, μια δήλωση που δεν προκάλεσε έκπληξη αφού ένα χρόνο πριν είχε δηλώσει στη Repubblica “πάντα ήμουν αντιφασίστας”, κάτι που κανείς άλλος από τους FdI δεν έχει πει…

ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ALMASRI ΣΤΗ ΛΙΒΥΗ

Σαν βόμβα έπεσε χθες στη Ρώμη η προφυλάκιση στη Λιβύη του στρατηγού Osama Njeem Almasri, που η κυβέρνηση Meloni, τον Ιανουάριο 2025, είχε απελάσει απευθείας στη Λιβύη με επίσημο κρατικό αεροσκάφος αφού τον άφησε ελεύθερο (η αστυνομία τον είχε συλλάβει) παρακάμπτοντας το διεθνές ένταλμα σύλληψης από το Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης για εγκλήματα πολέμου κατά της ανθρωπότητας. Η υπόθεση είχε ξεσηκώσει την αντίδραση της ιταλικής αντιπολίτευσης, αλλά η κυβερνητική κοινοβουλευτική πλειοψηφία είχε αρνηθεί την άσκηση δίωξης κατά των συναρμόδιων υπουργών Δικαιοσύνης Nordio και Εσωτερικών, Piantedosi και του υφυπουργού Δικαιοσύνης, Mantovano, οπότε η υπόθεση αρχειοθετήθηκε…

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της λιβυκής εισαγγελίας, ο Almasri παραπέμφθηκε σε δίκη και ”βρίσκεται επί του παρόντος υπό προληπτική κράτηση” για βασανιστήρια, σκληρή και ταπεινωτική μεταχείριση σε βάρος τουλάχιστον 10 κρατουμένων στο “Ίδρυμα Μεταρρύθμισης και Αποκατάστασης”, μια σωφρονιστική δομή στην Τρίπολη και για την πρόκληση του θανάτου ενός εξ αυτών. Η σύλληψη του Almasri, σύμφωνα με το Fatto Quotidiano (και την Rai) συνδέεται με τις συγκρούσεις μεταξύ της Rada και της κυβέρνησης εθνικής ενότητας, υπό τον πρωθυπουργό Abdel Hamid Dbeibeh, ο οποίος έθεσε την πολιτοφυλακή εκτός νόμου και αφαίρεσε από τον στρατηγό την εξουσία επί της δικαστικής αστυνομίας.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ: “ΓΝΩΡΙΖΑΜΕ ΑΠΟ ΤΟΤΕ”… Κάποιες ώρες μετά τις έντονες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, που ακολούθησαν την είδηση της σύλληψης Almasri, πηγές της ιταλικής κυβέρνησης ισχυρίστηκαν πως… γνώριζαν καλά την ύπαρξη εντάλματος σύλληψης που είχε εκδοθεί από τη Γενική Εισαγγελία της Τρίπολης κατά του Λίβυου Αλμάσρι ήδη από τις 20 Ιανουαρίου 2025.

Τώρα, οι κυβερνητικές πηγές ισχυρίζονται πως εκείνη την ημερομηνία το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών είχε λάβει, σχεδόν ταυτόχρονα με την έκδοση του διεθνούς εντάλματος σύλληψης από την Εισαγγελία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης, ένα αίτημα έκδοσης από τη λιβυκή δικαστική αρχή. Με βάση αυτό το στοιχείο, ισχυρίζονται οι ίδιες πηγές, δικαιολόγησε η ιταλική κυβέρνηση στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο την μη παράδοση του Almasri και την άμεση απέλασή του προς τη Λιβύη. Όλα αυτά, ισχυρίζονται οι κυβερνητικές πηγές, είναι εύκολα επαληθεύσιμα από οποιονδήποτε στην ιστοσελίδα του Δικαστηρίου, και έχουν παρουσιαστεί εκτενώς ενώπιον του Δικαστηρίου των Υπουργών, της Επιτροπής Άδειας της Βουλής και στην αίθουσα της ίδιας της Βουλής: είναι συνεπώς περίεργο το γεγονός ότι αυτό το στοιχείο, αντικειμενικό και δημόσιο, αποτελεί απόλυτη καινοτομία για πολλούς εκπροσώπους των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Η πραγματική εξέλιξη σε σχέση με τις 20 Ιανουαρίου 2025 -ισχυρίστηκε χθες η κυβέρνηση μέσω των πηγών της- είναι, αντιθέτως, όσα συνέβησαν στην Τρίπολη με τις ένοπλες συγκρούσεις που ξέσπασαν τον Μάιο του 2025, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από τη δολοφονία του Abdelghani Gnewa Al Kikli. Ως αποτέλεσμα αυτού, η Rada Force, της οποίας ο Almasri είναι εξέχον μέλος, αποδυναμώθηκε στρατιωτικά και πολιτικά και υπέστη μείωση της επιρροής της, με μια σημαντική de facto εκχώρηση του μονοπωλίου των λειτουργιών ασφαλείας που της είχαν ανατεθεί και της ικανότητας ελέγχου της περιοχής. Ακριβώς αυτό το πλαίσιο της μειωμένης αυτονομίας της Rada Force, καταλήγουν οι κυβερνητικές πηγές, κατέστησε σήμερα τη σύλληψη του Almasri όχι μόνο υλικά δυνατή, αλλά και λειτουργική για τους εσωτερικούς στόχους της Λιβυκής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.

ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ: MELONI, ΝΤΡΟΠΗ!. Δηκτικό το σχόλιο της γραμματέως του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) Elly Schlein μόλις έγινε γνωστή η σύλληψη Almasri: “Η κυβέρνηση πρέπει να ζητήσει συγγνώμη από τους Ιταλούς”. Για “ταπείνωση” έκανε λόγο ο Giuseppe Conte (M5S), για “ντροπιαστική σελίδα στην ιστορία των θεσμών της χώρας μας”, μίλησε ο ηγέτης του Italia Viva, Matteo Renzi.

ΑΙΤΗΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ; Η ιταλίδα δικηγόρος γυναίκας που έπεσε θύμα βασανιστηρίων από τον Almasri και η οποία βρίσκεται εδώ και χρόνια στην Ιταλία, δήλωσε έτοιμη να καταθέσει αίτημα αποζημίωση κατά της πρωθυπουργού και των αρμόδιων υπουργών της ιταλικής κυβέρνησης, που εμπλέκονται στρην υπόθεση.

ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ANNA MAGNANI

Από τις 6 Νοεμβρίου βγαίνει στις ιταλικές αίθουσες η ταινία της ηθοποιού και σκηνοθέτη στην πρώτη της ταινία, Monica Guerritore για τη μεγαλύτερη ηθοποιό του ιταλικού (και όχι μόνο) κινηματογράφου, Anna Magnani την οποία είχε γνωρίσει το 1973: “Μου έδειξε το δρόμο μου, για μένα ήταν σημείο αναφοράς”. Η υπόθεση διαδραματίζεται τη νύχτα της 21ης Μαρτίου 1956, όταν η θρυλική ηθοποιός κέρδισε το Όσκαρ για το The Rose Tattoo του Daniel Mann, κινηματογραφική μεταφορά του έργου του Tennessee Williams. Μια νύχτα που πέρασε στους δρόμους της Ρώμης, ανάμεσα στους απλούς ανθρώπους, τους στενούς της φίλους και “τις αναμνήσεις του μεγάλου πόνου για την ασθένεια του γιου της”. Η παρουσίαση της ταινίας και των συντελεστών της από την ίδια τη Guerritore, εδώ.

Θραύσματα ζοφερής καθημερινότητας. Ο θυμός, όπως και ο φόβος, εξαπλώνονται και στην Ιταλία απ’ όπου σταχυολογώ δύο φαινομενικά άσχετα στοιχεία:

• Για το 45% της Generation Z, τους γεννημένους μεταξύ 1997 και 2010, η νύχτα αποτελεί πηγή φόβου -φοβούνται να βγουν- σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα Changes-Unipol, που πραγματοποιήθηκε από την Ipsos

• Θέτοντας στο τελευταίο του άρθρο το ερώτημα “Η Ιταλία σε ύφεση;”, ο αναπληρωτής διευθυντής ad personam της Corriere della Sera, Federico Fubini, αναρωτιέται “μήπως η χώρα βρίσκεται πράγματι σε κρίση μοντέλου”, για να συμπληρώσει: “Αν έπρεπε να περιγράψω το μοντέλο που αναδύεται στην Ιταλία, θα το όριζα ως κρατικό ολιγαρχικό καπιταλισμό. Λίγοι ιδιώτες επιχειρηματίες απολαμβάνουν μια προνομιακή σχέση με την πολιτική εξουσία, η οποία φαίνεται διατεθειμένη να κάνει πολλά γι’ αυτούς, ακόμη και να παρακάμψει κάποιους κανόνες: ιδιωτικοποιήσεις τραπεζών με «ευνοούμενους» νικητές, διάταγμα για την κεφαλαιαγορά που ευνοεί τη θέση ορισμένων φορέων, μεγάλες δημόσιες συμβάσεις που ανατίθενται σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις χωρίς ανανέωση των διαγωνισμών· ή, αντίθετα -αν κάποιος θεωρηθεί ανεπιθύμητος-, πραγματικά εξωθεσμικά βέτο στις εμπορικές του δραστηριότητες. Όλα αυτά αντίθετα προς κάθε ευρωπαϊκό κανόνα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, παρατηρείται μια σταδιακή αποδυνάμωση ή και ουσιαστική εξαφάνιση σχεδόν (σχεδόν…) όλων των ανεξάρτητων από την πολιτική αρχών που ρυθμίζουν τη λειτουργία της αγοράς”

“Η Ιταλία γίνεται ολοένα και πιο φτωχή και πιο κακιά” συνοψίζει από πλευράς της η αρθρογράφος της Repubblica, Analisa Cuzzucrea και εγώ, επηρεασμένος μάλλον από το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ της Rebecca Miller για την Apple TV, “Mr. Scorsese”, κάνω ένα άλμα στο χρόνο και βλέπω μπροστά μου τους Κακόφημους Δρόμους…

ΔΟΜΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ. Άλλωστε, ο ειδικός σε θέματα μαφίας, συγγραφέας του “Gomorra Ταξίδι στην οικονομική αυτοκρατορία και στο όνειρο κυριαρχίας της Camorra”, Roberto Saviano, αναφερόμενος στη δολοφονία στο Palermo, κάνει λόγο για ένα μοντέλο “που πλέον είναι διεθνές, από το Κάιρο στη Μανίλα, από τη Μασαλία στο Palermo”, την επανεμφάνιση της “paranza”, όπως χαρακτηρίζονται στη διάλεκτο της Camorra τα “μικρά ψάρια”, οι συμμορίες που δρουν για λογαριασμό τους ως γκάνγκστερ, φιλοδοξώντας να γίνουν μαφιόζοι. “Η διαφορά είναι ουσιαστική: το να γίνεις μαφιόζος σημαίνει να ενταχθείς σε μια ιεραρχική δομή. Το να είσαι γκάνγκστερ σημαίνει να υπακούς μόνο στον εαυτό σου. Και το Palermo για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν επέτρεπε σε κανέναν να δρα αποκρινόμενος μόνο στον εαυτό του. Όμως, την τελευταία δεκαετία τα πράγματα άλλαξαν και σήμερα έχουν γίνει ανεξέλεγκτα”, έγραψε στην Corriere della Sera επισημαίνοντας πως “η Σικελία βιώνει μια διαρθρωτική μεταμόρφωση του εγκλήματός της”. Τη δεκαετία του ‘80 η Μαφία καταδίκαζε σε θάνατο, εξηγεί, όσους έκλεβαν αυτοκίνητα, τους διαρρήκτες και τους διακινητές ναρκωτικών καθώς “κάθε έγκλημα έπρεπε να είναι εξουσιοδοτημένο. Σήμερα, αντιθέτως, επιτρέπει τις paranze (συμμορίες νεαρών), ακριβώς όπως η Camorra, διότι δεν συμφέρει πλέον να διατηρεί με μισθό εκατοντάδες οικογένειες”, προτιμά να τους αναθέτει καθήκοντα και να αποφασίζει κατά περίπτωση αν θα τις χρησιμοποιήσει, θα τις εξαλείψει ή θα τις προωθήσει. Και τούτο διότι οι μαφιόζικες οικογένειες προσανατολίζονται πλέον στην οικονομική επικράτηση απλώνοντας τα δίχτυα της στην πλούσια οικονομία του Βορρά, στις τράπεζες, στους δημόσιους διαγωνισμούς και στα δημόσια έργα -για να μιλήσω πάλι κινηματογραφικά, ο Νονός είχε προαναγγείλει αυτή τη σταδιακή μεταμόρφωση της Μαφίας σε “νόμιμη” επιχείρηση. Μια μεταμόρφωση που έγινε φανερή όταν συνελήφθη ο Matteo Messina Denaro και αποκαλύφθηκε πόσο η Μαφία είχε διεισδύσει στην κανονική οικονομία της Σικελίας, σούπερ μάρκετ, αγροδιατροφικοί και τουριστικοί συνεταιρισμοί…

Ο ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ PASOLINI

Κάπου εδώ οι συνειρμοί οδηγούν πίσω, σε μια από τις τελευταίες συνομιλίες του Pasolini, που δολοφονήθηκε τέτοιες μέρες πριν από 50 χρόνια, με το σκηνοθέτη Gideon Bachman: “Οι Ιταλοί δεν προχώρησαν στον δρόμο της προόδου (progresso), αλλά στον δρόμο της ανάπτυξης (sviluppo)”, έλεγε τότε και εξηγούσε: “Η ανάπτυξη έχει τη δική της παράδοση που συνέπεσε με μια μορφή κοινωνικής προόδου. Εκεί όπου -όπως στη Γαλλία και την Αγγλία, ή στη Σουηδία και τη Δανία- τα νοσοκομεία λειτουργούν, τα σχολεία είναι εξοπλισμένα με μέσα μελέτης, οι ηλικιωμένοι έχουν εξασφαλισμένα τα γηρατειά τους, το πράσινο των πόλεων γίνεται σεβαστό και φροντίζεται, εκεί όπου γενικά όλα αυτά τα πράγματα, που αποτελούν προβλήματα της ανάπτυξης, έχουν λυθεί, λοιπόν, εκεί μπορεί κανείς να μιλήσει για μια ανάπτυξη που συνεπάγεται και πρόοδο. Στην Ιταλία, αντίθετα, δεν υπήρξε τίποτα από όλα αυτά: υπήρξε μια τρελή ανάπτυξη, αλλά τα νοσοκομεία παρέμειναν ίδια με αυτά που ήταν πριν -με τους ασθενείς να κοιμούνται στους διαδρόμους και στις χέστρες-, τα σχολεία παρέμειναν απαίσια -χωρίς επιστημονικά εργαστήρια, χωρίς γυμναστήρια- και το πράσινο είναι αυτό που είναι. Στην Ιταλία δεν υπήρξε καμία πρόοδος, παρά μόνο μια τεράστια ανάπτυξη που συνίστατο στην κατανάλωση επουσιωδών αγαθών: τώρα, αν τα απαραίτητα αγαθά καθιστούν τη ζωή αναγκαία, τα επουσιώδη την καθιστούν επουσιώδη”, έλεγε και πρόσθετε: “H ευημερία είναι μια ευημερία που περιορίζεται στην κατανάλωση περιττών αγαθών. Αυτού του είδους η αλλαγή έχει διαδώσει μεταξύ των Ιταλών μια ιδεολογία την οποία προηγουμένως όρισα ως καταναλωτικό ηδονισμό, μια ιδεολογία κοσμική (laica) και ορθολογική, αλλά χαζή, μυωπική, περιορισμένη και ηδονιστική. Αυτή είναι η πραγματική ιδεολογία των ιταλικών μαζών: όσο κι αν είναι ασυνείδητη, μη διατυπωμένη ακόμα, αλλά πάντως υπαρκτή, αγγίζει όλους τους Ιταλούς, συμπεριλαμβανομένων των διανοουμένων”.

Σκέψεις 50 ετών, με τις οποίες συνομίλησε το 1977 ο Enrico Berlinguer μιλώντας για “απερίσκεπτο καταναλωτισμό” (εκείνη η περιφημη ομιλία εδώ), σκέψεις οι οποίες, αν αναλογιστεί κανείς τα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα διατηρούν την επικαιρότητά τους, προφανώς όχι ως τυφλοσούρτης αλλά ως συνεισφορά σε ένα προβληματισμό, που ξεπερνά τα σύνορα της χώρας…

“Πρόκειται για νίκη του πατέρα μου”, δήλωσε η κόρη του Cavaliere, Marina

.

Η αντιπολίτευση, αλλά και η Εθνική Ένωση Δικαστικών Λειτουργών (ANM) καταγγέλλουν πως η μεταρρύθμιση υποκρύπτει την προσπάθεια της κυβέρνησης Meloni να ελεγχθεί η δικαστική εξουσία, ιδίως οι εισαγγελείς, από την εκτελεστική εξουσία και δεν αφορά τον διαχωρισμό των σταδιοδρομιών δικαστών και εισαγγελέων, που επικαλέσθηκε η κυβέρνηση. Άλλωστε, σημείωναν οι εκπρόσωποι των δικαστικών ενώσεων, αυτός ο διαχωρισμός διασφαλίστηκε με τη μεταρρύθμιση Cartabia του 2022, που προβλέπει πως το πέρασμα από τη μία σταδιοδρομία στην άλλη ήταν πλέον δυνατό μόνο μία φορά εντός δέκα ετών από την πρώτη ανάθεση. Οπότε, σημειώνουν, η νέα μεταρρύθμιση δεν λύνει κάποιο πραγματικό πρόβλημα, πόσο μάλλον αφού την τελευταία 5ετία μόλις 28 δικαστικοί λειτουργοί (0,3%) πέρασαν από τη μια λειτουργία -δικαστική ή εισαγγελική- στην άλλη.

Για “ιστορικό επίτευγμα” αρκέστηκε να μιλήσει μέσω Χ η πρωθυπουργός Giorgia Meloni, που την παραμονή της ψηφοφορίας είχε επιτεθεί ξανά με σφοδρότητα στους δικαστές, αυτή τη φορά του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που απέρριψε προσωρινά το σχέδιο κατασκευής γέφυρας στο στενό της Messina, μεταξύ Σικελίας και Καλαβρίας, προϋπολογισμού 13,5 δισ. ευρώ. Έκανε λόγο για “άλλη μια εισβολή των δικαστών στις επιλογές της κυβέρνησης και του Κοινοβουλίου”, όπως είχε κάνει και όταν τρία διαφορετικά δικαστήρια είχαν μπλοκάρει το σχέδιό της για μεταφορά μεταναστών σε κέντρα υποδοχής τα οποία είχε ήδη ανοίξει στην Αλβανία και επέμεινε ότι “το έργο θα γίνει”.

ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΑΓΧΟΣ. Η συλλογή των υπογραφών 80 βουλευτών και 40 γερουσιαστών, οι οποίες απαιτούνται για να δρομολογηθεί το δημοψήφισμα, θα ξεκινήσει τυπικά την επόμενη εβδομάδα. Το συγκεκριμένο, επιβεβαιωτικό, δημοψήφισμα δεν απαιτεί τη συμμετοχή του 50%+1 των πολιτών όπως το ακυρωτικό δημοψήφισμα, το αποτέλεσμα καθορίζεται απλώς από την πλειοψηφία των έγκυρων ψήφων των συμμετεχόντων, γεγονός που φαίνεται να αγχώνει την κυβέρνηση. Είναι χαρακτηριστικό πως ο 78χρονος υπουργός Δικαιοσύνης Carlo Nordio, πρώην εισαγγελέας (σε υποθέσεις κατά των Ερυθρών Ταξιαρχιών, αλλά και στην επιχείρηση Καθαρά Χέρια) δήλωσε πως “το δημοψήφισμα θα είναι θέμα τύχης” (“un terno di lotto”, “μια τριάδα στο λόττο”, η ακριβής του διατύπωση), για να συμπληρώσει πως το δημοψήφισμα δεν πρέπει να αφορά τη Meloni…

Αντίθετος στην (αντικυβερνητική) “εργαλειοποίηση του δημοψηφίσματος” δήλωσε και ο πρόεδρος της Γερουσίας Ignazio Benito Maria La Russa, που τις παραμονές της ψηφοφορίας είπε ότι γίνεται πολύ φασαρία για το τίποτα, για να διευκρινίσει πως ο διαχωρισμός των σταδιοδρομιών, επί της οποίας είχε επικεντρωθεί η συζήτηση, υφίστατο ήδη εκ των πραγμάτων… Επιχειρώντας παράλληλα να αποκρούσει τις κατηγορίες, ισχυρίστηκε στην εφημερίδα Tempo πως η υπαγωγή των εισαγγελέων στην εκτελεστική εξουσία “δεν υπάρχει ούτε στον προθάλαμο του μυαλού της Meloni”…

“Πιστεύω ότι πρέπει να είναι ένα δημοψήφισμα για τη δικαιοσύνη” είπε στο TG1 η Meloni δείχνοντας πως επιδιώκει να μην σηκώσει το γάντι που ρίχνει η Schlein. “Σε κάθε περίπτωση δεν θα υπάρξουν επιπτώσεις για την κυβέρνηση. Θα φτάσουμε στο τέλος της θητείας μας, θα ζητήσουμε από τους Ιταλούς να μας κρίνουν για το σύνολο του έργου μας”, υποστήριξε.

Γίνεται φανερό πως αυτή τη στιγμή η Meloni θέλει να αποφύγει την ευθεία πολιτικοποίηση της αντιπαράθεσης και ειδικά μια συζήτηση για το κράτος δικαίου, όπου θέλει να εστιάσει η αντιπολίτευση ώστε να στρώσει το δρόμο για “να κερδίσουμε τη Meloni στις επόμενες εθνικές εκλογές”, όπως είπε η γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) Elly Schlein, που έχει πει ήδη ότι με κυβερνήσεις άκρας δεξιάς δημιουργούνται κίνδυνοι για τη Δημοκρατία, μια γραμμή με την οποία επιχειρεί, αφενός να αποτρέψει τον περιορισμό της αντιπαράθεσης σε τεχνικά ζητήματα, όπως επιλέγει αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση, καθώς εκτιμά ότι αυτά δύσκολα θα συγκινούσαν και θα κινητοποιούσαν τους ψηφοφόρους της αντιπολίτευσης και αφετέρου θέλει να διευρύνει την πολιτική αντιπαράθεση δημιουργώντας ένα πολιτικό ρεύμα αντιδεξιάς κινητοποίησης, που θα αναδεικνύει τους δεσμούς της Meloni και των κυβερνητικών εταίρων της με όλα τα ρεύματα της παγκόσμιας δεξιάς, από τον Trump ως τον Orbán.

ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ RENZI. “Αν η κυβέρνηση χάσει το δημοψήφισμα, πηγαίνει σπίτι”, δήλωσε μια μέρα μετά την ψηφοφορία στην Corriere della Sera ο πρώην πρωθυπουργός Matteo Renzi, το κόμμα του οποίου, Italia Viva απείχε από την ψηφοφορία, όπως και στη μεταρρύθμιση Cartabia επί κυβέρνησης Draghi. Ταυτόχρονα, διαφοροποιήθηκε από τη Schlein υποστηρίζοντας πως “δεν βλέπει κίνδυνο για τη δημοκρατία με τη Meloni, βλέπω κυρίως κίνδυνο για το πορτοφόλι των Ιταλών”, είπε υποδεικνύοντας στη γραμματέα του PD να μην ισοπεδωθεί από τη θέση της Ένωσης Δικαστικών. “Πρέπει να καταστήσουν σαφές ότι το δημοψήφισμα για τον διαχωρισμό των σταδιοδρομιών (ή, καλύτερα: για τη διχοτόμηση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου) είναι ένα όπλο μαζικού αντιπερισπασμού για να μη συζητηθούν οι μισθοί, το κόστος ζωής, οι συντάξεις”, είπε. “Προσοχή να μη χαθεί η μεταρρυθμιστική ψήφος”, διαμήνυσε δείχνοντας πως η η αντιπολίτευση κινδυνεύει να μην εμφανιστεί συμπαγής. Άλλωστε υπάρχει και ο έτερος κεντροαριστερός μεταρρυθμιστής, Carlo Calenda, που ψήφισε “ναι” στην κυβερνητική πρόταση.

“Η κυβέρνηση δεν συνδέει την τύχη της με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, κατ΄αρχήν από θεσμικό σεβασμό προς τη Βουλή”, δήλωσε την ημέρα της ψηφοφορίας στην Corriere della Sera ο πρώην δικαστικός Alfredo Mantovano, νυν υφυπουργός Δικαιοσύνης, υπεύθυνος για τις μυστικές υπηρεσίες, που στην ίδια συνέντευξη επικαλέστηκε για τις αλλαγές που ψηφίστηκαν την ύπαρξη κομματικών τάσεων στις δικαστικές ενώσεις που οδηγούν σε κομματικές και όχι αξιοκρατικές επιλογές τα πειθαρχικά όργανα.

ΗΧΗΡΕΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. Αίσθηση προκάλεσε η απόρριψη της μεταρρύθμισης από τον Franco Coppi, συνήγορο του Andreotti και του Berlusconi, πρύτανη των ιταλών ποινικολόγων, που υποστήριξε πως ο διαχωρισμός των σταδιοδρομιών δεν λύνει τα πραγματικά προβλήματα, καθυστερήσεις στην απόδοση δικαιοσύνης και γραφειοκρατία. “Είναι μια ιδεολογική μεταρρύθμιση που δεν λύνει τίποτε”, είπε.

Από την άλλη, υπέρ της κυβερνητικής μεταρρύθμισης τάχθηκε ο Claudio Petruccioli, ιστορικό στέλεχος του PCI και του Κόμματος Δημοκρατικής Αριστεράς (PDS), που γνωστοποίησε πως θα ψηφίσει “ναι” στο δημοψήφισμα καθώς την εποχή της επιτροπής για τη συνταγματιοκή μεταρρύθμιση επί D’Alema, το 1997-1998, μαζί με άλλους γερουσιαστές υπέγραψε μια σειρά τροπολογιών που προέβλεπαν τον διαχωρισμό των σταδιοδρομιών και τη διαίρεση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου (CSM) σε δύο τμήματα. Δεν είναι μεμονωμένη στάση, εκφράζει δημόσια τον προβληματισμό ενός μέρους των υψηλών κλιμακίων του Δημοκρατικού Κόμματος. Το πλαίσιο της μεταρρύθμισης υιοθετεί και η γερουσιαστής Emma Bonino, ιστορικό στέλεχος του Ριζοσπαστικού Κόμματος: “Ο διαχωρισμός των σταδιοδρομιών ήταν πάντα μια δική μου μάχη και του Marco Pannella”. Το πιο ηχηρό “ναι” ήρθε από τον Antonio Di Pietro, ιστορικό εισαγγελέα της επιχείρησης Mani Pulite (Καθαρά Χέρια): “Ήμουν πάντα υπέρ, ήδη από το 1989, δεν υπήρχε ακόμη ο Berlusconi και δεν είχε βάλει το χέρι του”, δήλωσε επικρίνοντας τους πρώην συναδέλφους του: “Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο η Εθνική Ένωση Δικαστικών Λειτουργών αντιτίθεται είναι ένας: η μεταρρύθμιση προβλέπει τη σύσταση του Ανωτάτου Δικαστηρίου και τη διαλογή (με κλήρωση)”.

ΤΙ ΨΗΦΙΣΤΗΚΕ. Με δεδομένο ότι πρόκειται για συνταγματική μεταρρύθμιση και κρίσιμες λεπτομέρειες θα αποσαφηνισθούν αργότερα νομοθετικά, οι βασικές αλλαγές αφορούν στον διαχωρισμό των σταδιοδρομιών δικαστών και εισαγγελέων και στη διχοτόμηση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου (CSM), με αλλαγή και του τρόπου εκλογής των μελών του, εισάγεται η κλήρωση. Επιπλέον, η πειθαρχική λειτουργία περνά σε ένα Ειδικό Ανώτατο Δικαστήριο, που θεσπίζεται επί τούτου, πρόβλεψη που θεωρείται ότι καθιστά τους δικαστικούς έρμαια των κυβερνητικών επιλογών και πιέσεων. Συγκεκριμένα:

1. Βάσει της μεταρρύθμισης προβλέπεται η διεξαγωγή δύο ξεχωριστών διαγωνισμών για τις δύο διαφορετικές σταδιοδρομίες ώστε ο καθένας να επιλέγει από την αρχή ποια πορεία θα ακολουθήσει, δικαστή ή εισαγγελέα. Οι εκτελεστικοί νόμοι οφείλουν να θεσπιστούν εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος της μεταρρύθμισης.

2. Το υφιστάμενο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (CSM) θα αντικατασταθεί από δύο, αμφότερα υπό την προεδρία του Προέδρου της Δημοκρατίας, θα έχουν αρμοδιότητα στις προσλήψεις, τις αναθέσεις, τις μεταθέσεις, τις αξιολογήσεις και την απονομή αρμοδιοτήτων, αλλά χάνουν τις πειθαρχικές τους εξουσίες.

3. Τα δύο CSM δεν θα είναι πλέον αιρετά, τα μέλη -με τετραετή θητεία- θα είναι κατά το ένα τρίτο λαϊκά (θα προκύπτουν από κατάλογο νομικών που θα καταρτίζει το Κοινοβούλιο σε κοινή συνεδρίαση) και κατά τα δύο τρίτα δικαστικά, θα επιλέγονται με κλήρωση. Όσοι κληρωθούν δεν θα μπορούν να συμμετέχουν στην επόμενη διαδικασία κλήρωσης, διαδικασία της οποίας υπεραμύνθηκε η Giorgia Meloni “για να απελευθερωθεί η δικαστική εξουσία από τις πολιτικοποιημένες τάσεις και επομένως να αναδειχθεί η αξιοκρατία”, όπως είπε στο TG1. Οι δικαστικές ενώσεις θεωρούν ότι πρόκειται για ρύθμιση αντισυνταγματική.

4. Ιδρύεται Ανώτατο Δικαστήριο για τα Πειθαρχικά Θέματα, που θα απαρτίζεται από 15 μέλη: 3 θα διορίζονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, 3 θα επιλέγονται με κλήρωση από κατάλογο που καταρτίζει το Κοινοβούλιο σε κοινή συνεδρίαση, 6 θα επιλέγονται με κλήρωση μεταξύ των δικαστών λειτουργών με συγκεκριμένα προσόντα (θα καθορισθούν με εκτελεστικό νόμο, 3 θα επιλέγονται με κλήρωση μεταξύ των εισαγγελέων που διαθέτουν τα ίδια συγκεκριμένα προσόντα. Ο πρόεδρος θα εκλέγεται μεταξύ των λαϊκών μελών.

ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΙΑΦΟΡΑ. Το κομβικό ζήτημα στο κείμενο συνταγματικής μεταρρύθμισης που ψηφίστηκε αφορά στην κλήρωση των μελών των δύο Ανωτάτων Δικαστικών Συμβουλίων (CSM), που θα καθορισθεί με εκτελεστικό νόμο. “Η μεταρρύθμιση θέλει να ταπεινώσει τη δικαστική εξουσία, αφαιρώντας της το δικαίωμα να εκλέγει τους εκπροσώπους της”, δηλώνουν οι συνδικαλιστές της Ένωσης Δικαστικών. Το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει δηλώσει ανοιχτό στον διάλογο, που προφανώς δεν θα διεξαχθεί πριν το δημοψήφισμα. Στο μεταξύ, διαρρέεται η σκέψη να περιορισθεί η δεξαμενή των προς κλήρωση καθορίζοντας προϋποθέσεις προϋπηρεσίας, ποιότητας και επαγγελματικής ικανότητας.

ΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ ΤΗΣ MELONI

Με ένα τραγούδι-σύνθημα του ιταλικού φασισμού και συνθήματα υπέρ του Duce γιόρτασαν οι νεολαίοι του κόμματος της Meloni, περπατώντας στους δρόμους της Parma, την επέτειο της μουσολινικής πορείας προς τη Ρώμη στις 28 Οκτωβρίου, προκαλώντας αποτροπιασμό στον δημοκρατικό κόσμο μόλις το σχετικό βίντεο κυκλοφόρησε, τρεις μέρες μετά, στα social media και το φέρει στη δημοσιότητα η Repubblica:

“Σκασίλα μου αν θα πεθάνω, δεν με νοιάζει ο Togliatti και Ήλιος του μέλλοντος,
αν ο Ήλιος του μέλλοντος είναι κατακόκκινος,
Σκασίλα μου να πεθάνω ανεμίζοντας την τρίχρωμη σημαία!
Δεν δίνουμε δεκάρα για τη φυλακή, ο μελανός χιτώνας θα θριαμβεύσει!
Αν δεν θριαμβεύσει, θα γίνει μακελειό με γκλομπ και χειροβομβίδες!
Duce! Duce! Duce! (*)

Ο δήμαρχος της πόλης Michele Guerra, τα τοπικά στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος (Partito Democratico/PD) πρώτα και στη συνέχεια η ίδια η γραμματέας του κόμματος Elly Schlein ζήτησαν από την πρωθυπουργό και πρόεδρο των Fratelli d’Italia να τοποθετηθεί και να καταδικάσει την εξύμνηση του φασισμού, η οποία συνιστά ποινικό αδίκημα από το 1952. Η Meloni δεν τοποθετήθηκε…

Είχαμε θέσει υπό επιτροπεία τη νεολαία του κόμματος στην Parma, σχολίασαν από τη νεολαία των Fratelli d’Italia/FdI, “δεν δεχόμαστε μαθήματα” συμπλήρωσε η επαρχιακή επιτροπή του κόμματος ισχυριζόμενη πως είναι “σταθερή η αποστασιοποίησή του από κάθε μορφή εξτρεμισμού ή ακατάλληλης (sic!) συμπεριφοράς”… “Εδώ και οπουδήποτε η βάση των Fratelli d’Italia είναι αυτή, αξίες και μέθοδοι είναι απολύτως ευθυγραμμισμένα με τη φασιστική κουλτούρα. Εμείς το ξέρουμε και δεν εφησυχάζουμε. Τους γνωρίζουμε, θα τους πολεμήσουμε”, σχολίασε ο Luigi Tosiani, επαρχιακός γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος. Στο μεταξύ, ξεκίνησε επίσημα έρευνα από την εισαγγελία της Parma.

Οι Ιταλοί που παρακολούθησαν στη Rai3 το Report, εκπομπή ερευνητικής δημοσιογραφίας του Sigfrido Ranucci (έγραψα εδώ για τη βομβιστική επίθεση εναντίον του), να περιγράφει τις στενές σχέσεις των υπερσυντηρητικών think tanks Ούγγρων, Πολωνών και κυρίως Αμερικανών, με τα αντίστοιχα της Meloni και του Salvini και στόχο την Ε.Ε., θα ανησύχησαν λίγο παραπάνω ακούγοντας τον Viktor Orbán να δηλώνει τη Δευτέρα στη Ρώμη στην Repubblica πως “η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μετράει τίποτα” και πως θα πει στον Donald Trump να άρει τις κυρώσεις για το ρωσικό πετρέλαιο. Πόσο μάλλον που η Ιταλίδα πρωθυπουργός, που δεν σχολίασε τις δηλώσεις Orbán, είχε σπεύσει από την προηγούμενη βδομάδα να ταχθεί κατά της κατάργησης του κανόνα της ομοφωνίας στην Ε.Ε., που επιτρέπει στον Orbán να βάζει τρικλοποδιές στα μέτρα στήριξης της Ουκρανίας.

Υπό τον εύγλωττο τίτλο “Μικροί Trump μεγαλώνουν” (το βίντεο εδώ), η εκπομπή και ο ρεπόρτερ Giorgio Mottola περιγράφουν αναλυτικά τις ιδεολογικές και οικονομικές σχέσεις αυτού του δικτύου ινστιτούτων για την εξαγωγή της ατζέντας Trump κατά της Ε.Ε. και υπέρ των ανελεύθερων παρεκκλίσεων με στόχο την αποδυνάμωση της δημοκρατίας, που άλλωστε διαφημίζει στην εκπομπή ο ίδιος ο Steve Bannon: “Γνώμη μου, όπως και του προέδρου Trump, είναι πως τα μεμονωμένα έθνη θα πρέπει να ανακτήσουν την κυριαρχία τους, όπως έκαναν οι Βρετανοί. Η Ιταλία πρέπει να ανακτήσει την κυριαρχία της· πρέπει να έχετε το δικό σας νόμισμα, να διαχειρίζεστε τα δικά σας προβλήματα, να βρίσκετε ιταλικές λύσεις για ιταλικά προβλήματα. Σταματήστε να γονατίζετε μπροστά στις Βρυξέλλες”. Υπενθυμίζεται πως ήδη από την πρώτη θητεία Trump, η τότε Ύπατη εκπρόσωπος για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής Federica Mogherini έλεγε, όπως αποκάλυπτε ο Guardian, πως κάποιοι στις ΗΠΑ ζητούσαν την αποσυναρμολόγηση της Ε.Ε.…

Οι αποκαλύψεις του Report προκάλεσαν την αντίδραση του συμβούλου του Ούγγρου πρωθυπουργού Balazc Orbán, κατά του οποίου στράφηκε όλη η ιταλική αντιπολίτευση. Ταυτόχρονα ο ίδιος επιχείρησε να διαψεύσει τις δηλώσεις του Orbán στη Repubblica αναρτώντας στο Χ, όπως σχολίασε η εφημερίδα, ένα βίντεο με δηλώσεις του από… περουβιανό Μέσο. Οι μαγυάροι ενοχλήθηκαν προφανώς γιατί ο Orbán εμφανίζεται να λέει πως ο Trump “κάνει λάθος” με τον Πούτιν…

ΟΙ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εκπομπής για το δίκτυο των υπερσυντηρητικών think tanks

• Την τελευταία 5ετία, σύμφωνα με τα στοιχεία της αμερικανικής Φορολογικής Υπηρεσίας που μελέτησε το Report, τα 12 σημαντικότερα αμερικανικά υπερσυντηρτικά think tank έστειλαν στην Ευρώπη 99,3 εκατομμύρια ευρώ. To 2020 το ποσό ανερχόταν στα 9,9 εκατομμύρια ευρώ, το 2024 έφτασε τα 28,1 εκατομμύρια ευρώ (αύξηση 180%). “Μόνο δύο είναι καταχωρημένα στο μητρώο των lobby στις Βρυξέλλες. Όλα τα υπόλοιπα δεν μας εγγυώνται καμία διαφάνεια στο πώς χρησιμοποιούν τα χρήματα και ποιές είνα οι δραστηριότητές τους στην Ευρώπη“, δήλωσε στο Report ο ερευνητής της ΜΚΟ Transparency International Raphaël Kergueno.

• Σύμφωνα με την Transparency International, από τον Ιούνιο του 2024 τα υπερσυντηρητικά αμερικανικά think tanks (Alliance Defending Freedom, The Heartland Institute, Republicans for National Renewal και, κυρίως το Heritage Foundation, ο υπερσυντηριτικός πρόεδρος του οποίου, Kevin Roberts έχει πυκνώσει τις επαφές του στην Ευρώπη), είχαν 48 συναντήσεις με ευρωβουλευτές, έναντι 17 που είχαν πραγματοποιηθεί συνολικά την προηγούμενη 5ετία.

• Στην εκπομπή ο Bannon παραδέχεται πως η προηγούμενη απόπειρά του να δημιουργήσει δίκτυο υπερσυντηρητικών/ ακροδεξιών στην Ευρώπη, με το The Movement, τερματίστηκε επειδή η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τη χρηματοδότηση κομμάτων από παράγοντες εκτός Ε.Ε., οπότε στράφηκαν στα think tanks, τα οικονομικά στοιχεία των οποίων δεν υπόκεινται σε ενδελεχείς ελέγχους. Υπάρχουν δύο τέτοια στην Ιταλία, δύο στη Γαλλία (ένα της Le Pen), ένα στην Ισπανία (του Vox), ένα στην Πολωνία και τρία στην Ουγγαρία, ένα εκ των οποίων ξόδεψε πέρυσι στις Βρυξέλλες 6,3 εκατομμύρια για λόμπινγκ. “Είναι τεράστιο ποσό”, σημειώνει ο Kergueno, “για να κάνουμε μια σύγκριση, οργανώσεις πιο μεγάλες όπως η Google ή άλλες τεχνολογικές εταιρείες, ξοδεύουν για λόμπινγκ στις Βρυξέλλες περίπου 8 εκατομμύρια ευρώ το χρόνο”. “Ας πούμε πως είμαστε εδώ για να σας υποστηρίξουμε, είμαστε όλοι εθνικιστές λαϊκιστές”, δηλώνει ο Bannon αναγνωρίζοντας την υποστήριξη στη Le Pen, στον Πολωνό Πρόεδρο, στο AfD (από τον J.D. Vance, διευκρινίζει)

• Το Heritage Foundation είναι αυτό που επεξεργάστηκε το 2022 το Project 2025, το εγχειρίδιο οδηγιών, όπως το χαρακτηρίζει ο Bannon, βάσει του οποίου ο Αμερικανός Πρόεδρος προχωρά στην κατάληψη του κράτους, τις μαζικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, τις μαζικές απελάσεις των μεταναστών, την επέμβαση στην Παιδεία, την αποδυνάμωση της νομοθετικής και της δικαστικής εξουσίας και την προώθηση του χριστιανικού εθνικισμού. Πρόκειται για την κόκκινη γραμμή που συνδέει τον Trump με τις υπερδεξιές δυνάμεις στην Ευρώπη

  Η ανελεύθερη παρέκκλιση που σχεδιάζει η κυβέρνηση Meloni, στα πρότυπα του Project 2025, πιστοποιείται από την προώθηση μιας μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης (την Πέμπτη συζητείται στη Βουλή, η αντιπολίτευση προετοιμάζεται να ζητήσει δημοψήφισμα), της σχεδιαζόμενης ενίσχυσης των εξουσιών του πρωθυπουργού σε βάρος του Προέδρου της Δημοκρατίας και της αποδυνάμωσης των ανεξάρτητων αρχών, που προωθούν οι Fratelli d’Italia/FdI. Στόχος, ο περιορισμός των θεσμικών αντίβαρων της κυβερνητικής εξουσίας, που η Meloni προανήγγειλε επιτιθέμενη στους δικαστές δηλώνοντας “δεν υπάρχει δικαστής, πολιτικός ή γραφειοκράτης που να μπορεί να μας εμποδίσει να κάνουμε σεβαστούς τους νόμους του κράτους”…

  

• Τον Μάρτιο η Meloni εξαπέλυσε από το βήμα της Βουλής δριμεία επίθεση κατά του Μανιφέστο του Ventotene (“κομμουνιστικό”, “δεν ξέρω αν αυτή είναι η Ευρώπη σας, σίγουρα δεν είναι η δική μου”), ήταν η πρώτη φορά που το έκανε, ενώ στο παρελθόν είχε επικρίνει τον Renzi ότι πρόδιδε τις αρχές του Μανιφέστου… Η έρευνα του Report διαπίστωσε πως πολλά από όσα υποστήριξε η Ιταλίδα πρωθυπουργός, οι ίδιες οι εκφράσεις της για το Ventotene, “εμπνέονται” από ένα πολυσέλιδο κείμενο “μεταρρύθμισης” της Ε.Ε., που είχε κυκλοφορήσει μόλις λίγες μέρες νωρίτερα υπό τον τίτλο “The Great Reset: Restoring Member State Sovereignty in the European Union” και έχει συνταχθεί από το Ordo Iuris, ινστιτούτο που συνδέεται με το υπερσυντηρητικό πολωνικό κόμμα PiS και το Mathias Corvinus Collegium/MCC, ουγγρικό ίδρυμα στο οποίο το Report αναφέρει πως η κυβέρνηση Orbán έχει παραχωρήσει asset εκατοντάδων εκατομμυρίων. Στο Great Reset παραλληλίζεται το Μανιφέστο του Ventotene, πυλώνας μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης, με το Μανιφέστο των Marx-Engels και, στο τέλος, υπάρχουν προτάσεις για διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης… Η Ε.Ε. έχει γίνει ένα τυραννικό καθεστώς, που με ύπουλο τρόπο επιχείρησε να επιβάλλει στα επιμέρους κράτη “μια νέα συλλογική ταυτότητα, επικαλούμενη κοινότοπες και ασαφείς έννοιες όπως η διαφορετικότητα, η ελευθερία, ο σεβασμός του κράτους δικαίου, η ισότητα, η διάκριση των εξουσιών, η δημοκρατία, ο σεβασμός προς τις μειονότητες και την κοινωνία των πολιτών”, γράφει, αξίες που η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπάθησε να επιβάλει πρωτίστως μέσω των διαδικασιών παράβασης που εφάρμοσε σε Πολωνία και Ουγγαρία, όταν οι κυβερνήσεις εθνικής κυριαρχίας θέσπισαν νόμους που περιόριζαν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και προέβλεπαν διακρίσεις εις βάρος των γυναικών και των ομοφυλόφιλων. Ο πρόεδρος του ινστιτούτου Ordo Iuris, Jerzy Kwaśniewsky δήλωσε στο Report πως το κείμενο είχε σταλεί σε όλους τους πρωθυπουργούς, ο δε εκπρόσωπος τύπου είπε πως το περιεχόμενο είχε κοινοποιηθεί πριν τη δημοσίευση στο Centro Studi Macchiavelli, το think tank της Lega του Salvini. Ο Kwaśniewsky δήλωσε πως στις προπαρασκευαστικές συζητήσεις για το πολυσέλιδο κείμενο συμμετείχε και ο 33χρονος Francesco Giubilei, του think tank των Fratelli d’Italia/FdI, Nazione Futura ο οποίος είναι επίσης επιστημονικός διευθυντής της Fondazione Alleanza Nazionale, του θησαυροφυλακίου του κόμματος της Meloni και δεν θέλησε να προβεί σε κανένα σχολιασμό προς το Report. Ο Rodrigo Ballester, επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών Mathias Corvinus Collegium σχολίασε στο Report πως “σκοπός μας είναι να επιτρέψουμε σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίζει μόνο του, να είναι συντηρητικό όποτε επιθυμεί. Το όνειρό μου είναι μια Ευρωπαϊκή Ένωση ουδέτερη”, είπε. Η πρώτη πρόταση του Great Reset είναι η επιστροφή της Ευρώπης στο μοντέλο του 1957, να δημιουργηθεί μια Ευρωπαϊκή Ένωση των Εθνών χωρίς μια σημαία, έναν ύμνο, ένα κοινό νόμισμα. Η Ευρώπη, δήλωσε στο Report ο πρόεδρος του ινστιτούτου Ordo Iuris, Jerzy Kwaśniewsky, “δεν θα έπρεπε να προσπαθεί να δημιουργήσει μια νέα μορφή υπηκοότητας ή μια νέα ευρωπαϊκή πολιτιστική ταυτότητα. Είναι μια προσπάθεια καταδικασμένη σε αποτυχία, γιατί αντιβαίνει στη φυσική ταυτότητα των εθνικών κρατών”.

• Τα δυο προαναφερόμενα think tank, σημειώνει το Report, βρίσκονται σε επαφή με το New Direction, think tank των Συντηρητικών, των οποίων υπήρξε πρόεδρος η Meloni. Το δε Great Reseat γεννήθηκε από ένα συνέδριο στη Βαρσοβία όπου μετείχε το Heritage Foundation και πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας προεκλογικής εκστρατείας του Trump… Εκεί, ο αντιπρόεδρος του Heritage Foundation James Carafano -που παραδέχτηκε στο Report ότι προσβλέπει στη Meloni και εμφανίστηκε επικριτικός έναντι των φεντεραλιστικών αντιλήψεων του Mario Draghi, δήλωνε: “Η πραγματική γέφυρα που ενώνει ΗΠΑ και Ευρώπη τον 21ο αιώνα είναι οι συντηρητικοί”. Ο Jerzy Kwaśniewsky παραδέχθηκε στο Report πως παρουσίασαν το Great Reset, μια πρόταση “μεταρρύθμισης” της Ε.Ε. σε στελέχη του Heritage Foundation στις ΗΠΑ “και πιστεύω πως έγινε απολύτως κατανοητή η εθνοκεντρική μας προσέγγιση”…

• Στη διατλαντική συμμαχία των υπερσυντηρητικών, το National Conservatism στην οποία μετέχει το Heritage Foundation, συμμετέχει η Nazione Futura, που δημιουργήθηκε για να καταπολεμήσει την ηγεμονία της Αριστεράς. Το δε Heritage Foundation έχει στρατηγική συνεργασία και με το Centro Studi Macchiavelli.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ BANNON ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ. Κατά τη συνέντευξή του στο Report ο Bannon περιγράφει το ρόλο του στις εσωτερικές ιταλικές εξελίξεις των τελευταίων ετών:

• Επιβεβαιώνει πως υπήρξε ο αρχιτέκτονας της συμμαχίας του Κινήματος 5 Αστέρων/ Movimento Cinque Stelle (M5S) με τη Lega του Salvini για τη γέννηση της κυβέρνησης Conte: “Έδρασα παρασκηνιακά. Υπήρξα ένθερμος υποστηρικτής της συμμαχίας ανάμεσα στον λαϊκισμό της αριστεράς και τον λαϊκισμό της δεξιάς”

• Επιβεβαιώνει πως αυτός στοιχημάτισε πρώτος στη Meloni, “είναι μοναδικό ταλέντο”, “ήταν στο 3%, αλλά έλεγα σε όλους, θα δείτε, μια μέρα θα ηγείται της Ιταλίας, ο Trump τη λατρεύει”, λέει και προσθέτει: “Αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να καθοδηγήσει το Italexit, την έξοδο της Ιταλίας από την Ε.Ε., αυτή είναι ο καταλληλότερος υποψήφιος”. Σε αυτό το πλαίσιο είχε φροντίσει η Giorgia Meloni να είναι η μοναδική ευρωπαία πολιτικός που μίλησε το 2019 στο αμερικάνικο CPAC, όπου καταφέρθηκε κατά της “αντιδημοκρατικής παρέκκλισης” της Ε.Ε. -μια θέση που μερικά χρόνια μετά θα επαναλάμβανε από το Μόναχο ως αντιπρόεδρος ο J.D. Vance σε εκείνη την πρωτοφανή επίθεση κατά της Ε.Ε., που κατέληξε με την προειδοποίηση/απειλή: Στην Ουάσινγκτον “υπάρχει ένας νέος σερίφης στην πόλη”…

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ORBÁN. Υπό το φως αυτών των αποκαλύψεων, επισημαίνεται πως το περιβάλλον του Salvini χαρακτήρισε τρυφερή τη συνάντησή του την Τρίτη με τον Orbán και ανέφερε ότι συνομίλησαν για τις αυτοκτονικές πολιτικές της Ε.Ε., ενώ το περιβάλλον της Meloni, μετά τη συνάντηση των δύο τη Δευτέρα, επέλεξε να αναφέρει πως κάθε φορά που ο Orbán υψώνει τους τόνους, δημιουργούνται προβλήματα για μας, στην Ευρώπη και στην Ιταλία… Ταυτόχρονα, μέσω του αντιπροέδρου, υπουργού Εξωτερικών και προέδρου της Forza Italia/FI, Antonio Tajani, θύμισε πως “αν η πρωθυπουργός συναντά τον πρωθυπουργό ενός άλλου κράτους, δεν σημαίνει πως έχει την ίδια θέση” -οι ισορροπίες με τον Trump και την Ε.Ε. πρυτανεύουν, ωστόσο η Corriere della Sera έθεσε βιτριολικά το ερώτημα: “Με τον Trump και τον Orbán ή με τον Monti και τον Draghi;”. Το Vaticano, πάλι, αντιμετώπισε ψυχρά την υποδοχή του Ούγγρου πρωθυπουργού, που δεν κατάφερε να αποσπάσει την ευλογία του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ για το “πρόγραμμα ειρήνης” που ο Μαγυάρος φιλοτεχνεί με τους άλλους δύο φίλους του Putin στην Ε.Ε., Τσεχία και Σλοβακία.

Ο TRUMP ΑΝΑΘΕΤΕΙ ΡΟΛΟ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ ΣΤΗ MELONI

Από την εκλογή του Trump, το περιβάλλον της Meloni περιέγραφε, με διαρροές στον Τύπο, την προσπάθεια της Ιταλίδας πρωθυπουργού να υπερκεράσει τον Salvini και να αναλάβει ρόλο ενδιάμεσου ανάμεσα στον Αμερικανό Πρόεδρο και την Ε.Ε. Έκτοτε, ο Trump την εκθειάζει συνεχώς. Τώρα, ρεπορτάζ της έγκριτης Corriere della Sera υποστηρίζει πως ο Trump, στο πλαίσιο του σχεδίου του για μια νέα Μέση Ανατολή, επέλεξε τη Meloni σε ρόλο διαμεσολαβητή με την Τεχεράνη. Η Ιταλία αντιμετωπίζεται ως η μόνη χώρα του ιστορικού πυρήνα της Ε.Ε., Γερμανία-Γαλλία-Ηνωμένο Βασίλειο, που διατήρησε ανοιχτό ένα δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν το οποίο θεωρεί την Ιταλία ως πιο αμερόληπτη και σε αυτό το πλαίσιο είχε δεχθεί να πραγματοποιηθεί στη Ρώμη τον Απρίλιο ο δεύτερος γύρος των συνομιλιών για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΜΒΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ

Πριν ακόμα επιβεβαιωθεί η επανεκλογή του στην προεδρία του Κινήματος Πέντε Αστέρων (Movimento Cinque Stelle/M5S) με 89,3% (53.353 ναι, 6.367 όχι), ο Giuseppe Conte, αφού δήλωσε πως “δεν είμαστε σύμμαχοι με το PD”, περιέγραψε σε συνέντευξη του στην Corriere della Sera το πλαίσιο του κοινού προγράμματος, που η Elly Sclein (Partito Democratico/PD) είχε προαναγγείλει ως στόχο για αμέσως μετά τις περιφερειακές εκλογές στα τέλη Νοεμβρίου. “Επείγουσα προτεραιότητα τώρα είναι ο προϋπολογισμός, μετά θα προχωρήσει ο διάλογος για να προσπαθήσουμε να λυθούν όλοι οι κόμποι και να διαμορφωθεί ένα προοδευτικό σχέδιο”, είπε για να τονίσει εμφατικά: “Θα πρέπει απολύτως να ξεκαθαρίσουμε τις γραμμές της εξωτερικής πολιτικής. Να προσδιορίσουμε μια μεταναστευτική πολιτική που να είναι ένας τρίτος δρόμος ανάμεσα στις απαράδεκτες συνταγές της δεξιάς και σε μια παραπλανητική πολιτική αδιάκριτης υποδοχής”, πρόσθεσε συμπληρώνοντας πως “πρέπει να δοθεί έμφαση σε μέτρα κοινωνικής δικαιοσύνης, τα οποία να περιλαμβάνουν τη φτωχοποιημένη μεσαία τάξη και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις”. Στην ερώτηση της εφημερίδας πώς θα υπάρξει συμφωνία με το Δημοκρατικό Κόμμα στην εξωτερική πολιτική, “αφού στο Κοινοβούλιο έχετε καταθέσει πέντε διαφορετικά ψηφίσματα”, ο Conte απέφυγε να αναφερθεί στη βασική διαφορά, τη στήριξη της Ουκρανίας κατά του Πούτιν: “Θα είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστούν οι θέσεις, ξεκινώντας από το να σταματήσουμε να πετάμε χρήματα σε παράλογες στρατιωτικές δαπάνες”.

“Ο Conte δήλωσε ότι θέλει να οικοδομήσει μια συμμαχία πάνω σε ένα προοδευτικό και συνεκτικό πρόγραμμα· εγώ συμφωνώ”, απάντησε η Elly Schlein συνομιλώντας με τον Fabio Fazio στην εκπομπή του, Che Tempo che fa του Nove. “Αυτή τη συμμαχία δεν τη φτιάχνουμε εναντίον της Meloni, αλλά για όσα θέλουμε να κάνουμε μαζί: για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας, για τα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη στέγη” είπε, ενώ στην ερώτηση του δημοσιογράφου για τις διαφορές στην εξωτερική πολιτική και ειδικότερα για την Ουκρανία, η γραμματέας του PD απάντησε: “Θα κάνουμε όπως κάνει και η δεξιά, δεν προβοκάρω, κι εκείνοι ξεκινούν από διαφορετικές ιδέες. Θα βρούμε τη σύνθεση και σε αυτό το θέμα, όπως κάναμε και για την Παλαιστίνη. Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο στήριξης της Ουκρανίας, αλλά συμφωνούμε στην ανάγκη για μια διπλωματική προσπάθεια της Ευρώπης. Το Δημοκρατικό Κόμμα δεν έχει αμφιβολίες: δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη ειρήνη χωρίς την Ουκρανία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων -η ειρήνη δεν μπορεί να σημαίνει την παράδοση της Ουκρανίας. Ζητάμε από την κυβέρνηση να εγγυηθεί την παρουσία της Ουκρανίας στο τραπέζι, γιατί από τον Trump δεν μπορούμε να έχουμε αυτή την εγγύηση”.

ΕΣΩΚΟΜΜΑΤΙΚΑ PD. Με τη συνέντευξή της η Schlein άφησε και μια αιχμή κατά των μεταρρυθμιστών του κόμματός της, που την αμφισβητούν, υποστηρίζοντας πως “όταν ανέλαβε το Δημοκρατικό Κόμμα βρισκόταν στο 14% στις δημοσκοπήσεις, κατά κάποιους σε πορεία εξαφάνισης, πίσω από το Κίνημα 5 Αστέρων· στις ευρωεκλογές φτάσαμε στο 24%, κανένα κόμμα στην Ευρώπη δεν ανέβηκε κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες”. Και αφού απάντησε στην ένσταση ότι η γραμμή της είναι πολύ αριστερή (“επιστρέψαμε ανάμεσα στους ανθρώπους, μιλάμε ξανά τη γλώσσα του κόσμου, αναφερόμαστε στα προβλήματά του”, απάντησε), προχώρησε σε μια διατύπωση που προκάλεσε νέες εσωκομματικές αντιδράσεις: “Αν κάποιος νιώθει νοσταλγία για την εποχή που το Δημοκρατικό Κόμμα κυβερνούσε με τμήμα της δεξιάς, κάνει λάθος. Η εντολή μου είναι να οικοδομήσουμε μια προοδευτική συμμαχία, που θα υλοποιηθεί πάνω σε μια κοινή πλατφόρμα με άξονες την υγεία, την εκπαίδευση, την εργασία και τα δικαιώματα”.

Πολεμική η απάντηση, μέσω του Χ, της ευρωβουλευτού, εκπροσώπου των μεταρρυθμιστών, Pina Picierno: “Σωστά. Αλλά θα ήταν σωστό να πούμε αν η γραμματέας αναφέρεται στην κυβέρνηση Letta ή στην κυβέρνηση Draghi. Είμαι ευγνώμων για τον θεσμικό ρόλο που επιτελέστηκε σε μια πολύ λεπτή και κρίσιμη στιγμή της ζωής της χώρας” πρόσθεσε ζητώντας “να δούμε σε ποιον και σε τι αναφέρεται η γραμματέας, καθώς και τι πιστεύουν οι Orlando, Franceschini, Sereni, Guerra, Speranza, Provenzano και όλοι οι σύντροφοι που υπήρξαν εξέχοντες υπουργοί και υφυπουργοί εκείνων των κυβερνήσεων”. Οι προαναφερθέντες είναι υποστηρικτές της Schlein..

Σε αυτό το σκηνικό είχε πραγματοποιηθεί η σύσκεψη των μεταρρυθμιστών στο Μιλάνο που, παρουσία πολλών πρώην υπουργών, διαμήνυσε πως “χρειαζόμαστε ένα Δημοκρατικό Κόμμα που να εγγυάται αξιοπιστία και φερεγγυότητα” και όπου φάνηκε πως η τάση αναζητεί ηγέτη -ακούγεται το όνομα του χριστιανοδημοκρατικής προέλευσης πρώην υπουργού Άμυνας στις κυβερνήσεις Conte και Draghi, Lorenzo Guerini ο οποίος έχει ήδη πει πως M5S και PD δεν θα μπορούν να αποφεύγουν για πολύ τη συζήτηση για την άμυνα. “Είμαστε εδώ για να ξανανοίξουμε τη συζήτηση για το κυβερνητικό προφίλ του PD” συνόψισε τη συζήτηση για το κόμμα ο Graziano Delrio, υπουργός στις κυβερνήσεις Letta, Renzi και Gentiloni, επικαλούμενος μάλιστα το παράδειγμα του Pci: “Ακόμα και εκεί υπήρχαν ο Ingrao από τη μια και ο Napolitano από την άλλη, αλλά στη μέση υπήρχε ο Berlinguer”…

Παράλληλα, στις 28-30 Νοεμβρίου, μια βδομάδα αφού κλείσουν οι κάλπες των περιφερειακών εκλογών σε Campania, Puglia, Veneto, θα συγκεντρωθούν στο Montepulciano οι τρεις τάσεις που στήριξαν τη γραμματέα στο συνέδριο (AreaDem του Dario Franceschini, η αριστερά των Andrea Orlando και Peppe Provenzano και οι πρώην Art.1 του Roberto Speranza) με στόχο την ενίσχυση της γραμματέως, αλλά και της κουλτούρας διακυβέρνησης του Δημοκρατικού Κόμματος. Εκεί θα συζητηθούν και θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Ακριβώς στα θέματα εξωτερικής πολιτικής έχει εστιάσει την αντίδρασή της στην πολιτεία του Κ5Α/M5S η ευρωβουλευτής Pina Picierno, εκπρόσωπος των μεταρρυθμιστών, καλώντας τους συντρόφους της να πουν τι σκέφτονται για την αποχή του Κινήματος Πέντε Αστέρων στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αναγνωρίζει τον Lukashenko ως δικτάτορα και μάλιστα με το σκεπτικό, κύκλων, ότι αυταρχικοί και δικτάτορες “θα καταδικάζονταν από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μόνο και μόνο διότι «δεν ευθυγραμμίζονται». Αναρωτιέμαι: μια τοποθέτηση αυτού του είδους όσον αφορά στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου μπορεί να είναι συμβατή με οποιαδήποτε υπόθεση προοδευτικής συνεργασίας”, έγραψε στο Χ, επαναλαμβάνοντας πως γι΄αυτό ζητά “σαφήνεια και καθορισμό συγκεκριμένων κόκκινων γραμμών, αν θέλουμε πραγματικά να είμαστε μια αξιόπιστη πρόταση για εναλλαγή στην διακυβέρνηση”.

Το συνέδριο, που μελετάται για τις αρχές του 2026, θα έχει ενδιαφέρον…

Οι εκατοντάδες συμμετέχοντες στην 5η Παγκόσμια Συνάντηση των Λαϊκών Κινημάτων κατέφθασαν στο Vaticano με πορεία από το Spin Time Lab, κτίριο στη ρωμαϊκή συνοικία Esquilino που έχει καταληφθεί για στεγαστικούς και κοινωνικούς σκοπούς, αποτελεί το «σπίτι» πολλών λαϊκών κινημάτων και βρίσκεται στο στόχαστρο της κυβέρνησης Meloni, που έχει θέσει ως στόχο την εκκένωση των καταλήψεων από τα αυτοδιαχειριζόμενα κοινωνικά κέντρα. Η υποδοχή τους από τον Ποντίφηκα συνιστά, επομένως, και ένα μήνυμα προς την ιταλική κυβέρνηση, πόσο μάλλον καθώς χαρακτήρισε την πορεία “μάρτυρα της ζωτικότητας των λαϊκών κινημάτων ως φορέων θεμελίωσης της αλληλεγγύης μέσα στη διαφορετικότητα” και χαρακτήρισε τα λαϊκά κινήματα “πρωταθλητές της ανθρωπιάς, μάρτυρες της δικαιοσύνης, ποιητές της αλληλεγγύης”.

Όπως συνιστά μήνυμα προς την διακυβέρνηση Trump η θερμή χειραψία του Πάπα στην Guadalupe, την μεξικανή μετανάστρια στις ΗΠΑ, που εκφώνησε το χαιρετισμό εκ μέρους των εκατοντάδων συμμετεχόντων, αγρότες, ψαράδες, βιοτέχνες από όλα τα μέρη του κόσμου, μίλησε για κοινωνική δικαιοσύνη, μνημόνευσε όσους έχασαν τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι τα ιερά δικαιώματα της γης, της κατοικίας και της εργασίας και κατέληξε επικαλούμενη τα λόγια του Παπά κατά την εκλογή του: επιθυμούμε το κοινό όνειρο μιας ειρήνης αφοπλισμένης και αφοπλιστικής.

“Είστε κοινωνικοί ποιητές”, απάντησε στην ομιλία του ο Πάπας Prevost θυμίζοντας πως οι φτωχοί βρίσκονται στο επίκεντρο του Ευαγγελίου. “Όσο τα προβλήματα των φτωχών δεν επιλύονται ριζικά, απορρίπτοντας την απόλυτη αυτονομία των αγορών και της χρηματοπιστωτικής κερδοσκοπίας και αντιμετωπίζοντας τα διαρθρωτικά αίτια της ανισότητας, δεν θα βρεθεί λύση στα προβλήματα του κόσμου ή, για να το θέσουμε καλύτερα, σε κανένα πρόβλημα. Η ανισότητα είναι η ρίζα των κοινωνικών δεινών”, συμπλήρωσε επισημαίνοντας πως “το χάσμα μεταξύ μιας «μικρής μειοψηφίας» -του 1% του πληθυσμού- και της συντριπτικής πλειοψηφίας έχει διευρυνθεί δραματικά”.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Πάπας άφησε σαφείς αιχμές κατά των πολιτικών της παγκόσμιας δεξιάς αναφερόμενος

• στην κλιματική κρίση, από την οποία υποφέρουν κυρίως οι φτωχότεροι

• στις σπάνιες γαίες και τις πολιτικές που ακολουθούνται: “Η εξόρυξη βασίζεται στη βία των παραστρατιωτικών ομάδων, στην παιδική εργασία και στον εκτοπισμό πληθυσμών”, είπε και πρόσθεσε: “ο ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και των πολυεθνικών εταιρειών για την εξόρυξη του λιθίου συνιστά σοβαρή απειλή για την κυριαρχία και τη σταθερότητα των φτωχών κρατών, σε τέτοιο βαθμό που ορισμένοι επιχειρηματίες και πολιτικοί καυχιούνται ανοιχτά ότι προωθούν πραξικοπήματα και άλλες μορφές πολιτικής αποσταθεροποίησης, μόνο και μόνο για να βάλουν στο χέρι τον λεγόμενο «λευκό χρυσό» του λιθίου”

• στις αντιμεταναστευτικές πολιτικές: “Με την κακομεταχείριση των ευάλωτων μεταναστών, δεν είμαστε μάρτυρες της νόμιμης άσκησης της εθνικής κυριαρχίας, αλλά σοβαρών εγκλημάτων που διαπράττονται ή ανέχονται τα ίδια τα κράτη. Λαμβάνονται όλο και πιο απάνθρωπα μέτρα -μάλιστα εορτάζονται και πολιτικά- για να αντιμετωπίζονται αυτοί οι «ανεπιθύμητοι» σαν σκουπίδια και όχι σαν ανθρώπινα όντα”

• στην αχαλίνωτη κατανάλωση και την εντελώς ανέφικτη οικονομική επιτυχία, που προωθούνται μέσω social media

• στις ευθύνες των φαρμακευτικών εταιρειών: “Η εξάπλωση των νέων συνθετικών ναρκωτικών, ολοένα και πιο θανατηφόρων, δεν αποτελεί μόνο έγκλημα των εμπόρων ναρκωτικών, αλλά είναι μια πραγματικότητα που συνδέεται με την παραγωγή των φαρμάκων και με το κέρδος τους, χωρίς καμία παγκόσμια ηθική αναφορά”

• στην εξάπλωση του εθισμού στα ψηφιακά τυχερά παιχνίδια. “Οι πλατφόρμες έχουν σχεδιαστεί για να δημιουργούν εθιστικές συμπεριφορές”, είπε

Σε αυτό το πλαίσιο, διαμήνυσε πως ο Άγιος Αυγουστίνος θυμίζει πως “ένα κράτος χωρίς δικαιοσύνη δεν είναι κράτος” και επικαλούμενος, όχι μόνο τον Παπά Φραγκίσκο, αλλά και τους Βενέδικτο ΙΣΤ’ και Λέοντα ΙΓ’, τόνισε πως οι αγώνες των κοινωνικών κινημάτων για γη, σπίτι και δουλειά “αξίζουν ενθάρρυνση. Και όπως η Εκκλησία στο παρελθόν στάθηκε δίπλα στη δημιουργία των συνδικάτων, σήμερα οφείλουμε να σταθούμε δίπλα στα λαϊκά κινήματα. Οι πολλές και δημιουργικές σας πρωτοβουλίες μπορούν να μετατραπούν σε νέες δημόσιες πολιτικές και κοινωνικά δικαιώματα. Ο αγώνας σας είναι νόμιμος και αναγκαίος. Η Εκκλησία κι εγώ θέλουμε να είμαστε κοντά σας σε αυτή την πορεία”.

“Όχι από σεβασμό προς ένα όνειρο, αλλά από ανάγκη, το μέλλον της Ευρώπης πρέπει να είναι μια πορεία προς τον φεντεραλισμό. Ωστόσο, όσο επιθυμητή κι αν είναι μια πραγματική ομοσπονδία, αυτή θα απαιτούσε πολιτικές συνθήκες που σήμερα δεν υπάρχουν. Και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι υπερβολικά επείγουσες για να περιμένουμε να προκύψουν.

Ένας νέος πραγματιστικός φεντεραλισμός είναι, λοιπόν, ο μόνος εφικτός δρόμος. Πρόκειται για έναν φεντεραλισμό βασισμένο σε συγκεκριμένα θέματα, ευέλικτο και ικανό να δρα εκτός των πιο αργών μηχανισμών της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της Ε.Ε. Θα οικοδομηθεί μέσα από «συνασπισμούς προθύμων» γύρω από κοινά στρατηγικά συμφέροντα -αναγνωρίζοντας ότι οι διαφορετικές δυνάμεις της Ευρώπης δεν απαιτούν από κάθε χώρα να κινείται με τον ίδιο ρυθμό.

Φανταστείτε χώρες με ισχυρούς τεχνολογικούς τομείς που συμφωνούν σε ένα κοινό κανονιστικό πλαίσιο που επιτρέπει στις επιχειρήσεις τους να αναπτύσσονται ταχύτερα. Έθνη με ανεπτυγμένες αμυντικές βιομηχανίες που ενώνουν την έρευνα και την ανάπτυξη και χρηματοδοτούν κοινές προμήθειες. Βιομηχανικοί ηγέτες που συν-επενδύουν σε κρίσιμους τομείς όπως οι ημιαγωγοί ή σε δικτυακές υποδομές που μειώνουν το ενεργειακό κόστος.

Αυτός ο πραγματιστικός φεντεραλισμός θα επέτρεπε σε όσους έχουν μεγαλύτερη φιλοδοξία να ενεργούν με την ταχύτητα, την κλίμακα και την ένταση των άλλων παγκόσμιων δυνάμεων. Και, εξίσου σημαντικό, θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζωογόνηση της δημοκρατικής ορμής της ίδιας της Ευρώπης.

Διότι η συμμετοχή θα απαιτούσε από τις εθνικές κυβερνήσεις να εξασφαλίσουν δημοκρατική στήριξη για συγκεκριμένους κοινούς στόχους, καθιστώντας έτσι αυτή την πορεία μια από τα κάτω οικοδόμηση ενός κοινού σκοπού -και όχι μια επιβολή από τα πάνω. Όσοι θα ήθελαν να συμμετάσχουν, θα μπορούσαν να το πράξουν -ενώ όσοι προσπαθούν να εμποδίσουν την πρόοδο, δεν θα μπορούσαν πλέον να κρατούν πίσω τους υπόλοιπους.

Ολόκληρη η ομιλία, στα αγγλικά, εδώ.

Το 1964, όταν γεννήθηκα, ο… πελαργός είχε φέρει 1 εκατομμύριο παιδιά στην Ιταλία, το 2008 (με την μεγάλη κρίση) οι γεννήσεις είχαν πέσει στις 577 χιλιάδες, το 2024 νέο αρνητικό ρεκόρ με 369.944 γεννήσεις, νέα πτώση φέτος (-6,3% στο διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο) καταγράφουν τα στοιχεία της ISTAT. Η υπογεννητικότητα πλήττει περισσότερο το Νότο (-4,3%) από όσο το Βορρά (-1,8%) και την κεντρική Ιταλία (-2,0%).

Μοναδική εξαίρεση τρεις ορεινοί νομοί στα βόρεια σύνορα, η Valle d’Aosta (+5,5%) και οι αυτόνομες επαρχίες του Bolzano/Bozen (+1,9%) και του Trento (+0,6%), που τους πρώτους μήνες του 2024 ακολουθούσαν και αυτοί τη γενική αρνητική τάση. Πρόκειται για τρεις περιοχές που καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις όσον αφορά στην ποιότητα ζωής και επιλέγονται από όλο και περισσότερους, που έχουν τη σχετική οικονομική δυνατότητα, ως μόνιμη περιοχή κατοικίας και smart working.

Τα στοιχεία της Istat καταδεικνύουν ακόμα την αύξηση των ηλικιωμένων, σε τρεις επαρχίες οι άνω των 65 ξεπέρασαν ήδη το 30% του πληθυσμού, η δε Eurostat δείχνει πως η Ιταλία είναι η χώρα με το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη μαζί με τη Σουηδία, περίπου 84,1 έτη. Αυτό σημαίνει πως το δημόσιο σύστημα υγείας πρέπει να ανταποκριθεί ανάλογα και πως πρέπει να ληφθεί μέριμνα και σε επίπεδο προϋπολογισμού για όσους δεν είναι αυτάρκεις. Και, φυσικά, να γίνει μια σοβαρή συζήτηση για το μεταναστευτικό.

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ vs ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ

Δημοσιονομική σταθερότητα, μείωση του ελλείμματος, αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας παραμένουν -και αναφέρονται ως- οι βασικοί στόχοι του επικυρωμένου σχεδίου προϋπολογισμού 2026, που προσπαθεί να χωρέσει στα 154 άρθρα, που κατατέθηκαν με 48 ώρες καθυστέρηση την Τετάρτη, τους συμβιβασμούς των τριών κυβερνητικών εταίρων για επιμέρους πλευρές μιας επιδοματικής πολιτικής, που σε κρίσιμο βαθμό αφορά την εκλογική τους πελατεία, τους ψηφοφόρους των μικρότερων περιφερειακών περιοχών…

“Περήφανη” για τον προϋπολογισμό δήλωσε η πρωθυπουργός Giorgia Meloni, “επαναφέραμε την Ιταλία στην πρώτη κατηγορία”, συμπλήρωσε αναφερόμενη στην αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητα σε Α από ΒΒΒ από την DBRS Morningstar. “Οι εργαζόμενοι παραμένουν στην τρίτη κατηγορία” απάντησε η αντιπολίτευση κατά τη συζήτηση ενόψει της συνόδου Κορυφής της Πέμπτης -στην Ιταλία διεξάγεται συζήτηση σε Βουλή και Γερουσία πριν τις συνόδους Κορυφής και εκεί η Meloni διαμήνυσε πως τάσσεται κατά της κατάργησης της ομοφωνίας στην Ε.Ε., επέκρινε ξανά το Green Deal, στήριξε την Ουκρανία και τον Trump…

“Meloni, καλώς ήρθες ανάμεσα σε εμάς, τους αυστηρούς της λιτότητας”. Το σκωπτικό σχόλιο της Elsa Fornero, υπεύθυνης για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού επί κυβέρνησης Monti, υπουργός Εργασίας τότε, ακούγεται προβοκατόρικο, πόσο μάλλον που καλεί τους Ιταλούς να ευχαριστήσουν τον υπουργό Οικονομικών Giancarlo Giorgetti της Lega γιατί “αν ο προϋπολογισμός είχε συνταχθεί από το πιο λαϊκιστικό τμήμα της κυβέρνησης θα ήμασταν στο έλεος των εξελίξεων”.

Όχι μόνον δεν καταργήθηκε ο νόμος της Fornero, όπως έλεγαν προεκλογικά οι σημερινές κυβερνητικές δυνάμεις, αλλά αυξάνουν τα όρια συνταξιοδότησης κατά ένα μήνα το 2027 (67 έτη και 3 μήνες), κατά δύο μήνες το 2028. Σύμφωνα με το Γενικό Λογιστήριο το 2050 θα φτάσει τα 68 έτη και 11 μήνες και θα αγγίξει τα 70 το 2067. Στον προϋπολογισμό προβλέπεται μηνιαία αύξηση 20 € (260 € το χρόνο) για τους συνταξιούχους άνω των 70 ετών ή που βρίσκονται σε κατάσταση σοβαρής αναπηρίας, αλλά στην πραγματικότητα θα είναι 12 €, αφού τα 8 είχαν δοθεί από πέρυσι. Η ελάχιστη σύνταξη αυξάνεται από τα υφιστάμενα 616,67 € το μήνα στα 620,41 € (3,74 € το μήνα)

Στην ίδια κατεύθυνση με την Fornero κινούνται πολλοί οικονομικοί αναλυτές, ο Stefano Feltri μιλά για “σιωπηρή λιτότητα”, ενώ άρθρο του Il Post τιτλοφορείται “Μοιάζει σχεδόν με την κυβέρνηση Monti” σημειώνοντας πως αυτή την τριετία η κυβέρνηση Meloni υπήρξε ιδιαίτερα προσεκτική στην εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών και τον περιορισμό των δαπανών. Η πολιτική λιτότητας επιβεβαιώνεται από τη σταθερή μείωση του ελλείμματος, σύμφωνα με εκτιμήσεις του υπουργείου Οικονομικών το 2025 θα κλείσει με έλλειμμα στο 3% του ΑΕΠ, το επόμενο έτος θα υποχωρήσει στο 2,8%. Η κριτική οικονομικών αναλυτών, που σημειώνουν πως η χώρα στέκεται στα πόδια της χάρη στα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης (που τελειώνουν), επικεντρώνεται στην έλλειψη μακροχρόνιας αναπτυξιακής προοπτικής, ειδικά στη βιομηχανία και την καινοτομία.

Εύνοια στις μεγάλες εταιρείες ενέργειας (και ακριβό ρεύμα), ελλείψεις στη βιομηχανική πολιτική, φοροεπιδρομή, 6 εκατομμύρια Ιταλοί που δεν (μπορούν καν να) πάνε στο γιατρό, ο αντίλογος της αντιπολίτευσης. Στον οποίο προστίθενται οι διόλου καλυμμένες αιχμές της Lega, που αναρωτιέται πώς θα πείσουμε τους Ιταλούς ότι υπάρχουν λεφτά για όπλα, αλλά όχι για την υγεία, στην οποία απάντησε οργισμένα η Meloni. Έχοντας δίπλα της τον αντιπρόεδρο Salvini επέμεινε στο πρόγραμμα επανεξοπλισμού αρκούμενη να πει πως αύξησε τις δαπάνες υγείας σε σχέση με την κυβέρνηση Conte…

Μισθοί-Φορολογία. Τα φορολογικά έσοδα προέρχονται κατά 49% από τους μισθούς (που αντιπροσωπεύουν το 38% του ΑΕΠ), κατά 17% από τα κέρδη (που αντιπροσωπεύουν το 50% του ΑΕΠ) και κατά 33% από τους έμμεσους φόρους (12% του ΑΕΠ). Σημειώνοντας πως η κυβέρνηση Meloni πολιτεύεται αντίστροφα από όσα έλεγε προεκλογικά, συνδικάτα και αντιπολίτευση επικεντρώνουν την κριτική τους στη φορολογική επιβάρυνση, ενώ οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι εδώ και χρόνια. Σύμφωνα, μάλιστα, με στοιχεία του ΟΟΣΑ, προσαρμοσμένοι στο κόστος ζωής οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν 7,5% σε σχέση με το 2021, κατά 8,7% σε σύγκριση με το 2008, σύμφωνα με στοιχεία του ILO. Πρόκειται για την υψηλότερη απώλεια μεταξύ των χωρών του G20.

Προεδρική παρέμβαση. “Οι χαμηλοί μισθοί διαρρηγνύουν την κοινωνική συνοχή”, προειδοποίησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Sergio Mattarella, που στηλίτευσε το γεγονός ότι πολλές οικογένειες έχουν εξωθηθεί «κάτω από το όριο της φτώχειας», παρότι ένα από τα μέλη τους εργάζεται, «την ώρα που super manager απολαμβάνουν αμοιβές εκατοντάδες, ή ακόμη και χιλιάδες φορές υψηλότερες από εκείνες των υπαλλήλων των επιχειρήσεων». Σε αυτό το πλαίσιο ο Massimiliano Valerii, διευθυντής του Centro Studi Investimenti Sociali/Κέντρο Μελετών Κοινωνικών Επενδύσεων σημείωσε πως με το κύμα προστατευτισμού, το μοντέλο της εργασίας χαμηλού κόστους δεν αντέχει, η υπόθεση των μισθών πρέπει να αντιμετωπιστεί επενεργώντας στα θεμέλια της ανταγωνιστικότητας.

Στην κυβέρνηση, πάντως, ο καυγάς επικεντρώθηκε στην πρόβλεψη να αυξηθεί από 21% σε 26% ο φόρος για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, για να βοηθηθούν οι νέοι να βρουν σπίτι, λέει το πατριωτικό αφήγημα της Meloni, γιατί διαμαρτύρονται οι (μικρο)ξενοδόχοι, λένε οι “κακές γλώσσες”. Αντέδρασαν Airbnb και λοιπές πλατφόρμες, αντέδρασε και ο αντιπρόεδρος Antonio Tajani της Forza Italia/FI, που εκφράζει τη μεγάλη επιχειρηματικότητα, αντέδρασε και ο έτερος αντιπρόεδρος, Matteo Salvini (Lega) στο όνομα των μικροϊδιοκτητών (που επικαλέστηκε και ο Tajani), οι οποίοι νοικιάζουν το σπίτι τους στις διακοπές για να συμπληρώσουν το εισόδημα, είπε. Τι και αν τα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότερες βραχυχρόνιες μισθώσεις δρομολογούνται από εταιρείες, το δε Γενικό Λογιστήριο σημειώνει πως το 90% εκμισθώμεται μέσω πλατφορμών… Κάπως έτσι στο τελικό σχέδιο προβλέφθηκε ο φόρος να μείνει στο 21%, αλλά υπό την προϋπόθεση ότι το ακίνητο δεν εκμισθώνεται μέσω ψηφιακών εφαρμογών (Airbnb, Booking), οπότε θα πάει στο 26% και ο καυγάς με τη Meloni, λένε οι δύο, θα συνεχιστεί στη συζήτηση στη Βουλή. Στα ψιλά πέρασε το γεγονός ότι ταυτόχρονα μειώθηκε από 33% σε 26% η φορολογία σε κρυπτονομίσματα, stablecoin.

Αδήλωτη εργασία. Η Meloni πανηγύρισε για τη μείωση της ανεργίας, ωστόσο η τελευταία έκθεση της ISTAT για την παραοικονομία καταγράφει αύξηση της αδήλωτης εργασίας (+4,9%), σχεδόν διπλάσια από εκείνη της κανονικής εισροής εργασίας (+2,4% το 2023)... Παράλληλα η πρωθυπουργός διαφήμισε τη μείωση της ενδιάμεσης κλίμακας του φόρου εισοδήματος (IRPEF) από 35% σε 33%, για τα εισοδήματα 28.000-50.000 €. Βέβαια, το όφελος κινείται μεταξύ 3,30 € και 36,70 € το μήνα, 440 € το χρόνο για τις υψηλότερες κλίμακες.

Η κυβέρνηση τονίζει ακόμα πως στον υπολογισμό του δείκτη Isee (ισοδύναμο του ελληνικού οικογενειακού εισοδήματος) ο οποίος χρησιμοποιείται συχνά ως κριτήριο για τον καθορισμό των δικαιούχων των κοινωνικών επιδομάτων, προβλέπεται η εξαίρεση της πρώτης κατοικίας έως αντικειμενική αξία 91.500 ευρώ (αυξάνοντάς τη, έτσι, σε σχέση με το τρέχον όριο των 52.000 ευρώ)…

Τράπεζες. Πεδίο ενδοκυβερνητικής αντιπαράθεσης έγινε και η προτεινόμενη εισφορά στις τράπεζες για τα υπερκέδη τους (πέρυσι είχαν κέρδη 26 δισ,, φέτος υπολογίζεται να φτάσουν τα 30 δισ.). Ο Tajani διαφωνεί, άλλωστε η οικογένεια Berlusconi, “βασικός μέτοχος” της Forza Italia, είναι βασικός μέτοχος στη Banca Mediolanum. Ο Salvini, πάλι, τη βάφτισε Robyn Hood Tax δηλώνοντας -όταν η αρχική ρύθμιση στην πραγματικότητα πρόβλεπε εθελοντική εισφορά- πως αν οι τράπεζες αντιδράσουν, θα κληθούν να πληρώσουν περισσότερα, για να βρεθούν χρήματα για την υγεία, είπε. Τελικά, διατηρείται μια έκτακτη εισφορά ύψους περίπου 4 δισεκατομμυρίων ευρώ με τον υπουργό Οικονομικών Giancarlo Giorgetti (Lega) να διευκρινίζει πως δεν πρόκειται για φόρο επί των υπερκερδών, αλλά για αναλογική εισφορά, από την οποία οι ίδιες οι τράπεζες θα επωφεληθούν μέσω των θετικών επιπτώσεων στην ιταλική οικονομία.

Ο προϋπολογισμός, ύψους 18,5 δισ., θεωρείται βέβαιο ότι, όπως πάντα, θα αλλάξει κατά τη συζήτηση στη Βουλή έως το τέλος του χρόνου, αλλά προφανώς όχι στη βασική αρχιτεκτονική του. Γενική αίσθηση, πάντως, είναι πως το ανεβασμένο κόστος διαβίωσης και οι δυσκολίες των Ιταλών δεν θα αντιμετωπιστούν.

ΧΡΥΣΟΣ. Η άνοδος του χρυσού ωφέλησε την Ιταλία, κατέχει πλέον το τρίτο αποθεματικό χρυσού παγκοσμίως, πίσω από ΗΠΑ και Γερμανία. Οι 2.452 τόνοι που κατέχει η Τράπεζα της Ιταλίας αξίζουν περίπου $300 δισ. σε τρέχουσες τιμές, περίπου το 13% της εθνικής παραγωγής του 2024, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Reuters.

ΥΠΕΡΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. Η Ιταλία μπήκε για πρώτη φορά στο G4 των supercomputer,(πολύ) πίσω από τις ΗΠΑ (με τους 175 υπερυπολογιστές τους διαθέτουν υπολογιστική ισχύ αιχμής 10,6 δισεκατομμυρίων gigaflops, 10 δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων πράξεις το δευτερόλεπτο), τη Γερμανία και την Ιαπωνία. Χάρη στους πολλούς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς και προγράμματα -όπως εκείνα της Eni, της Leonardo και επίσης του IIT- η Ιταλία έχει ξεπεράσει το 1,1 δισεκατομμύριο δισεκατομμυρίων πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο, “η Γερμανία (1,5 δισεκατομμύρια gigaflops) και η Ιαπωνία (1,6) δεν βρίσκονται πολύ μακριά”, γράφει η Corriere della Sera.

VATICANO vs TRUMP

Λίγες μέρες μετά το διορισμό του από τον Παπά Λέοντα ΙΔ’ στην Παπική Επιτροπή της Πόλης του Vaticano, ο αρχιεπίσκοπος του Chicago, Blase Cupich, στόχος της αμερικανικής άκρας δεξιάς, διαβεβαίωσε μέσω βίντεο τους μετανάστες “πως οι ενορίες και τα σχολεία μας δεν θα απορρίψουν όσους αναζητούν παρηγοριά και δεν θα παραμείνουμε σιωπηλοί όταν η αξιοπρέπεια απορρίπτεται κατά την εφαρμογή του νόμου”. «Θέλω να πω κάτι απευθείας σε εκείνους τους μετανάστες χωρίς έγγραφα”, συμπλήρωσε ο καρδινάλιος. “Οι περισσότεροι από εσάς βρίσκονται εδώ εδώ και χρόνια. Έχετε εργαστεί σκληρά. Έχετε δημιουργήσει οικογένειες. Έχετε συνεισφέρει σε αυτό το έθνος. Έχετε κερδίσει τον σεβασμό μας. Ως Αρχιεπίσκοπος του Σικάγο, θα επιμείνω ώστε να σας αντιμετωπίζουν με αξιοπρέπεια. Οι Αμερικανοί δεν πρέπει να ξεχνούν ότι όλοι μας προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Είστε αδέλφια και αδελφές μας. Είμαστε στο πλευρό σας», κατέληξε. Γίνεται φανερό πως η πλευρά του Πάπα επιμένει στην αντιπαράθεση με τον Trump για το μεταναστευτικό. Την ίδια ώρα η Meloni δήλωσε στη Βουλή περήφανη για τα κέντρα υποδοχής μεταναστών που έστησε στην Αλβανία…

Χριστιανικός εθνικισμός από Trump-Bannon, άρθρο μου στην Αυγή

ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΕΣ ΚΑΙ 15ος ΑΙΩΝΑΣ

Οι τριάντα μαχαιριές -σε κοινή θέα- με τις οποίες ο πρώην σύντροφός της αρνήθηκε στην 29χρονη Pamela Genini το δικαίωμα να ζήσει μακριά του, επανέφεραν στα πρωτοσέλιδα τις γυναικοκτονίες, 70 από τις αρχές του χρόνου, 98 πέρυσι. Την ώρα που προετοιμαζόταν η κηδεία της, άλλη μια γυναίκα, μια 62χρονη, μαχαιρώθηκε στο Μιλάνο έξω από το σπίτι της, πέθανε λίγες ώρες αργότερα στην εντατική, συνελήφθη ο πρώην σύζυγος με τον οποίο είχαν χωρίσει εδώ και χρόνια.

Ο αριθμός των γυναικοκτονιών παραμένει σταθερός από το 1992, αντιπροσωπεύοντας μάλιστα το 82% των γυναικών που σκοτώνονται στη χώρα, ενώ ο συνολικός αριθμός των φόνων μειώθηκε -αποδίδεται από την ISTAT στην μείωση των δολοφονιών μαφιόζικου τύπου.

Για τη γυναικοκτονία, όρο που η συγγραφέας Michela Murgia τόνιζε πως υποδηλώνει το κίνητρο του δράστη, προωθείται στο ποινικό κώδικα η πρόβλεψη ισόβιας κάθειρξης, αλλά οι υψηλές ποινές δεν είναι αποτελεσματικές. Ο κεντροαριστερός δήμαρχος του Milano, Beppe Sala, με επιστολή στην Corriere della Sera θυμίζει πως υπάρχει μια πρόταση, που δεν έχει επικυρωθεί ακόμα από τη Βουλή, για την εισαγωγή του ενισχυμένου Codice Rosso 2.0, προβλέπει την υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικού βραχιολιού για όποιον έχει καταγγελθεί για ενδοοικογενειακή βία ή παρενόχληση, ακόμη και πριν από την δικαστική επικύρωση. Εισάγει επίσης ενεργή επιτήρηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης, η οποία διασταυρώνει δεδομένα από καταγγελίες, ιατρικές γνωματεύσεις και αναφορές, προκειμένου να εντοπίζει καταστάσεις υψηλού κινδύνου. Παρέχει άμεση στέγαση και προστασία εντός 24 ωρών για τις γυναίκες που υποβάλλουν μήνυση, με κρατική κάλυψη για τους πρώτους τρεις μήνες, και αναστέλλει αμέσως τη γονική μέριμνα σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας παρουσία ανηλίκων.

Ήταν παρθένα. Μιλώντας για δικαστές, σοκάρει η περίπτωση του δικαστηρίου της Macerata, που είχε απαλλάξει βιαστή με το σκεπτικό πως το θύμα, 17χρονη εκείνη την εποχή, “είχε ήδη σεξουαλικές σχέσεις, επομένως ήταν σε θέση να φανταστεί τις πιθανές εξελίξεις της κατάστασης”! Ευτυχώς στο εφετείο η απόφαση ανατράπηκε, ο βιαστής καταδικάστηκε σε τριετή φυλάκιση.

Μάθημα. Στο μεταξύ η κυβέρνηση αφαιρεί τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση από τα σχολεία. Προφανώς οι… πατριώτες Αδελφοί της Ιταλίας (Fratelli d’Italia) δεν λαμβάνουν υπόψη πως ήταν Ιταλίδα η γυναίκα που στις αρχές του 15ου αιώνα καλούσε το γιό της να μη χτυπά ποτέ τη γυναίκα του και έγραφε -τότε- μην εξαπατάς τις γυναίκες, μην τις αποπλανείς και μετά να καυχιέσαι, μην μιλάς άσχημα για τις γυναίκες, μην κάνεις ό,τι κάνουν όλοι οι άλλοι άντρες που όταν έχουν πιει αρχίζουν να γελούν και να λένε ναι, οι γυναίκες ξέρουν μόνο να μιλούν, ξέρουν μόνο να κλαίνε, είναι καλές μόνο στο κρεβάτι.

Πρόκειται για την πολιτογραφημένη Γαλλίδα, Christine de Pizan, που γεννήθηκε ως Cristina da Pizanno το 1364 στη Βενετία και έγινε η πρώτη επαγγελματίας συγγραφέας στην ιστορία. Το βιβλίο της, “Πόλη των γυναικών”, έργο του 1404, θεωρείται πρόδρομο του φεμινισμού, η συγγραφέας αποδομεί τις διαχρονικές πατριαρχικές αντιλήψεις, επικαλούμενη ιστορία και μυθολογία υποδεικνύει πως η πρόοδος της ανθρωπότητας οφείλεται στις γυναίκες, η υφαντουργία (σημαντική εκείνη την εποχή), οφείλεται στην Αριάδνη, αναφέρει μεταξύ άλλων.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Από σήμερα το πρωί έως την Κυριακή τα μέλη του Κινήματος 5 Αστέρων/Κ5Α (Movimento Cinquestelle/M5S) ψηφίζουν για την επανεκλογή του Giuseppe Conte, μοναδικού υποψήφιου για την προεδρία, με φόντο την παραίτηση της Chiara Appendino από την αντιπροεδρία ως αντίδραση στη στενή σχέση με το Δημοκρατικό Κόμμα (Partito Democratico/PD), που ο πρώην πρωθυπουργός προωθεί τις μονές μέρες και παγώνει τις ζυγές. Τα αποτελέσματα των περιφερειακών εκλογών δείχνουν πως όπου συμμάχησε με το Δημοκρατικό Κόμμα, το M5S δεν ξεπέρασε το 8%, οι ψηφοφόροί του είτε μεταναστεύουν απευθείας στο PD ή στη Συμμαχία Πράσινων και Αριστεράς/Alleanza Verdi e Sinistra είτε επιλέγουν την (αυξημένη) αποχή ή, ακόμα, πηγαίνουν στην κεντροδεξιά, όπως συνέβη στις Marche. Κρίσιμες πλέον οι περιφερειακές εκλογές στην Campania (περιφέρεια με πρωτεύουσα τη Napoli) στις 23 και 24 Νοεμβρίου, όπου επικεφαλής της ευρείας προοδευτικής συμμαχίας είναι ο Roberto Fico, ιδρυτικό στέλεχος του Κινήματος, εκπρόσωπος της αριστερής πτέρυγας.

Ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζει και η Lega του Matteo Salvini, καθώς το κόμμα που ίδρυσε ο Berlusconi, η Forza Italia του Antonio Tajani, την ξεπερνά σταθερά στις περιφερειακές εκλογές (στην Ιταλία δεν γίνονται ταυτόχρονα σε όλες τις περιφέρειες) με ένα σημαντικό τμήμα των leghisti να απορρίπτει την αντιπροεδρία του στρατηγού Roberto Vannacci, ελάχιστα αισχυντηλού θαυμαστή του Duce.

Προβλήματα και στο PD για την γραμματέα Elly Schlein, που κατηγορείται από τη μεταρρυθμιστική πτέρυγα για αλλοίωση της φυσιογνωμίας του κόμματος και στροφή προς τα “αριστερά”. Αναλυτικότερα, σε επόμενο post.

Σε αυτό το κλίμα, καθώς οι Fratelli d’Italia/FdI είναι σταθερά πρώτο κόμμα, η Giorgia Meloni δηλώνει στη Βουλή πως η Ιταλία έχει μια “σπάνια πολιτική σταθερότητα”.

ΒΟΜΒΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ

Στην όγδοη επέτειο της δολοφονίας της Μαλτέζας δημοσιογράφου Daphne Caruana Galizia, μια βόμβα κατέστρεψε το αυτοκίνητο του Sigfrido Ranucci, υπεύθυνου της εκπομπής ερευνητικής δημοσιογραφίας Report της Rai, έξω από το σπίτι του. Οι έρευνες στρέφονται στην κατεύθυνση της αλβανικής μαφίας, που σε συνεργασία με μαφίες του Νότου και στελέχη της άκρας δεξιάς, επιχειρούν να ελέγξουν τα παράλια της πρωτεύουσας (real estate, ναρκωτικά, προστασία), υποθέσεις που αποτελούν αντικείμενο των ερευνών της εκπομπής.

Στη Ρώμη πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση στήριξης του δημοσιογράφου, το θέμα έφτασε στην Ευρωβουλή, αλλά καμία από τις εκφοβιστικές μηνύσεις και αγωγές εναντίον του, 178 στο σύνολό τους (έχει απαλλαχθεί πάντα ως τώρα), δεν αποσύρθηκε. Και να σκεφθεί κανείς πως προέρχονται από στενούς συνεργάτες της πρωθυπουργού, του προέδρου της Γερουσίας, ενώ παλιότερα είχε στοχοποιηθεί και από τον τότε πρωθυπουργό Matteo Renzi. Ο Ranucci αποκάλυψε μάλιστα πως μετά τη βομβιστική επίθεση υποβλήθηκαν εναντίον του άλλες τρεις αγωγές.

“Η δημοσιογραφία και η ελευθερία του Τύπου, η ερευνητική δημοσιογραφία, κάθε μορφή δημοσιογραφίας αποτελεί αναπόσπαστο προπύργιο της δημοκρατικής μας ζωής. Επομένως, αυτό που συμβαίνει είναι ανησυχητικό, δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει, σε πολλές χώρες του κόσμου, αλλά είναι ανησυχητικό και απαιτεί μια ισχυρή αντίδραση, όπως συμβαίνει”, Sergio Matarella, Πρόεδρος της Δημοκρατίας

ULTRAS, ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ ΚΑΙ ΜΑΦΙΑ. Η σύλληψη τριών ακροδεξιών ultras της Sebastiani Rieti για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως του 65χρονου συνοδηγού του πούλμαν των οπαδών της Pistoia Basket, στο οποίο επιτέθηκαν με πέτρες και τούβλα, σηματοδότησε το τέλος της εποχής της αθωότητας για το μπάσκετ. Και ανέδειξε, ξανά, τη στενή σχέση της οπαδικής βίας με την ακροδεξιά. Η καταδίκη από τη Juventus των φασιστικών χαιρετισμών των ultras της την Κυριακή στο σταθμό του Μιλάνο δυστυχώς είναι μάλλον η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα της σιωπής των συλλόγων...

Παράλληλα, εισαγγελείς ερευνούν εδώ και μήνες τη στενή σχέση κυρίως της καλαβρέζικης ‘ndrangheta με ultras ομάδων του Βορρά, Inter, Milan, οι οποίοι συνδέονται επίσης με την ακροδεξιά. Αντικείμενο, οικονομικές δραστηριότητες εκατομμυρίων (εισιτήρια, καντίνες, φανέλες), που οδήγησαν σε δολοφονίες, υπόθεση στην οποία θα επανέλθω.

Στις αρχές της εβδομάδας, η Juve Stabia, ομάδα της Serie B, τέθηκε υπό δικαστική διαχείριση λόγω διείσδυσης της Camorra, πρόκειται για την τρίτη περίπτωση μετά από εκείνες των Foggia και Crotone, συλλόγων της Serie C, θύμισε ο εθνικός εισαγγελέας κατά της Μαφίας Giovanni Melillo.

Ξημερώματα Κυριακής 26 Οκτωβρίου αλλάζει η ώρα, στις 4 τα τα ρολόγια θα γυρίσουν μια ώρα πίσω και θα δείχνουν 3

Thanks for reading! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

Condividi